Есенска проверка на сточарската фарма: чек-листа пред студот и влагата

Пред првите долготрајни дождови, сточарот треба да направи целосен обикол на шталата, испустот, магацините и пристапниот пат. Мала дупка на покривот, затнат одвод или лабава ограда во есен може брзо да прерасне во поголем проблем, особено ако животните поминуваат повеќе време во објектот.

Проверката важи за говедари, овчари, козари и свињари, но деталите се приспособуваат на видот, возраста, бројот и производната категорија на животните. Целта е фармата да остане сува, безбедна, добро проветрена и снабдена со исправна вода и доволно квалитетна храна.

Мувлосаната храна, влажните лежишта и лошата вентилација не се само прашање на хигиена. Тие можат да го зголемат ризикот од респираторни и дигестивни проблеми, особено кај младите и гравидните животни. Терапиите, вакцинациите и профилактичките третмани ги одредува ветеринар според состојбата на конкретното стадо или одгледувалиште.

Покрив, ѕидови и олуци: првата бариера против влагата

Покривот и ѕидовите се проверуваат пред дождовите да станат чести и долготрајни. Побарајте траги од протекување, влажни дамки, кондензација, оштетена покривка и места каде водата се слева кон лежиштата, хранилките или електричните инсталации.

Олуците и вертикалните одводни цевки треба да бидат проодни и насочени така што водата да се оддалечува од објектот. Влажен ѕид, расквасена слама и постојано капење над животните создаваат услови за нечистотија, лизгање и полесно ширење на проблеми во стадото.

Проверете и дали има отвори низ кои влегуваат дожд, снег, глодари или птици. Поправките направете ги навреме, но не затворајте ги сите отвори за воздух без да обезбедите правилна вентилација.

• Побарајте протекување, кондензација и оштетувања на кровната конструкција.
• Исчистете ги олуците и проверете каде се испушта дождовницата.
• Оддалечете ја водата од шталата, магацинот, испустот и пристапниот пат.
• Отстранете места каде водата капе над лежиштата и хранилките.

Огради, врати и премини без скриени опасности

Вратите треба лесно да се отвораат и затвораат, да се заклучуваат сигурно и да не паѓаат од шарките. Проверете ги и премините меѓу одделите, бидејќи заглавена врата или тесен, лизгав коридор го отежнува движењето на животните и работата при итна состојба.

Отстранете клинци, остри рабови, лабави жици, скршени даски и метални делови што можат да предизвикаат исеченици или заглавување. Кај овците и козите мрежестите огради треба да бидат добро затегнати. Бодликавата жица не е соодветно решение за нивно оградување.

Проверете дали оградата околу испустот е стабилна и дали нема делови под кои животните можат да се протнат. Калта пред вратите треба да се намали со поправка на одводнувањето и со уредување на проодна површина.

• Проверете ги шарките, бравите и стоперите на вратите.
• Отстранете клинци, остри рабови, лабави жици и искршени делови.
• Затегнете ја мрежата кај овците и козите.
• Оставете доволно широк и чист премин за животните, храната и ветеринарот.

Одводнување и пристап до фармата

Водата треба да се оддалечува од шталата, испустите, магацините и местото за складирање на храна. Затнати канали, вдлабнатини околу објектот и калливиот влез ја внесуваат влагата внатре и го отежнуваат секојдневното работење.

Пристапниот пат треба да остане прооден за возило со храна, цистерна или опрема, но и за ветеринарна посета. Размислете и за итен излез или слободен коридор ако треба брзо да се преместат животните при пожар, поплава или друга опасност.

Посебно проверете ги местата околу поилките и хранилките. Таму истурената вода и храната лесно создаваат кал, непријатен мирис и лизгава површина.

• Исчистете ги каналите и решетките за одводнување.
• Пополнете вдлабнатини каде се задржува вода.
• Одржувајте прооден влез до објектот и магацинот.
• Поставете стабилна и нелизгава површина околу поилките.

Суви лежишта и чиста простирка

Лежиштата треба да бидат суви, чисти и доволно пространи за животните да легнат и да станат без туркање и повреди. Влажната и загадена простирка се отстранува, а потоа се додава сува слама или друг соодветен материјал.

Кај овците и козите треба да има сув под и доволно простор сите животни истовремено да легнат. Кај говедата и свињите, нечистите и влажни лежишта исто така го зголемуваат загадувањето на кожата, вимето и нозете.

Контролирајте ги местата каде што истекува вода од поилките или каде што дождот навлегува низ ѕидот. Ако само се додава нова слама врз влажна и загадена основа, проблемот се прикрива наместо да се отстрани.

• Отстранете ја целата влажна, згмечена и силно загадена простирка.
• Складирајте слама на суво и заштитено од дожд.
• Проверете ги лежиштата на младенчињата и гравидните животни почесто.
• Следете дали има лизгање, куцање, рани или загадено виме.

Вентилација и осветлување без промаја

Вентилацијата треба да го менува воздухот и да ја намалува влагата, прашината и концентрацијата на штетни гасови, но без директен студен воздушен удар врз лежиштата и младенчињата. Затворената, влажна и тешка атмосфера е знак дека воздухот не се менува доволно.

Проверете ги отворите за влез и излез на воздух, вентилаторите и заштитните мрежи. Ако се користи механичка вентилација, потребни се резервно решение и аларм при дефект, особено во објекти со поголем број животни.

Осветлувањето треба да овозможи јасно да се видат животните, водата, храната, лежиштата и евентуалните повреди. Кај овците и козите треба да има доволно природна или вештачка светлина за животните да се гледаат меѓусебно.

• Проверете дали воздухот се движи без промаја на нивото на животните.
• Исчистете ги вентилациските отвори и вентилаторите.
• Обезбедете резервно решение при дефект на механичката вентилација.
• Заменете ги неисправните светилки и заштитете ги каблите.

Вода: поилки, цевки и резервен план

Поилките и водоводните линии се проверуваат секој ден, а не само при есенскиот обикол. Водата треба да биде достапна, соодветна по квалитет и заштитена од измет, храна, кал и хемикалии.

Поправете ги протекувањата и проверете дали сите категории животни можат лесно да стигнат до поилката. Водата што се истура околу поилката брзо го навлажнува подот и создава лизгава површина.

Подгответе резервен начин за напојување при прекин на струја, дефект на пумпата или замрзнување на инсталациите. Резервата треба да биде чиста и лесно достапна, а не оставена во нечист сад надвор од контрола.

• Исчистете ги поилките и проверете го протокот.
• Следете дали водата се загадува со измет или храна.
• Поправете ги цевките и славините што протекуваат.
• Подгответе резервен сад или друг сигурен начин за напојување.

Сено, силажа и концентрирана храна

Сеното се проверува пред складирање и пред секое давање. Не внесувајте во оброкот сено што е мувлосано, затоплено, со сомнителен мирис или со видлива промена на бојата. Мувлите можат да создаваат микотоксини, со можни последици како одбивање храна, слабеење, пролив, намалена продуктивност и поголема подложност кон инфекции.

Силажата треба да биде добро заштитена од воздух и вода. Проверете ги покривката и рабовите, присуството на гниење, необичен мирис и мувла, како и местата каде дождовницата може да навлезе. Сомнителната силажа одделете ја; дали може да се употреби треба да процени стручно лице или ветеринар.

Концентрираната храна се чува на суво, подигната од подот и заштитена од глодари. Водете сметка за количините и роковите, не мешајте нова храна со загадени остатоци и избегнувајте нагли промени во оброкот. Кај овците и козите, при поголем удел житарици мора да има доволно кабаста храна.

• Одделете ја храната со мувла, гниење, необичен мирис или затоплување.
• Чувајте го сеното под покрив и со доволно струење на воздухот.
• Проверете дали силажата е заштитена од воздух и вода.
• Чувајте го концентратот подигнат од подот и заштитен од глодари.
• Не правете нагли промени во оброкот.

Зимски попис: пресметајте ја резервата навреме

Визуелната проценка на купиштата не е доволна. Направете попис според бројот на животни, категоријата, дневната потрошувачка и расположливите количества сено, силажа и концентрат.

Во евиденцијата внесете и што е веќе отворено, што е со послаб квалитет и колкав дел од храната е наменет за младенчиња, молзни животни или гравидни грла. Така полесно ќе се забележи дали резервата е доволна за периоди со снег, дожд или отежнат транспорт.

Резервата треба да биде складирана така што храната да не се меша со ѓубриво, гориво, средства за чистење или отпад. Складиштето редовно проверувајте го за влага, глодари и оштетување на покривката.

• Запишете број на животни по категорија.
• Проценете ја дневната потрошувачка по вид храна.
• Одделете исправна, отворена и сомнителна храна.
• Планирајте дополнителна набавка пред пристапот до фармата да стане тежок.

Ветеринарски план пред студот

Есенскиот ветеринарски план договорете го пред влагата и студот да го отежнат движењето и ракувањето со животните. Прегледот може да опфати телесна кондиција, копита, виме, младенчиња, гравидни животни и услови во објектот.

Ветеринарот може да процени дали има потреба од вакцинација, третман против паразити или друга превентивна и терапевтска мерка. Антибиотици, лекови и профилактички постапки не треба да се применуваат самостојно, без стручна проценка.

При првите знаци на кашлање, забрзано дишење, намален апетит, пролив, исцедок, куцање или пад на млекопроизводството, забележете кое животно е засегнато и побарајте совет. Одделувањето од стадото се спроведува на начин што ќе го препорача ветеринарот.

• Закажете преглед пред највлажниот и најстудениот период.
• Подгответе податоци за болести, угинувања, пад на продуктивноста и претходни третмани.
• Побарајте проценка на копитата, вимето, телесната кондиција и младенчињата.
• Не давајте антибиотици или други препарати без ветеринарска насока.

Заклучок

Есенската проверка завршува дури откако ќе се проверат и објектот и резервите, а не само покривот или храната. Направете кратка листа со поправки, определете што мора да се реши веднаш и повторете го обиколувањето по првиот посилен дожд.

Сува простирка, исправна вода, чист воздух, сигурни огради и незагадена храна се основата за побезбеден студен период. Со навремена комуникација со ветеринарот, сточарот полесно ќе ги препознае ризиците и ќе реагира пред проблемот да се прошири низ стадото.

Најчесто поставувани прашања