Јајцето е еден од најважните прехранбени производи – основа на исхрана, индустриска преработка и земјоделско производство. Сепак, во последните години се соочуваме со значителни флуктуации во цените и профитабилноста за производителите. Во овој текст ќе анализираме:
Производствените трошоци
Продажните цени во маркетите
Заработка за земјоделците
Споредба со други земји
Производствена цена на јајцето
Точни податоци за производствените трошоци во Македонија не се периодично објавени од официјални институции. Меѓутоа, според USDA и податоците од меѓународниот пазар, просечниот производствен трошок за едно јајце (во САД) за индустриски производ е околу 75-95 центи по 12-ца, што значи приближно 6-8 центи (~5-7 денари) по јајце пред пакување и дистрибуција.
Овој трошок вклучува:
Сточна храна (најголем дел од трошокот)
Енергија, ветеринарни услуги
Работна сила, амортизација на капацитети
Во Македонија, трошоците може да бидат повисоки поради повисоки цени на сточна храна/енергија и помал обем на производство.
Продажна цена на јајцата во маркетите во Македонија
Актуелно цените на јајцата во маркетите се следни:
Табла од 10 јајца се продава за 99 до 120 денари во големите маркети. Тоа значи дека едно јајце чини околу 9,9-12 денари.
Други примерни цени:
- Супер јајца (10/1) – околу 142-149 денари по табла според онлајн продавници.
- Големите пакувања (30 јајца) можат да бидат 300-350 денари, што значи ~ 10-12 денари по јајце кај големопродажба.
Според Numbeo статистиката за Скопје, просечната цена за 12 јајца L големина е околу 138 денари (~11,5 денари по јајце).
Заклучок: просечната продажна цена на едно јајце во Македонија во маркетите се движи од ~10 до 15 денари.
Производни vs. продажни цени – Маржа и заработка на земјоделецот
Ако земеме просечна продажна цена од ~12 денари по јајце, а производниот трошок реално изнесува приближно 5-8 денари по јајце, тоа значи:
Маржа на фармите: околу 4-7 денари по јајце
Процентуално: ~40-60% профит од продажна цена, ако се смета основен трошок.
ВАЖНО: Ова е приближна пресметка. Земјоделците често имаат и други трошоци (логистика, болести, енергија) кои значително влијаат на реалниот профит.
Органските/слободно одгледувани јајца (без ГМО, „органски“) често имаат повисоки производствени трошоци (храна, ветеринарни мерки, поголема радна сила) и се продаваат по повисока цена (по 15-18 денари по јајце), што може да резултира со поголема маржа за производителот.
Споредба со светските пазари
Цена на јајцата во светот
Според податоци од странски анализи (претежно базирани на глобални податоци за цените):
САД: околу $2.50 за дузина (~118 денари) (~9-10 денари по јајце) во 2023-2025 според Numbeo.
Словенија/ЕУ: цените се варираат, често повисоки од балканските пазари.
Развиени земји како Швајцарија имаат повисоки cени, додека земји како Индија имаат пониски cени.
Заклучок: Цените во Македонија се приближни на оние во посиромашни/средни европски пазари, но генерално повисоки од источни земји со поевтино производство, а пониски од богатите западни пазари.
Големи фарми vs. мали органски производители
| Категорија | Производен трошок | Продажна цена | Пазарна позиција |
|---|---|---|---|
| Големи фарми (индустриски) | Низок/среден | ~10-12 ден/јајце | Конкурентни цени |
| Мали/органски производители | Порастени | ~15-18+ ден/јајце | Ниша/висок квалитет |
Органските јајца имаат повисок трошок, но и повисока продажна цена, што може да значи подобра заработка по единица, но побарувачката е помала и пазарот е нишест.
Заклучок и препораки
Во Македонија, евентуалната производствена цена по јајце е околу 5-8 денари, додека продажната цена во маркетите обично се движи околу 10-15 денари или повеќе за специјални категории.
Земјоделците имаат маржа, но таа е чувствителна на трошоците за храна, енергија и логистика.
Органските и слободно одгледувани јајца можат да обезбедат повисока заработка, но бараат поголеми вложувања и помал пазар.
Овој текст е со цел да им помогне на земјоделците, потрошувачите и бизнис секторот да ја разберат реалната состојба на пазарот со јајца во Македонија и да донесат информирани одлуки.
Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени.
Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK
