Домашното семе од тиква и грав може да биде одличен материјал за следната сезона, но само ако е добиено од здрави растенија, добро исушено и правилно одвоено. Мувла, инсекти, недоволно зрели зрна и мешање на сорти можат да го намалат успехот уште пред семето да стигне во почвата.
По бербата, дел од производителите ги оставаат најубавите тикви и најдобро наполнетите мешунки за семе. Тоа е практичен начин да се зачува локална сорта и да се намали зависноста од купување нов материјал, но изборот не треба да се прави само според големината или изгледот на плодот.
Семето за јадење и семето за сеидба не се иста категорија. Семки од тиква што биле печени, посолени или термички обработени не се материјал за сеидба, а гравот наменет за готвење може да биде оштетен, премногу стар или чуван во услови што не се соодветни за ртење.
Најсигурна постапка е семето да се избере од здрави растенија, да се исчисти без оштетување, да се досуши во проветрена просторија и да се стави во јасно означена амбалажа. Секое сомнително семе треба да се одвои наместо да се меша со исправниот материјал.
Прво одлучете што навистина ќе чувате
Пред сортирањето, одвојте ја количината за јадење од количината за сеидба. За семенски материјал се избираат цели, зрели и здрави семиња, без знаци на гниење, вдлабнатини, невообичаена боја или оштетување од инсекти.
Кај тиквата, семето се вади од целосно развиен плод, а не од тиква што била набрана прерано. Кај гравот, мешунките за семе треба да бидат добро зрели и исушени на растението или на суво, проветрено место по бербата. Зелен или полузрел грав не е добар избор за долгорочно чување како семе.
Ако семето било наменето за јадење и било изложено на печење, вриење, солење или друга обработка, не го префрлајте во кутијата за сеидба. За следната сезона чувајте одделна, чиста серија.
- Семе за сеидба: зрело, цело, суво и добиено од здраво растение.
- Семе за јадење: може да има друга намена и не мора да ги исполнува условите за ртење.
- Обработено или испечено семе: не се користи за сеидба.
Изборот почнува од растението и плодот
Семето не треба да се избира само од најголемиот плод. Забележете кои растенија биле здрави, добро развиени и без видливи знаци на болест или силен напад од штетници. Од нив земете плодови или мешунки со типична форма, боја и големина за сортата што сакате да ја зачувате.
Ако во истата нива имало повеќе сорти тиква или грав, постои можност за мешање, особено ако материјалот бил собиран заедно. Кај гравот, различната боја и шара на зрната може лесно да се забележи, но кај тиквата идните плодови не секогаш ќе изгледаат исто како плодот од кој е земено семето.
Растение што било слабо, заболено или давало нетипични плодови не треба да биде основа за семенска залиха, дури и ако од него останале крупни семиња.
- Избирајте од здрави и типични растенија.
- Одвојте ги различните сорти уште при бербата.
- Не користете семе од плодови со гниење или силни оштетувања.
Вадење и првично чистење на семето од тиква
По отворањето на тиквата, семките одделете ги од месестиот дел и исплакнете ги само ако на нив останува многу пулпа. Потоа распоредете ги во тенок слој врз чиста подлога што не задржува влага. Хартија, платно или плитка решетка се попрактични од длабок сад во кој семето се собира во куп.
Не оставајте влажни семки една врз друга. Месестиот остаток брзо создава услови за непријатен мирис и мувла, особено во топла просторија. Промешувајте ги повремено за да се сушат рамномерно и не ги изложувајте на директен извор на силна топлина.
Семето не треба да се складира веднаш штом површината ќе изгледа сува. На допир треба да биде суво, без лепливост и без мек, свитлив дел. Ако има сомнеж, оставете го дополнително да се досуши во сув простор со струење воздух.
- Отстранете ги остатоците од пулпа.
- Распоредете го семето во еден слој.
- Избегнувајте затворена амбалажа додека има преостаната влага.
- Отфрлете семе со мирис на ферментација или со видлива мувла.
Гравот мора да биде зрел и добро исчистен
За семе од грав се земаат суви зрна од добро созреани мешунки. При рачното чистење издвојте ги зрната со дупчиња, изедена површина, необични дамки, пукнатини или меко јадро. Нападот од складишни инсекти понекогаш не се гледа веднаш, па проверете го секое зрно под добро осветлување.
Ставете неколку зрна на тврда подлога и набљудувајте дали се компактни и тешки за нивната големина. Претерано лесни, шупливи или смежурени зрна не се добар избор за сеидба. Не ги мешајте со здравите само за да ја зголемите количината.
Ако гравот е сушен во влажна просторија, оставете го дополнително да се проветри пред пакување. Затворањето на недосушени зрна може да создаде кондензација во садот и да го забрза развојот на мувла.
- Одвојте ги зрната со дупчиња и траги од инсекти.
- Не користете пукнати, меки или шупливи зрна.
- Чувајте ја секоја сорта во посебна кеса или сад.
- Не мешајте ново собран материјал со стара залиха пред проверка.
Како да препознаете мувла, инсекти и сомнителна влага
Мувлата може да се појави како белузлава, зеленикава, сива или темна наслага, но предупредување се и затворен мирис, леплива површина и повторно навлажнување во садот. Ако дел од семето е сомнителен, издвојте го целото пакување додека не се прегледа. Не го користете за јадење, а за сеидба не го мешајте со исправниот материјал.
Кај гравот, малите кружни дупчиња и ситниот прав во садот упатуваат на можен напад од складишни инсекти. Кај тиквата, оштетувањата може да бидат помалку очигледни, па проверете дали семето е цело и дали нема живи инсекти или ларви во амбалажата.
Сомнителниот материјал не треба да се „спасува“ со долго чување во иста кутија. Исчистете го садот пред повторна употреба и физички одвојте ги здравите серии.
- Проверете мирис, површина и присуство на влага.
- Побарајте дупчиња, ситен прав и живи инсекти.
- Не мешајте сомнително семе со проверена серија.
- Садовите за складирање треба да бидат чисти и суви.
Едноставна домашна проверка пред складирање
Пред пакувањето, направете визуелен преглед на мала количина од секоја одделна серија. Распоредете ги семињата на светла подлога и отстранете ги оние што се скршени, обезбоени, шупливи или очигледно оштетени. Ова не е лабораториска анализа, но помага да не се внесе очигледно лош материјал во залихата.
Може да направите и проба со мала група семиња на влажна, но не натопена хартија или платно, во чист сад. Садот се поставува на соодветно топло место и се следи дали семето се активира рамномерно. Ако само мал дел покажува живот, ако има непријатен мирис или ако се појави мувла, не ја користете таа серија без дополнителна проверка и не ја мешајте со друга.
Овој тест не ја заменува проверката на ртност во контролирани услови и не треба да се претвора во непроверена гаранција за принос. Неговата цел е навреме да открие очигледно слаба или расипана серија.
- Проверувајте одделно за секоја сорта и година.
- Користете чиста подлога и чист сад.
- Следете појава на мирис, мувла и нерамномерно активирање.
- Не мешајте серија пред да ја проверите.
Пакување и означување што спречува забуна
Изберете чиста хартиена кеса, платнена вреќичка или друг сад што одговара на условите за суво складирање. Кај целосно сув материјал може да се користи и добро затворен сад, но секоја преостаната влага во него останува заробена. Затоа сушењето и проверката се поважни од самиот вид амбалажа.
На секое пакување запишете вид, сорта или локално име, година на собирање, парцела или место, како и кратка забелешка за изборот. Ако не сте сигурни дали семето е од една сорта, означете го како мешан материјал наместо да му дадете име што не го потврдува неговото потекло.
Поголемите количини поделете ги во повеќе мали пакувања. Така, при отворање за проверка или сеидба, не се изложува целата залиха на влага и нечистотии.
- Вид и сорта или локално име
- Година на собирање
- Место или парцела
- Забелешка за можни мешања или особености
- Намената: семе за сеидба, а не за јадење
Услови за чување до следната сезона
Семето чувајте го на суво, темно и проветрено место со што помалку температурни промени. Не го оставајте директно на бетонски под, во близина на мијалник, покрив што прокиснува или до извор на топлина. Влагата и големите промени во условите го скратуваат периодот во кој семето останува употребливо.
Поставете ги кесите или садовите на полица, подалеку од глодари и складишни инсекти. При повремена контрола проверете дали има кондензација, необичен мирис, оштетена амбалажа или траги од штетници. Секогаш вратете го семето во сув сад и затворете го дури откако ќе заврши прегледот.
Не чувајте семенски материјал заедно со препарати, горива или материјали со силен мирис. Најдобро е семето да има одделно место, со јасен пристап и без ризик од случајно мешање.
- Суво и темно место
- Без директен контакт со под и ѕидови што навлажнуваат
- Заштита од глодари и инсекти
- Одделување од препарати, горива и силни мириси
- Повремена визуелна контрола
Пред сеидбата повторно проверете ја целата серија
Кога ќе дојде време за сеидба, не се потпирајте само на етикетата од есента. Отворете го пакувањето и проверете дали семето останало суво, чисто и без траги од инсекти. Доколку се појавиле нови оштетувања или мирис, одвојте ја серијата од останатиот материјал.
Проверете дали количината е доволна за планираната површина и дали случајно не се измешале различни сорти. Ако имате повеќе серии од иста култура, чувајте ги одделно додека не одлучите која ќе оди на која парцела.
Добро означеното семе овозможува следната сезона да забележите што успеало, а што не дало добар резултат. Таа белешка е корисна за изборот во наредните години, особено ако се зачувуваат локални типови тиква или грав.
- Прегледајте ја амбалажата пред отворање.
- Повторно отстранете сомнителни семиња.
- Не мешајте серии без јасна причина и ознака.
- Запишете го резултатот по сеидбата за идниот избор.
Заклучок
Домашното семе од тиква и грав вреди да се зачува само ако е добиено од здрав и типичен материјал, целосно исушено и одвоено од семето за јадење. Мувлосаните, оштетените и инсектите нападнатите зрна не треба да се прикриваат со мешање во добра серија.
Чиста амбалажа, јасна етикета и кратка проверка пред складирање и пред сеидба се едноставни чекори што спречуваат забуна и непотребно губење на сезоната.
Најчесто поставувани прашања
