Јаболка по бербата: како да се намалат оштетувањето и гниењето во складиште

Јаболкото што при бербата ќе помине без удар, притисок или засек има многу поголеми шанси да остане здраво во складиштето. Вдлабнатините, пукнатините, набодените места и оштетувањата од инсекти ја нарушуваат кората и им олеснуваат на патогените да навлезат во плодот.

Едно омекнато или гнило јаболко лесно може да го започне ширењето на гниењето низ цела гајба. Затоа работата не завршува со бербата. Изборот на плодовите, начинот на полнење на амбалажата, брзото ладење и контролата на условите директно влијаат врз количината што ќе стигне до пазарот.

Условите зависат од намената на јаболката. Плодовите за продажба во следните денови или недели може да се чуваат во попрост режим, додека јаболката наменети за подолго складирање бараат построга селекција, постабилна температура и почесто следење.

Првата селекција започнува веднаш по бербата

Пред внесување во магацин или ладилник, одвојте ги сите плодови со вдлабнатини, исеченици, пукнатини, набодени места, видливо гниење, оштетувања од инсекти и знаци на презреаност. Оштетената кора им отвора полесен пат на габите и бактериите, а плодот што веќе омекнува има пократок рок на чување.

Јаболката собрани од земја не мешајте ги со плодовите набрани директно од дрвото. Кај нив ризикот од контаминација и механички оштетувања е поголем, па најчесто се наменети за брза преработка, а не за подолго складирање.

Презреаните и оштетените плодови може да се употребат за сок, компот, пире или друга преработка, но само ако се здрави за таа намена и немаат несоодветно гниење. Мувлосаните плодови не треба да се користат со едноставно отсекување на видливиот дел.

• Издвојте ги плодовите со вдлабнатини, засекотини и пукнатини.
• Не мешајте јаболка од земја со јаболка набрани од дрвото.
• Презреаните плодови пласирајте ги први или одвојте ги за преработка.
• Мувлосаните и прокиснатите плодови веднаш отстранете ги од залихата.

Нежното ракување го чува плодот од скриени модринки

Јаболката не фрлајте ги во гајбите, не истурајте ги од височина и не притискајте ги при полнењето. Модринката често не се гледа веднаш по бербата, но подоцна потемнува, плодот омекнува и се создаваат услови за сино или сиво гниење.

Гајбите треба да бидат чисти, суви и без остри рабови, клинци или скршени делови што можат да ја искинат кората. Пред повторна употреба отстранете ги земјата, листовите и растителните остатоци. Чистата амбалажа го намалува ризикот проблемите да се пренесат од една берба на друга.

При полнењето, плодовите внимателно спуштајте ги, а гајбите не ги преполнувајте. Притисокот од горните слоеви може да ги оштети и јаболката што на прв поглед изгледаат здрави.

• Поставувајте ги плодовите наместо да ги фрлате.
• Користете гајби со мазни површини и без остатоци од претходната берба.
• Не ги преполнувајте гајбите и не создавајте притисок врз горниот слој.
• Избегнувајте долги падови при истурање од бербената во транспортната амбалажа.

Брзо ладење по бербата, без задржување на сонце

Високата температура по бербата го забрзува дишењето, омекнувањето и развојот на габите. Гајбите не треба да остануваат на директно сонце, во затворено возило или во топол магацин додека се чека транспортот или внесувањето во ладилник.

До ладењето, плодовите чувајте ги во сенка, со слободен проток на воздух и без натрупување до ѕидови или извори на топлина. Гајбите распоредете ги така што воздухот ќе минува меѓу нив, наместо топлината да останува заробена во средината на купот.

Ладењето треба да почне што е можно побрзо. При краткорочно чување тоа помага плодот да остане цврст до испораката, а при подолго складирање претставува основа за одржување на квалитетот.

• Поставете ги гајбите во сенка веднаш по бербата.
• Не ги оставајте плодовите во загреано возило или во затворен топол простор.
• Оставете празнини меѓу редовите за полесна циркулација на воздухот.
• Внесете ги јаболката во ладилник што е можно побрзо.

Температура и влажност: стабилноста е поважна од повременото ладење

За повеќето сорти, ориентациска цел за ладно складирање е температура околу 0 °C, но без замрзнување. Оптималната температура зависи од сортата и зрелоста при бербата, па чувствителните сорти не треба автоматски да се изложуваат на најниската можна вредност.

Релативната влажност најчесто се одржува во опсег од 90 до 95 проценти. Премногу сувиот воздух предизвикува губење вода, собирање и губење на цврстината. Слободната вода на плодовите, гајбите или ѕидовите, пак, создава услови за гниење.

Користете термометар и влагомер, наместо условите да ги проценувате само според чувството во просторијата. Температурата и влажноста запишувајте ги редовно, особено при промена на времето, отворање на ладилникот или внесување нова количина.

• Ориентациска температура за повеќето сорти: околу 0 °C, без замрзнување.
• Ориентациска релативна влажност: 90–95 проценти.
• Следете дали има кондензација на ѕидовите, гајбите или плодовите.
• Прилагодете ги условите според сортата и степенот на зрелост.

Краткорочно или долго складирање?

Јаболката наменети за продажба во следните денови или недели бараат брзо предладење, чисти гајби, добра циркулација на воздухот и честа визуелна контрола. Нема оправдување за долготрајно складирање плодови со видливи оштетувања или напредната зрелост.

За подолго чување избирајте здрави, цврсти и приближно изедначени плодови, набрани во соодветна зрелост. Презреаните јаболка побрзо омекнуваат и треба да се пласираат пред поцврстата залиха.

Контролираната атмосфера може да помогне кај одредени сорти, но бара опрема за мерење и стручна контрола. Погрешните нивоа на кислород или јаглероден диоксид можат да предизвикаат физиолошки оштетувања, па системот не треба да се користи без следење на условите.

• За краток рок приоритет се брзото ладење и честата проверка.
• За долг рок користете само строго селектирани, цврсти и здрави плодови.
• Презреаните количества планирајте ги за прва продажба или преработка.
• Контролирана атмосфера користете само со соодветна опрема и стручна контрола.

Амбалажата треба да го штити плодот, а не да го стега

За складирање се погодни чисти пластични или дрвени гајби со мазни површини и отвори за воздух. Амбалажата треба да го намалува ризикот од удар и притисок, а истовремено да овозможи рамномерна циркулација околу плодовите.

Перфорираната амбалажа може да биде корисна кај помали количини: задржува дел од влагата, но овозможува излегување на вишокот. Затворената амбалажа без проветрување може да создаде кондензација и да го забрза гниењето.

Гајбите не редете ги така што ќе ги блокираат отворите за воздух во ладилникот. Ознаката со сортата, датумот на берба и намената ја олеснува контролата и спречува мешање на различни серии.

• Користете чисти, мазни и доволно цврсти гајби.
• Не ги полнете до врв и не создавајте силен притисок меѓу плодовите.
• Оставете отвори за воздух меѓу гајбите и редовите.
• Означете сорта, датум на берба и планирана намена.

Проветрување без сушење и кондензација

Проветрувањето треба рамномерно да го распредели воздухот, да ја одведе топлината и да спречи задржување влага меѓу гајбите. Тоа не значи плодовите постојано да се сушат со силен струен воздух.

Гајбите не треба да бидат збиени без празнини, а отворите за ладен воздух мора да останат откриени. Ако се појават капки на плодовите, влажни гајби или кондензација на ѕидовите, проверете ги циркулацијата и режимот на влажност.

Навлажнетите гајби и плодовите со омекнати места веднаш издвојте ги. Секое подолго задржување слободна вода ја зголемува можноста за развој и ширење на патогени.

• Оставете воздушни канали меѓу редовите гајби.
• Не ги блокирајте вентилаторите и отворите за воздух.
• Следете појава на капки, влажни ѕидови и навлажнета амбалажа.
• Издвојте ги влажните и омекнати плодови за дополнителна проверка.

Редовната контрола спречува мала загуба да стане голема

Гајбите прегледувајте ги во текот на целото складирање, а не само пред товарењето за продажба. Примероци земајте од горните, средните и долните слоеви, како и од гајбите поставени до ѕидовите и до излезот на ладниот воздух.

Омекнато, прокиснато, мувлосано или потемнето јаболко веднаш отстранете. Потоа повторно прегледајте ги соседните плодови и местото каде што стоело, бидејќи гниењето може да се прошири пред да стане очигледно во целата гајба.

Водете едноставна евиденција со датум на преглед, серија, забележани оштетувања и преземена мерка. Просторијата и гајбите треба да се исчистат, а средствата за дезинфекција да бидат дозволени за соодветната употреба и да се применуваат според декларацијата.

1. Проверувајте различни висини и делови од складиштето.
2. Отстранете го секој омекнат или мувлосан плод веднаш.
3. Забележете од која серија и од кој дел потекнува проблемот.
4. Исчистете ги гајбите и просторијата според дозволената постапка.

Пазарните податоци треба да се читаат според периодот и единицата

При планирање на продажбата, разликувајте откупна цена, продажна цена и просечна малопродажна цена. Податоците во базата MAKSTAT за откупот и продажбата на земјоделски производи се објавуваат како месечни податоци и се изразуваат во илјади денари.

Месечните малопродажни податоци се просеци добиени од редовни снимања и пондерирање по градови. Тие даваат слика за движењето на пазарот, но не се дневна цена и автоматски не ја покажуваат сумата што конкретен откупувач ќе ја понуди на одредено место.

При одлуката дали јаболката да се чуваат или да се продадат, пресметајте ги и трошоците за ладење, амбалажа, сортирање, транспорт и можните загуби од расипување.

• Проверете дали податокот е месечен и во која единица е прикажан.
• Не претставувајте просечна малопродажна цена како дневна откупна цена.
• Споредете ја очекуваната продажба со трошоците за складирање.
• Разделете ги количините за свеж пазар од оние за преработка.

Заклучок

Добрата залиха почнува со здрав плод. Пред складирањето одвојте ги јаболката собрани од земја, оштетените и презреаните плодови, ракувајте без удари и почнете со ладење што е можно побрзо.

Во ладилникот одржувајте стабилна температура, висока, но некондензирачка влажност и слободна циркулација на воздухот. Означените гајби и редовната контрола овозможуваат навремено отстранување на проблемите и подобро планирање на продажбата или преработката.

Најчесто поставувани прашања