По потврдените случаи кај три угинати гаврани во Македонија, живинарите треба да го намалат контактот меѓу домашната живина, дивите птици и комарците. Заштитата на храната и водата, отстранувањето стоечка вода, поправката на мрежите и навременото пријавување на необична смртност се клучните чекори на фармата.
Агенцијата за храна и ветеринарство на 4 септември 2026 година потврди вирус на Западнонилска треска кај три угинати гаврани – два од подрачјето на Скопје и еден од Ресен. Појавата кај диви птици е сигнал за засилен надзор, но сама по себе не значи дека болеста е раширена кај домашната живина.
Вирусот најчесто се одржува во природен циклус меѓу комарци и птици. Домашната живина може да биде изложена ако комарци пренесат вирус од заразена птица или ако фармата им овозможи на дивите птици и инсектите лесен пристап до живинарниците, храната и водата.
Мерките подолу се применливи и за комерцијални фарми и за дворови со кокошки, мисирки, бисерки, патки или друга живина. Тие не ја заменуваат ветеринарната проценка, особено ако се појават необична слабост, невролошки знаци или зголемена смртност.
Што значат потврдените случаи кај гавраните
Наодот кај три угинати гаврани покажува дека вирусот е детектиран кај диви птици на конкретни локации. АХВ спроведува активен надзор и лабораториско тестирање на територијата на Македонија, вклучително и кај живина во дворови и селски стопанства, птици во кафези или оградени простори и водни птици.
Надзорот служи за проценка на ризикот и навремено откривање на евентуални случаи. Додека нема нова официјална потврда, не треба да се претпоставува дека домашните стада се заразени или дека болеста е раширена низ фармите.
Практичниот пристап е фармата да се организира така што ќе има што помалку можности за каснување од комарци, влез на диви птици и загадување на храната или водата.
- Следете ги соопштенијата и упатствата од надлежните ветеринарни служби.
- Не преместувајте птици од сомнително стадо без совет од ветеринар.
- Секој сомнителен наод пријавете го пред да преземете самостојни мерки.
Спречете диви птици да влегуваат во живинарникот
Гаврани, врапчиња, галеби и други диви птици може да се приближат до фармата поради храна, вода или засолниште. Најсигурен пристап е живината да се чува во затворен или добро ограден простор, особено во периоди со поголема активност на комарци и преселни птици.
Проверете ги прозорците, вентилациските отвори, вратите и надворешните испусти. Оштетените мрежи заменете ги, а непотребните отвори затворете ги. Ако живината излегува во двор, оградете го просторот со мрежа и избегнувајте отворени хранилки достапни за диви птици.
Истуреното жито и остатоците од храна треба да се отстрануваат секојдневно. Отворени контејнери, вреќи со храна и незаштитени складишта привлекуваат птици и ја зголемуваат можноста за загадување.
- Поправете ги дупките во мрежите и оградите.
- Држете ги вратите затворени кога не се користат.
- Складирајте ја храната во затворени садови или простории.
- Не поставувајте хранилки за диви птици во близина на живината.
Храната и водата мора да бидат недостапни за дивите птици
Храната чувајте ја во затворени садови, на суво и под покрив. Хранилките поставете ги така што да не можат лесно да ги користат диви птици, а истуреното жито собирајте го пред да привлече гаврани, врапчиња или други посетители.
Поилките треба редовно да се чистат и да се постават под покрив. Ако во водата има измет, пердуви, земја или друга нечистотија, веднаш заменете ја и исчистете го садот. Водата што стои долго време може да привлече и комарци, особено ако поилката протекува.
Одвоените садови за различни групи птици и чистата опрема го намалуваат ризикот од пренесување на повеќе заразни болести, не само од Западнонилска треска.
- Храна: затворен сад, суво место и редовно отстранување на остатоците.
- Вода: чиста поилка под покрив и брза замена при загадување.
- Околина: без истурено жито, отпад и отворени вреќи.
Комарците се главната алка што треба да се прекине
Западнонилската треска најчесто се пренесува преку каснување од заразен комарец. Затоа само миењето на опремата не е доволно: фармата треба да се уреди така што комарците потешко ќе се размножуваат и ќе навлегуваат во објектите.
Испразнете кофи, буриња, стари гуми, послужавници и други садови во кои се задржува вода. Прегледајте ги олуците, одводите, каналите и системите за наводнување. Дури и малите водни површини во близина на живинарникот може да станат место за размножување на комарци.
Поправете ги протекувањата кај поилките и цевките, исчистете ја вегетацијата што задржува влага и не оставајте отпад во кој може да се собира дождовница.
- Испразнете ги кофите, бурињата и послужавниците.
- Отстранете ги старите гуми и садови што собираат дождовница.
- Исчистете ги олуците и проверете ги одводите.
- Поправете ги протекувањата кај поилките и цевките.
Како да го намалите навлегувањето на комарци во објектите
Мрежите на прозорците, вентилациските отвори и надворешните испусти треба да бидат цели и добро прицврстени. Проверете ги аглите, местата околу вратите и сите отвори низ кои минуваат кабли, цевки или опрема.
Во влажниот простор околу живинарникот отстранете ја непотребната трева и отпад, но не создавајте дополнителни барички со неправилно испуштање на вода. Доколку објектот има голема водна површина што не може да се исуши или отстрани, побарајте проценка од ветеринар, овластена служба или локална комунална служба.
Ларвициди и други средства не треба да се применуваат по сопствена проценка во близина на живината. Изборот и употребата зависат од местото, средството и ризикот за птиците, луѓето и околината.
- Проверете ги мрежите најмалку при секое темелно чистење.
- Затворете ги отворите што не се потребни за вентилација.
- Намалете ја влагата околу објектите.
- Побарајте стручна проценка за водни површини што не може да се отстранат.
Следете ја живината секој ден
Секојдневниот преглед овозможува рано забележување на промени. Набљудувајте дали птиците јадат и пијат нормално, дали се движат вообичаено и дали има разлика во однесувањето меѓу групите.
Можни предупредувачки знаци се необична слабост, губење апетит, нарушена рамнотежа, тресење, накривена глава, неврзани движења или ненадејни угинувања. Овие знаци не се специфични само за Западнонилска треска и не може да послужат како самостојна дијагноза.
Водете кратка евиденција за бројот на птици, угинувањата, внесот на храна и водата, како и за секоја промена во условите на фармата. Таквите белешки му помагаат на ветеринарот да ја процени состојбата.
- Проверете го однесувањето и движењето на птиците.
- Забележете намален апетит или помал внес на вода.
- Одвојте ги сомнителните птици само според совет од ветеринар.
- Запишете кога и колку птици покажале промени.
Пријавете ја необичната смртност без одложување
Зголемена или невообичаена смртност кај живината треба да се пријави кај ветеринарно друштво или официјален ветеринар. Пријавувањето овозможува проценка на состојбата, земање примероци и навремено утврдување дали се потребни дополнителни мерки.
Не носете угината птица во друга фарма, на пазар или во ветеринарна амбуланта без претходна насока. Не мешајте птици од различни објекти и не продавајте или преместувајте сомнителна живина додека не добиете стручен совет.
Угинати диви птици не допирајте со голи раце, не ги носете во живинарникот и не ги фрлајте во контејнер без упатство. За постапувањето со поединечни птици и со поголем број угинати гаврани или преселни птици следете ги насоките од надлежните служби.
- Пријавете необична смртност кај ветеринарно друштво или официјален ветеринар.
- Не преместувајте сомнителни птици без претходен совет.
- Не допирајте угинати диви птици со голи раце.
- Запишете ја локацијата и бројот на угинати птици за полесна проценка.
Опремата и движењето меѓу објектите се дел од биосигурноста
Чизмите, работната облека, алатите и транспортните средства што се користат кај живината не треба непотребно да се внесуваат на места со диви птици, барички или отпад. На фармите со повеќе објекти, движењето нека биде организирано од помалку ризичните кон поризичните зони, со чистење на обувките и опремата.
Одржувајте ги подовите, влезовите и местата околу поилките суви колку што е можно. Темелното чистење и дезинфицирање треба да се спроведуваат според упатството за средството и со внимание да не се изложуваат птиците на испарувања или остатоци.
Посетителите и возачите нека не влегуваат во објектите без потреба. Ако влезот е неопходен, користете чиста заштитна облека и обувки наменети за фармата.
- Користете одвоени чизми и работна облека за живинарникот.
- Чистете ја опремата пред преместување меѓу објекти.
- Ограничете ги непотребните посетители и движењето на возила.
- Одржувајте ги влезовите суви и чисти.
Кратка проверка за секоја фарма
Една практична проверка на објектот може да открие повеќе ризици за неколку минути. Направете ја наутро или навечер, кога полесно се забележуваат комарци, протекувања, оштетени мрежи и промени во однесувањето на птиците.
Ако најдете проблем, прво отстранете го ризикот што може безбедно да се отстрани – истурена храна, сад со вода, дупка во мрежата или протекување. За угинати животни, сомнителни знаци и употреба на средства за контрола на комарци побарајте совет од ветеринар или надлежна служба.
- Мрежите и вратите се цели и затворени.
- Храната е покриена и нема остатоци околу хранилките.
- Поилките се чисти, покриени и без протекување.
- Нема кофи, гуми, буриња или барички со стоечка вода.
- Нема угинати или необично слаби птици.
- Опремата и обувките се чисти и наменети за фармата.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Практичен водич за пресметка на сено, силажа и концентрат според категоријата животни, со загуби, резервни денови и правила за безбедно складирање.
Прочитај →
Суви бали, добра подлога, проветрување и редовно мерење на температурата се клучни за заштита на сеното од мувла, загревање и пожар.
Прочитај →
Заклучок
Најкорисната реакција на потврдените случаи кај гавраните е дисциплинирана превенција, а не паника. Затворен и чист објект, заштитена храна и вода, отстранета стоечка вода и исправни мрежи значително го намалуваат бројот на можности за контакт меѓу живината, комарците и дивите птици.
Секое ненадејно угинување или невообичаено однесување пријавете го навреме. Така фармерот добива стручна насока, а надлежните служби можат побрзо да утврдат дали станува збор за Западнонилска треска или за друга причина.
Најчесто поставувани прашања
