25 години Хоризонти: фондацијата која им отвора нови хоризонти на илјадници македонски семејства
Четврт век поддршка на земјоделци, жени претприемачи, рурални заедници и сите оние кои сонуваат за подобар живот, но немаат достап до класичниот банкарски систем
Постојат институции кои постојат за да заработат. И постојат институции кои постојат за да ги менуваат животите на луѓето. Микрокредитна фондација Хоризонти е од вторите. За дваесет и пет години, таа стана нешто повеќе од финансиска институција — стана партнер, советник и поддршка за илјадници земјоделци, жени претприемачи, семејства во рурални средини и сите оние кои имаат смелост да мечтаат за подобар живот, но сè уште немаат пристап до класичниот банкарски систем.
Почетокот: мисија пред профит
Пред дваесет и пет години, Македонија беше земја во транзиција. Банкарскиот систем беше недостапен за мнозинството граѓани — особено за жените, земјоделците и оние кои живееја во рурални средини. Нема историја на кредитирање, нема колатерал, нема пристап. Но имаше работна воља, имаше идеи и имаше потреба.
Токму тогаш, во тој простор на недостаток и неопфатеност, се роди Хоризонти. Со јасна мисија: да им овозможи одржлив и континуиран пристап до финансиски услуги на економски активното население со ниски примања — претежно жени микропретприемачи, земјоделци и припадници на социјално исклучени и маргинализирани групи.
Тоа не беше пазарна ниша. Тоа беше морален избор.
Земјоделецот на кој банката му рекла „не”
Многу македонски земјоделци го познаваат тоа чувство. Одиш во банка со реален проект — пластеник, нов насад, механизација, зголемување на стадото — и се враќаш со „не”. Без историја на кредитирање, без доволен колатерал, без компанија. Само земја, труд и намера.
За нив, Хоризонти стана различна. Со своите агро заеми, фондацијата создаде производ кој е приспособен на реалноста на македонскиот земјоделец — флексибилен, достапен и со услови кои ги земаат предвид сезонскиот карактер на земјоделството.
Агро заемите на Хоризонти овозможуваат:
- Набавка на земјоделска механизација и опрема
- Зголемување на сточниот фонд — крави, овци, кози, свињи, живина
- Набавка на суровини и репроматеријали — семе, ѓубриво, заштитни средства
- Изградба или проширување на пластеници и производствени објекти
- Тековни расходи за примарно земјоделско производство
- Инвестиции во наводнување, подобрување на почвата и инфраструктура
Максималниот износ на агро заем достигнува 900.000 денари (15.000 евра), со рочност до 7 години и флексибилни рати приспособени на земјоделскиот циклус. За земјоделец кој работи со сезонски приходи, ова не е само финансиска поддршка — ова е разбирање на начинот на неговото работење.
Трите производи — три животни приказни
Зад секој од овие производи стои приказна. Земјоделката во Пелагонија која купила нова крава и удвоила млечното производство. Жената во Тетово која отворила мала шивачка работилница и запослила три комшиски жени. Ромското семејство во кое деца први пат спале во дом без дупки на покривот.
Хоризонти не мери само во денари. Мери во промени.
Жената — во центарот на мисијата
Она по кое Хоризонти се издвојува од другите финансиски институции е свесниот, долгогодишен фокус кон жените — особено жените во руралните средини, жените во маргинализирани заедници, жените кои биле невидливи за системот.
Зошто жените? Затоа што истражувањата и практиката покажуваат нешто важно: кога жената добива финансиска поддршка, парите се враќаат во домаќинството. Во образование на децата. Во подобрување на домот. Во здравство. Кога жената добива микрозаем, целото семејство го чувствува ефектот.
Примерот со заемите за домување е симптоматичен: Хоризонти свесно ги насочи овие заеми претежно кон жени — и тоа не случајно. Жените покажале поголема одговорност, подобра отплата и подолгорочна ориентација при управување со заемот. Тоа не е случаен наод — тоа е потврда на она во кое Хоризонти верувала уште пред дваесет и пет години.
Во рамките на своите активности, Хоризонти работи со жени земјоделки кои управуваат со семејни фарми, со жени занаетчии, со мајки самохранувачи кои градат мал бизнис, со жени во ромски заедници кои за прв пат добиваат пристап до финансиски услуги.
Секоја од овие жени е мерило на успехот на мисијата.
Руралната Македонија — незаслужено заборавена
Руралните средини во Македонија се соочуваат со тројна маргинализација: географска — оддалеченост од банкарски услуги; демографска — стареење и иселување; и финансиска — недостаток на колатерал и историја на кредитирање.
Хоризонти одговори на овој предизвик со теренска работа. Нејзините советници не чекаат клиентите да дојдат — тие одат до нив. Во малите општини, во планинските села, во руралните населби каде најблиската банкарска подружница е на десетина километри оддалеченост.
Овој модел на работа — персонализиран, достапен, човечки — е она по кое Хоризонти е различна. Нема апликативни формулари кои земјоделецот не ги разбира. Нема бирократски лавиринт кој ги обесхрабрува. Само реален разговор за реална потреба.
20.000 приказни за храброст
Дваесет илјади луѓе. Дваесет илјади пати некој рекол: „Сакам да пробам.” Дваесет илјади пати Хоризонти одговорила со: „Ние веруваме во тебе.”
Зад секој заем стои одлука. Одлука да се инвестира во себе, во своето семејство, во својата земја. Таа одлука бара смелост. А смелоста бара поддршка.
Земјоделецот кој засадил нов овоштарник. Жената која отворила пекара во своето село. Семејството кое го срушило старото покриво и за прв пат имало сигурен дом. Младиот кој наместо да се иселит, останал и изградил. Сите тие се дел од приказната на Хоризонти.
И приказната продолжува.
Транспарентност и одговорно финансирање
Хоризонти работи во согласност со принципите на одговорно финансирање. На своите клиенти им поставуваат три клучни прашања пред секој заем:
- Колку можете да си дозволите да позајмите?
- Дали знаете колку ќе плаќате?
- Дали го разбирате договорот во целост?
И нивниот принцип е јасен: Контролирај го твојот долг — не дозволувај долгот да те контролира тебе.
Ова не е само корпоративна политика — тоа е основниот етички принцип на една институција која работи со луѓе кои си немаат право на грешка. Кога работиш со семејство со низок доход, одговорното кредитирање не е опција — тоа е должност.
Дополнително, Хоризонти развила и дигитален пристап преку мобилна апликација — корисниците можат да го следат стањето на своите заеми, да ги плаќаат ратите онлајн во секое време, со дебитна или кредитна картичка. Дигиталната инклузија е продолжение на финансиската инклузија.
Поддржана од доверба, изградена со вредности
Работењето на Хоризонти е финансирано од повеќе домашни и странски донатори, кредитори и поддржувачи кои ја споделуваат мисијата на фондацијата. Тоа е потврда дека пристапот кон развојот кој ги става луѓето на прво место наоѓа поддршка и на меѓународно ниво.
Во рамките на проектот „Инклузија и иновација во микрофинансирањето”, Хоризонти работи во соработка со Македонската развојна фондација за претпријатија и другите микрофинансиски организации — со заедничка цел: подобрен пристап до финансии за домаќинствата со ниски приходи, претприемачите и малите претпријатија.
25 години — и уште многу хоризонти пред нас
Дваесет и пет години не се мала работа. Тоа е четврт век одлучување да се биде на страната на оние кои системот ги заборавил. Четврт век верување дека секој смел сон заслужува шанса. Четврт век докажување дека финансиската инклузија не е само убава фраза — туку конкретна промена во конкретниот живот на конкретниот човек.
Хоризонти не е голема банка. Нема ги највисоките маргини ниту највпечатливите извештаи. Но има нешто повредно — доверба. Доверба на земјоделецот кој ја купил онаа крава и сега продава млеко на пазарот. Доверба на жената која отворила занаетчилница и вработила соседки. Доверба на семејството кое прославило прво Нова Година под нов покрив.
Тие 20.000 приказни, тие 25 години, тие бројки — сè тоа не е статистика. Тоа е Македонија која верува дека може подобро. И Хоризонти е таму да им каже: „Можеш. И ние сме со тебе.”
