Земјоделски субвенции во Албанија 2026: сите мерки, износи и услови во една анализа
Комплетен преглед на Националната шема за поддршка 2026, инвестициските грантови, статусот на ИПАРД III и новата компензација од 10% — врз основа на официјални документи на Владата на Албанија и AZHBR.
Албанија ја смени логиката на субвенционирањето во 2026 година. Дизелот без акциза е укинат, наместо него влезе директно плаќање по хектар за секоја земјоделска култура, прагот за влез во сточарските мерки е преполовен, а за првпат државата плаќа и по маторица. Оваа анализа ги става на маса сите износи, услови и рокови — онака како што се напишани во официјалните акти.
Како е направена оваа анализа
Сите бројки во текстот се преземени директно од официјални документи: Одлука на Советот на министри бр. 205 од 30.03.2026 година, Одлука бр. 374 од 02.07.2025 година (со која се утврдени инвестициските мерки на кои се повикува шемата за 2026), заедничкото Упатство бр. 8 од 14.05.2026 година на министрите за земјоделство и финансии, како и објавите на Агенцијата за земјоделски и рурален развој (AZHBR) и Министерството за земјоделство и рурален развој на Албанија.
Каде што не постои официјален документ што потврдува одредена мерка, тоа е експлицитно наведено во текстот. Медиумските извештаи се користени само за податоци за реализацијата на шемата (број на апликации, резултати), никогаш како извор за износите.
ДЕЛ 1 — Како функционира системот на поддршка во Албанија
Кој одлучува и кој исплаќа
Системот стои на две институции. Министерството за земјоделство и рурален развој (MBZHR) ја креира политиката и заедно со Министерството за финансии го потпишува упатството за спроведување. Агенцијата за земјоделски и рурален развој (AZHBR) е платежната агенција — таа ги прима апликациите, ја врши административната контрола, теренските проверки и исплатата.
Самата шема секоја година се одобрува со одлука на Советот на министри, што значи дека износите се менуваат од година во година и не се загарантирани со закон. Правната основа е Законот бр. 9817 од 22.10.2007 година „За земјоделството и руралниот развој“ и годишниот буџетски закон — за 2026 година тоа е Законот бр. 87/2025 „За буџетот на 2026 година“.
На терен работат Агропиките („прозорец за фармерот“) и регионалните агенции за земјоделска екстензија (AREB), кои им помагаат на земјоделците при аплицирањето. Постои и бесплатна зелена линија 0800 83 83.
Буџетот за земјоделство во 2026 година
| Ставка | Износ 2026 | Ориентациски во евра |
|---|---|---|
| Вкупен буџет на MBZHR (земјоделство, сточарство, рибарство, агропреработка, агротуризам) | околу 16,2–16,3 милијарди леки | околу 162–163 милиони евра |
| Национална шема за поддршка 2026 (директни плаќања + инвестициски грантови) | 5,2 милијарди леки (почетен фонд) | околу 52 милиони евра |
| Од тоа: фонд за инвестициски мерки | до 2,5 милијарди леки | околу 25 милиони евра |
| Неисплатени обврски од договори за 2024 година | 159.954.159 леки | околу 1,6 милиони евра |
| Неисплатени обврски од шемата за 2025 година | 9.662.269 леки | околу 96.600 евра |
| Средства од ЕУ преку ИПАРД во 2026 година | 0 (програмата е блокирана) | 0 |
Шемата за 2026 е за 16% поголема од почетниот буџет за 2025 година (4,4 милијарди леки). Важно за реалната слика: во текот на 2025 година, преку нормативни акти, шемата на крајот беше зголемена на 6,4 милијарди леки, што покажува дека почетниот износ во Албанија редовно се коригира нагоре во текот на годината.
Меѓународни фондови и донатори
Покрај националниот буџет, во албанското земјоделство се присутни и:
- Светска банка — проектот „Отпорност на климата и развој на земјоделството“ во вредност од околу 70 милиони долари, со компоненти за кратки синџири на вредност, типични производи со додадена вредност и ИТ платформа за климатски паметно земјоделство. Активни се и проекти за рурални патишта.
- ЕБОР — кредитни линии и гаранции за земјоделството и туризмот.
- Шведска (Sida) — долгогодишен партнер на AZHBR, наведен во официјалната идентификација на агенцијата заедно со ЕУ и Светска банка.
- Народна банка на Албанија — во јануари 2026 одобрена нова линија за финансирање од 250 милиони евра за мали и средни претпријатија, со ликвидност за банките по 0,5% и максимална камата од 3,5% кон крајниот корисник.
За KfW, GIZ и IFAD не се пронајдени активни национални шеми за директна поддршка на албанските земјоделци во 2026 година преку AZHBR. KfW се јавува како извор на финансирање во проекти од областа на животната средина.
ДЕЛ 2 — Директни плаќања во 2026 година: 9 мерки
Најголемата промена во 2026 година е дека Албанија премина од поддршка врзана за конкретни култури кон плаќање по површина неутрално на културата. Ова е свесен чекор кон приближување до логиката на Заедничката земјоделска политика на ЕУ.
| Мерка | Износ | Единица | Минимум | Намалување |
|---|---|---|---|---|
| 1. Матрикулирано основно стадо — говеда | до 12.000 леки | по грло | 5 крави и/или јуници | −50% за делот над 50 грла |
| 2. Матрикулирано основно стадо — ситен добиток | до 1.500 леки | по грло | 50 овци и/или кози | −50% за делот над 300 грла |
| 3. Пчеларство | до 2.000 леки | по кошница | 25 кошници | −50% за делот над 150 кошници |
| 4. Маторици и назимки | до 7.000 леки | по грло | 5 грла | −50% за делот над 100 грла |
| 5. Биолошка контрола на штетници | 70% од фактури, најмногу 40.000 леки | по дулум (при две садења годишно) | 1 дулум (индивидуално) / 1 ха (задруга) | — |
| 6. Органски фарми | 100.000 / 150.000 / 150.000 / 200.000 леки | по фарма и година | — | — |
| 7. Global G.A.P. сертификација | 50% од фактура, 175.000 / 500.000 / 700.000 леки | по субјект/група | 1 ха / 3 ха / 15 ха | — |
| 8. Засеана површина со земјоделски култури | до 10.000 леки | по хектар | 3 хектари вкупно | −50% за делот над 10 ха |
| 9. Порибување на внатрешни води | 50% од фактури, најмногу 200.000 леки | по субјект | — | — |
Житни култури, зеленчук, овошје, маслинки, лозја и лековити растенија
Ова е прашањето што најмногу ги интересира производителите, а одговорот за 2026 година е нетипичен: во Албанија повеќе не постои посебна субвенција по култура. Ниту за пченица, ниту за домати, ниту за маслинки, ниту за лаванда.
Наместо тоа, сите земјоделски култури влегуваат во една иста мерка — плаќање до 10.000 леки по хектар за засеана површина, под услов вкупната површина да не е помала од 3 хектари. Директорот на регионалната агенција во Корча го објасни правилото јасно: производот што се сее нема значење, доволно е површината да е обработена и пријавена, со документ за сопственост или потврда за право на користење на земјиште.
Тоа значи следново за секоја од групите култури:
- Житни култури (пченица, јачмен, овес, пченка, ориз, сончоглед, маслодајни и протеински култури) — нема посебна мерка. Влегуваат во плаќањето по хектар. За споредба, во 2022 година постоеше посебна мерка за пченица од 30.000 леки по хектар; таа веќе не е во сила.
- Зеленчук на отворено — нема посебна мерка, влегува во плаќањето по хектар (доматите, пиперките, зелката, кромидот, компирот, лубеницата и останатите се третираат исто).
- Зеленчук во заштитен простор — поддршка добива само преку мерката за биолошка контрола на штетници и преку инвестициските грантови за градење пластеници и стакленици.
- Овошје (јаболка, круши, сливи, праски, кајсии, цреши, вишни, ореви, лешници, бадеми, калинки, смокви, киви, агруми) — нема директна субвенција по хектар специфична за видот. Поддршката е инвестициска: подигање нови насади, противградни мрежи, капково наводнување, ладилници и линии за пакување.
- Маслинки — нема посебна мерка во 2026 година, ниту за одгледување ниту за заштита од маслинова мува. Маслинарството се поддржува преку инвестициски мерки (нови насади, капково наводнување, линии за преработка на маслинки и маслиново масло) и преку Global G.A.P.
- Лозарство — истото. Нема директно плаќање по хектар лозје, но има инвестициска поддршка за нови насади, за стакленици за трпезно грозје, за противградни мрежи и за линии и опрема за преработка на грозје и вино.
- Лековити и ароматични растенија (лаванда, жалфија, мајчина душица, рузмарин, оригано) — нема посебна мерка во 2026 година. Овие култури можат да влезат во плаќањето по хектар доколку површината достигнува 3 хектари. Во 2021 година постоеше посебен анекс со регистрирани лековити и ароматични растенија; за 2026 година таков анекс не е пронајден.
ДЕЛ 3 — Сточарство: најголемиот приоритет на шемата
Сточарството е центар на шемата за 2026 година. Двете најважни промени се зголемувањето на износите и преполовувањето на праговите за влез, што ги вклучува и малите фарми што досега биле надвор од системот.
Говеда
До 12.000 леки по грло за матрикулирано основно стадо (репродуктивни животни), за фарми со најмалку 5 крави и/или јуници. Прагот е намален од 10 на 5 грла. За делот над 50 грла износот се намалува за половина, освен за задругите.
Овци и кози
До 1.500 леки по грло, со минимум 50 грла — прагот е намален од 100 на 50. Намалување од 50% за делот над 300 грла, освен за задругите. Ова е мерката со најмногу квалификувани корисници во првата фаза од 2026 година.
Свињарство — првпат во шемата
До 7.000 леки по грло за матрикулирани маторици и назимки, со минимум 5 грла. Тоа е новина за 2026 година и прв пат свињарството влегува во системот на директни плаќања.
Пчеларство
До 2.000 леки по кошница — двојно повеќе од претходната година — со минимум 25 кошници наместо досегашните 50. Намалување од 50% за делот над 150 кошници.
Живина, коњи и автохтони раси
Не е пронајден официјален документ што потврдува директна субвенција по грло за живина, коњи или автохтони раси во 2026 година. Живинарството може да добие поддршка само преку инвестициската мерка за нови објекти за одгледување живина со капацитет од најмалку 10.000 грла.
ДЕЛ 4 — Производство на млеко: што вели документот
Ова е точка каде што многу текстови грешат. Во Албанија за 2026 година не постои премија по литар предадено млеко. Не е пронајден официјален документ што потврдува таква мерка — ниту во ВКМ 205/2026, ниту во Упатството бр. 8/2026.
Млечните фарми добиваат поддршка исклучиво по грло, преку мерката за матрикулирано основно стадо (до 12.000 леки по крава). Не се бараат лабораториски анализи на млекото ниту минимална предадена количина како услов за директното плаќање. Условот е животните да бидат матрикулирани и регистрирани во системот RUDA.
Инвестициски, млечниот сектор може да добие поддршка за нови штали (до 15 милиони леки), за опрема и машини за штала, за изградба и реконструкција на бачила (до 3 милиони леки) и за механизација.
ДЕЛ 5 — Инвестиции: што точно се финансира и со колку
Инвестициската поддршка во 2026 година има два тека. Првиот е завршување на исплатите за победниците од инвестициската шема од 2025 година — ВКМ 205/2026 експлицитно ги презема мерките од точка 2.4 на ВКМ 150/2025. Вториот е нов повик со три мерки отворен во мај 2026 година.
Пренесени инвестициски мерки (од ВКМ 374/2025)
| Инвестиција | Кофинансирање | Максимален грант | Мин. / макс. површина |
|---|---|---|---|
| Нови соларни стакленици за зеленчук (со систем за наводнување) | 50% | 15.000.000 леки/ха | 0,2 ха – 2 ха |
| Стакленици за трпезно грозје | 50% | 8.000.000 леки/ха | 0,2 ха – 2 ха |
| Пластични тунели за јагоди | 50% | 4.000.000 леки/ха | 0,2 ха – 2 ха |
| Нови насади: овошки, маслинки, агруми, лозја | 50% | 800.000 леки/ха | 0,5 ха – 10 ха |
| Капково наводнување во нов насад (додаток) | 50% | 250.000 леки/ха | — |
| Противградни мрежи во постојни насади | 50% | 1.500.000 леки/ха | 1 ха – 5 ха |
| Капково наводнување во постојни овоштарници, маслинарници и лозја | 50% | 250.000 леки/ха | 1 ха – 10 ха |
| Нови објекти за добиток и живина, со опрема | 50% | 15.000.000 леки/субјект | мин. 10 крави / 100 ситен добиток / 10 маторици / 10.000 живина |
| Механизација и модернизација на работните процеси | 50% | 5.000.000 леки/субјект | — |
| Линии и опрема за преработка, селекција, пакување и етикетирање (зеленчук, овошје, грозје и вино, маслинки и масло) | 50% | 7.500.000 леки/субјект | — |
| Агротуризам | 50% | 15.000.000 леки/субјект | — |
| Морска аквакултура (кафези и мрежи за одгледување риба) | 50% | 15.000.000 леки/субјект | — |
Нов повик 2026: три инвестициски мерки
| Мерка | Кофинансирање | Максимум | Минимум |
|---|---|---|---|
| 10. Млади земјоделци до 40 години — инвестиции во земјоделски и сточарски фарми | 70% | 1.000.000 леки (околу 10.000 евра) | — |
| 11. Изградба и реконструкција на бачила и опрема за подобрување на условите | 70% | 3.000.000 леки | — |
| 12. Опрема, машини и земјоделски средства за механизација и модернизација | 50% | 500.000 леки | 50.000 леки |
Клучни услови за инвестициските мерки
- Сопствено учество: 30% кај мерките со 70% кофинансирање, 50% кај мерките со 50% кофинансирање.
- Аванс: корисниците можат да добијат до 30% од договорениот износ однапред, по потпишување на договорот, но само со гаранција за плаќање издадена од осигурителна компанија или банка.
- Основа за пресметка: износот се пресметува врз вредноста на даночните фактури.
- Начин на аплицирање: за директните мерки од 1 до 9 — онлајн преку порталот e-Albania. За инвестициските мерки од 10 до 12 — физичко досие поднесено во централната канцеларија на AZHBR во Тирана.
Не е пронајден официјален документ што потврдува посебни мерки за 2026 година за ГПС и прецизно земјоделство, дронови, бунари, соларни панели, силоси, сушари, мини-млекарници, кланици и винарии како одделни ставки. Дел од нив се прифатливи трошоци во рамките на пошироките мерки за механизација, преработка и објекти, но не постојат како самостојни мерки со сопствен максимален износ. Прашањето за прифатливоста на ДДВ не е решено во самата одлука на Владата и се уредува во упатството и процедуралниот прирачник на AZHBR.
ДЕЛ 6 — ИПАРД III: програма што постои на хартија, но не и во пракса
Ова е најболната точка на албанското земјоделство. Програмата ИПАРД III за периодот 2021–2027 година е одобрена со вкупен буџет од 146 милиони евра, од кои 112 милиони евра се придонес на Европската Унија, а 34 милиони евра национално кофинансирање. Програмата предвидува девет мерки наместо трите од ИПАРД II: инвестиции во фарми, агропреработка, рурална инфраструктура, изградба на пазари, агротуризам, шумарство, техничка помош и советодавни услуги.
Хронологијата на обидите за одблокирање:
- Септември 2024: Министерството поднесува акциски план до DG AGRI.
- Есен 2025: ревизија на преземените мерки; извештајот на Европската комисија за 2025 година констатира дека Албанија не е подготвена да го започне спроведувањето на ИПАРД III.
- Април 2026: Министерството за финансии го комплетира и поднесува пакетот за акредитација; оценувањето од DG AGRI е закажано за вториот квартал од 2026 година, со анализа на документи и теренски проверки.
- Јули 2026: нема повик, нема официјален датум за одблокирање.
Практичната последица: албанскиот земјоделец веќе три години нема пристап до европски инвестициски грантови. Владата тоа го покрива со национални средства — инвестициската шема и зголемената национална шема се токму обид да се пополни таа дупка.
ДЕЛ 7 — Млади земјоделци
Мерка бр. 10 од шемата за 2026 година е наменета за земјоделци до 40-годишна возраст. Тие добиваат 70% кофинансирање за инвестиции во земјоделски и сточарски фарми, со максимален грант од 1.000.000 леки, односно околу 10.000 евра.
Ова е највисоката стапка на кофинансирање во целата шема заедно со мерката за бачила. Министерот за земјоделство претходно најави опсег од 7.000 до 10.000 евра, првенствено насочен кон сточарството; конечниот акт го фиксира максимумот на 1 милион леки.
Не постои посебна старосна олеснителна кај директните плаќања — млад земјоделец со 5 крави ги добива истите 12.000 леки по грло како и секој друг.
ДЕЛ 8 — Жени земјоделки
Не е пронајден официјален документ што потврдува посебни грантови, повисоки стапки на субвенција или бонус-бодови за жени земјоделки во Националната шема за 2026 година. ВКМ 205/2026 ги дефинира корисниците како индивидуални земјоделци, физички лица, правни лица и земјоделски задруги, без родова диференцијација.
Родовиот критериум е предвиден во програмата ИПАРД III како елемент за бодување, но бидејќи ИПАРД III не е активиран, тој во моментот нема практично дејство.
ДЕЛ 9 — Органско производство и сертификација
Органското производство има прогресивна шема на плаќање по фарма, што е логичен пристап бидејќи трошоците за конверзија се најголеми во првите години:
| Фаза | Износ по фарма | Ориентациски во евра |
|---|---|---|
| Прва година од периодот на премин | 100.000 леки | околу 1.000 евра |
| Втора година од преминот | 150.000 леки | околу 1.500 евра |
| Трета година од преминот | 150.000 леки | околу 1.500 евра |
| Сертифицирана органска фарма | 200.000 леки | околу 2.000 евра |
Global G.A.P.
Мерката покрива 50% од вредноста на даночната фактура, вклучувајќи ги и трошоците за анализи на производите кај зеленчукот, овошјето, грозјето, маслинките, агрумите и другите сертификабилни култури. Таваните се степенувани според тоа дали сертификацијата е индивидуална или групна:
- 175.000 леки — индивидуална сертификација, површина не помала од 1 хектар;
- 500.000 леки — групна сертификација со најмалку 10 вклучени земјоделци, површина од најмалку 3 хектари во заштитен простор или најмалку 10 хектари на отворено;
- 700.000 леки — групна сертификација со најмалку 20 земјоделци, најмалку 15 хектари во заштитен простор или најмалку 30 хектари на отворено.
Оваа скала е добро осмислена: колку повеќе производители се здружуваат, толку поголем е апсолутниот износ. Тоа е директен поттик за групна сертификација, што е предуслов за извоз.
ДЕЛ 10 — Осигурување од природни непогоди
Не е пронајден официјален документ што потврдува субвенционирање на премии за осигурување на земјоделско производство во Албанија за 2026 година. Ниту ВКМ 205/2026, ниту Упатството бр. 8/2026 не содржат мерка за суша, град, поплави или мраз.
Единствената форма на управување со ризикот што ја нуди шемата е инвестициската мерка за противградни мрежи (50% кофинансирање, до 1.500.000 леки по хектар). Штетите од пожари, поплави и болести кај говедата во 2026 година се решаваат ад хок, преку најави за поддршка за оштетените земјоделци, а не преку системска шема за осигурување.
ДЕЛ 11 — Кредити и гарантен фонд
Суверена гаранција за земјоделството
Со одлука на Советот на министри бр. 463 од 31.07.2025 година е воспоставен инструмент на суверена гаранција со фонд од 3 милијарди леки (30 милиони евра). Условите се следниве:
- државата гарантира 70% од главнината на кредитот;
- максимален износ на кредит: 25 милиони леки по корисник;
- каматна стапка ограничена на 2%;
- грејс-период од најмалку 12 месеци;
- максимален рок на отплата: 5 години;
- без казна за предвремена отплата;
- корисници: микро, мали и средни претпријатија и земјоделци со НИПТ на земјоделец.
Реалната слика на кредитирањето
Податоците на Народната банка на Албанија покажуваат колку е потфинансиран секторот: во 2025 година банките му одобриле на земјоделството само 26,4 милиони евра кредити, наспроти 27,2 милиони евра во 2024 година. Тоа е околу 1% од сите нови кредити во земјата. Со други зборови, гаранцијата постои, но не го отклучува кредитирањето.
ДЕЛ 12 — Агротуризам
Агротуризмот е една од најдарежливите инвестициски мерки: 50% кофинансирање со максимален грант од 15.000.000 леки (околу 150.000 евра) по субјект. Мерката потекнува од ВКМ 374/2025 и е преземена во шемата за 2026 година преку точка 2.2, буква „а“.
Албанија има и посебна правна рамка за сертификација на агротуристички субјекти, со посебни услови за добивање сертификат и претходен сертификат, што е предуслов за пристап до дел од поддршката.
ДЕЛ 13 — Компензација од 10%: најголемата новина за 2026 година
Ова не е субвенција во класична смисла, но за многу земјоделци носи повеќе пари од самата шема. Од 1 јануари 2026 година е вратена шемата за компензација на ДДВ за земјоделски производители по стапка од 10%, а нејзината практична примена почна на 1 јули 2026 година.
Како функционира
- Земјоделецот продава производи на регистриран купувач со ДДВ — откупувач, преработувач или сертифициран агротуризам.
- Купувачот издава фактура во која е внесен НИПТ-от на земјоделецот.
- Земјоделецот двапати годишно поднесува барање преку системот e-Filing.
- Даночната администрација исплаќа 10% од вкупната вредност на продажбата директно на банковната сметка, во рок од 30 дена.
Пример: ако земјоделец во текот на шест месеци продал производи за 10 милиони леки, добива 1 милион леки компензација. Семејство од Луѓња со три хектари домати во пластеник, според објавите на Министерството за финансии, се очекува да добие околу 900.000 леки.
Важни ограничувања
- Купувачот мора да биде регистриран за ДДВ. Продажбата на локална продавница или нерегистрирана мандра не се признава.
- Компензацијата не важи ако купувачот е ресторан.
- Земјоделецот мора да има активен НИПТ.
- Рокови: за продажбите од јануари до јуни — барање до 31 декември; за јули до декември — до 30 јуни следната година.
До 20 јули 2026 година поднесени се 1.265 апликации со вкупно барана компензација од околу 3,5 милиони евра. Вредноста на продадените земјоделски производи во првото полугодие од 2026 година достигнала околу 13,5 милијарди леки, наспроти 11,5 милијарди леки во истиот период претходната година — што е показател дека формализацијата напредува.
ДЕЛ 14 — Колку реално добива една фарма: четири пресметки
Следните пресметки се направени по максималните износи од ВКМ 205/2026. Реалната исплата може да биде помала поради пропорционалното намалување кога побарувањата ја надминуваат расположливата сума.
Фарма со 5 хектари ораница
Површината ја надминува минималната граница од 3 хектари и е под прагот од 10 хектари, па нема намалување.
5 ха × 10.000 леки = 50.000 леки
Вкупно: 50.000 леки (околу 500 евра)Фарма со 20 хектари
Првите 10 хектари се плаќаат целосно, за остатокот важи намалувањето од 50%.
10 ха × 10.000 = 100.000 леки
10 ха × 5.000 = 50.000 леки
Фарма со 100 хектари
10 ха × 10.000 = 100.000 леки
90 ха × 5.000 = 450.000 леки
Мешана фарма: 30 крави, 100 овци, 200 кошници
Говеда: 30 грла × 12.000 = 360.000 леки (под прагот од 50 грла, нема намалување)
Овци: 100 грла × 1.500 = 150.000 леки (над минимумот од 50, под прагот од 300)
Пчели: 150 кошници × 2.000 = 300.000 леки, плус 50 кошници × 1.000 = 50.000 леки → 350.000 леки
Ако фармата има и најмалку 3 хектари под фуражни култури, се додава и плаќањето по хектар. Доколку истата фарма аплицира и за инвестициска мерка за бачило, максималниот грант е дополнителни 3.000.000 леки при сопствено учество од 30%.
ДЕЛ 15 — Анализа: што работи, а што не
Кои сектори се најмногу поддржани
Сточарството, недвосмислено. Од 42.728 апликации, најголем дел се однесуваат на сточарството и пчеларството — барањата само од сточарството достигнуваат околу 3,3 милијарди леки, а од пчеларството уште 1,1 милијарда леки. Во првата фаза на квалификација се одобрени околу 21.000 сточари и пчелари: 7.234 за ситен добиток, околу 7.000 во пчеларството, 6.661 за говеда и само 269 за маторици.
Кои остануваат без поддршка
- Фарми под 3 хектари — а тоа е огромно мнозинство од албанските стопанства. Тие не добиваат ништо од плаќањето по површина.
- Специјализирани овоштарски и лозарски насади без 3 хектари вкупна површина.
- Живинарството нема директна поддршка.
- Земјоделците што продаваат неформално — тие остануваат и без компензацијата од 10%.
Предности на албанскиот модел
- Радикално поедноставување. Една мерка за сите култури наместо десетици мерки по култура значи помалку бирократија, помалку простор за манипулација и побрза обработка.
- Дигитализација. Аплицирањето за директните мерки оди целосно преку e-Albania, со автоматски генериран уникатен број на апликација.
- Силен поттик за здружување. Земјоделските задруги се ослободени од сите намалувања и добиваат целосен износ дури и кога фондот не е доволен. Тоа е најмоќниот инструмент за консолидација што го видовме во регионот.
- Врзување на поддршката за формален промет. Компензацијата од 10% плаќа само за документирана продажба.
- Сериозна контрола. Теренска проверка кај најмалку 30% од корисниците на сточарските мерки и најмалку 10% кај мерката за површини, со задолжителна проверка на сите над 10 хектари. Кој ќе добие повеќе од 20% над она што му следува, се исклучува од сите државни мерки за 3 години.
Слабости
- Нема ИПАРД. Три години без европски инвестициски фондови е структурен удар што ниту еден национален буџет не може да го компензира.
- Хроничен јаз меѓу барањата и фондот. Кога се бараат 7 милијарди, а има 5,2 милијарди, износите паѓаат и предвидливоста исчезнува. Земјоделецот не знае колку ќе добие додека не заврши целиот процес.
- Нема осигурување на производството. Нема ни субвенционирани полиси, ни фонд за природни непогоди.
- Гаранцијата за кредити не функционира. Искористеност од 12% зборува сама за себе.
- Нема мерка за квалитет. Нема премија по литар млеко, нема плаќање врзано за принос, содржина на масти или класа на производот. Поддршката е по грло, а не по резултат.
- Годишна нестабилност. Мерките се менуваат со владина одлука секоја година — дизелот беше клучна мерка со која пет години се дадени околу 87 милиони евра, а во 2026 едноставно исчезна.
Ги поддржува ли Албанија малите или големите земјоделци?
Одговорот е двосмислен, и тоа е најинтересниот дел од анализата.
Од една страна, преполовувањето на праговите во сточарството (од 10 на 5 говеда, од 100 на 50 овци, од 50 на 25 кошници) јасно ги внесува малите фарми во системот. Од друга страна, минимумот од 3 хектари за плаќањето по површина ги исфрла токму најмалите растителни производители, а деградацијата од 50% над 10 хектари и над 50 грла ги казнува големите.
Со други зборови, системот е дизајниран за средниот слој — фарми меѓу 3 и 10 хектари, меѓу 5 и 50 говеда, меѓу 25 и 150 кошници. Најмалите и најголемите се на маргините. Единствен излез за двете крајности е здружувањето во земјоделска задруга, кое ги укинува сите ограничувања.
Што би можела Македонија да преземе
Не сè што работи во Албанија би работело кај нас, но три елементи заслужуваат сериозно разгледување:
- Привилегираниот статус на задругите. Албанија не им дава на задругите само повисок процент, туку им гарантира дека нема да бидат погодени од пропорционалното намалување. Тоа е разлика меѓу симболичен и вистински поттик за здружување.
- Врзување на поддршката за фактури. Компензацијата од 10% е механизам што истовремено ги намалува трошоците на земјоделецот и го формализира откупот. Тоа директно го напаѓа проблемот со сивиот пазар при откупот.
- Јасна казна за лажно пријавување. Тригодишно исклучување од сите државни мерки за секој што пријавил над 20% повеќе од реалното е мерка со забни. Комбинирана со задолжителна теренска проверка кај 30% од корисниците, таа го менува пресметувањето на ризикот.
Она што не би требало да се копира е укинувањето на секаква диференцијација по култура. Плаќање од 10.000 леки по хектар подеднакво за пченица и за домати во суштина значи дека интензивните култури со висока додадена вредност се третираат исто како екстензивните. Со тоа се губи можноста политиката да ја насочи структурата на производството.
Завршна табела: сите мерки во Албанија за 2026 година
| Мерка | Износ | Единица | Минимум | Максимум | Услови | Официјален извор |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Говеда, основно стадо | до 12.000 леки | грло | 5 грла | −50% над 50 грла | Матрикулирани, регистар RUDA, активен НИПТ | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „а“ |
| Овци и кози | до 1.500 леки | грло | 50 грла | −50% над 300 грла | Матрикулирани, RUDA | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „б“ |
| Пчеларство | до 2.000 леки | кошница | 25 кошници | −50% над 150 | Регистриран пчеларник | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „ц“ |
| Маторици и назимки | до 7.000 леки | грло | 5 грла | −50% над 100 | Матрикулирани | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „ч“ |
| Биолошка контрола на штетници | 70% од фактури | дулум | 1 дулум / 1 ха за задруга | 40.000 леки/дулум | Домат, пиперка, краставица во заштитен простор; јагоди во тунели | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „д“ |
| Органски фарми | 100.000–200.000 леки | фарма/година | — | 200.000 леки | Период на премин или сертификат | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „дх“ |
| Global G.A.P. | 50% од фактура | субјект/група | 1 ха | 700.000 леки | Групна сертификација со 10 или 20 членови за повисоките тавани | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „е“ |
| Засеана површина | до 10.000 леки | хектар | 3 ха | −50% над 10 ха | Сите култури; сопственост или AMTP | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „ë“ |
| Порибување внатрешни води | 50% од фактури | субјект | — | 200.000 леки | Набавка на рибен подмладок | ВКМ 205/2026, т. 2.1 „ф“ |
| Млади земјоделци | 70% | субјект | — | 1.000.000 леки | До 40 години | ВКМ 205/2026, т. 2.2 „б“ |
| Бачила | 70% | субјект | — | 3.000.000 леки | Изградба или реконструкција | ВКМ 205/2026, т. 2.2 „ц“ |
| Механизација | 50% | субјект | 50.000 леки | 500.000 леки | Опрема, машини, земјоделски средства | ВКМ 205/2026, т. 2.2 „ч“ |
| Стакленици за зеленчук | 50% | хектар | 0,2 ха | 15.000.000 леки/ха, до 2 ха | Нови соларни стакленици со наводнување | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „а“ |
| Нови насади и лозја | 50% | хектар | 0,5 ха | 800.000 леки/ха, до 10 ха | Овошки, маслинки, агруми, лозја | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „б“ |
| Противградни мрежи | 50% | хектар | 1 ха | 1.500.000 леки/ха, до 5 ха | Постојни насади | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „ц“ |
| Капково наводнување | 50% | хектар | 1 ха | 250.000 леки/ха, до 10 ха | Постојни насади | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „ч“ |
| Објекти за добиток и живина | 50% | субјект | 10 крави / 100 ситни / 10 маторици / 10.000 живина | 15.000.000 леки | Нови објекти со опрема | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „д“ |
| Линии за преработка и пакување | 50% | субјект | — | 7.500.000 леки | Зеленчук, овошје, грозје и вино, маслинки | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „е“ |
| Агротуризам | 50% | субјект | — | 15.000.000 леки | — | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „ë“ |
| Морска аквакултура | 50% | субјект | — | 15.000.000 леки | Само кафези и мрежи | ВКМ 374/2025, т. 2.4 „ф“ |
| Компензација на ДДВ | 10% | вредност на продажба | — | без таван | Купувач регистриран за ДДВ, НИПТ на фактурата | Закон за ДДВ, изменет; во примена од 01.07.2026 |
| Суверена гаранција за кредит | гаранција 70% | кредит | — | 25.000.000 леки | Камата до 2%, грејс 12 месеци, рок до 5 години | ВКМ 463/2025 (рокот истече на 20.11.2025) |
| Осигурување од непогоди | Не е пронајден официјален документ што ја потврдува оваа мерка за 2026 година | |||||
| Премија по литар млеко | Не е пронајден официјален документ што ја потврдува оваа мерка за 2026 година | |||||
| Живина, коњи, автохтони раси | Не е пронајден официјален документ што потврдува директно плаќање по грло за 2026 година | |||||
| ИПАРД III | Програмата е одобрена (146 милиони евра), но е блокирана од јули 2023; во јули 2026 не е отворен ниту еден повик | |||||
Рокови и практични информации за 2026 година
- Отворање на аплицирањето: 25 мај 2026 година
- Првичен рок: 26 јуни 2026 година
- Продолжен рок: 6 јули 2026 година, со наредба на министерот за земјоделство
- Аплицирање за мерките 1–9: онлајн преку e-Albania
- Аплицирање за мерките 10–12: физичко досие во централната канцеларија на AZHBR, Тирана
- Услови за пристап: активен НИПТ, регистрација во електронскиот регистар на фарма, регистрација на животните во RUDA, без долгови кон AZHBR или даночната администрација
- Прва листа на квалификувани: објавена на 21 јули 2026 година за сточарството и пчеларството; рок од 20 дена за дополнување на документацијата
- Помош при аплицирање: Агропики и регионални агенции за екстензија; зелена линија 0800 83 83
Најчесто поставувани прашања
Дали Албанија субвенционира пченица или домати посебно во 2026 година?+−
Колку изнесува субвенцијата по крава во Албанија?+−
Постои ли премија по литар млеко во Албанија?+−
Зошто албанските земјоделци немаат ИПАРД средства?+−
Што е компензацијата од 10% и кој ја добива?+−
Колку може да добие млад земјоделец во Албанија?+−
Има ли Албанија субвенционирано осигурување на посеви?+−
Зошто задругите имаат посебен третман?+−
Што се случи со дизелот без акциза за земјоделците?+−
Дали Албанија ги поддржува повеќе малите или големите фарми?+−
Извори
- Одлука на Советот на министри бр. 205, датум 30.03.2026 — „За утврдување на основните критериуми на секторите што ќе се поддржуваат и на висината на финансирањето од фондот на програмата за земјоделство и рурален развој за 2026 година“. Издавач: Совет на министри на Република Албанија. Статус: активна. Директен линк
- Одлука на Советот на министри бр. 374, датум 02.07.2025 — дополнувања на ВКМ 150/2025, со кои се утврдени инвестициските мерки од точка 2.4. Статус: активна, преземена во шемата за 2026. Директен линк
- Заедничко упатство бр. 8, датум 14.05.2026 — министри за земјоделство и за финансии; критериуми, процедури и администрирање на фондот. Статус: активно. Директен линк (скениран документ)
- Наредба на министерот за продолжување на рокот до 06.07.2026 — AZHBR. Директен линк
- AZHBR — страница на Националната шема 2026, со сите анекси и списоци на корисници. azhbr.gov.al/skema-kombetare-2026
- Министерство за земјоделство и рурален развој на Албанија — соопштение за Шемата 2026 и буџетот од 5,2 милијарди леки. bujqesia.gov.al
- AZHBR — резултати од аплицирањето 2026 (42.728 апликации). Директен линк
- AZHBR — Пристап до финансии, инструмент на суверена гаранција. azhbr.gov.al/aksesi-ne-finance
- Одлука на Советот на министри бр. 463, датум 31.07.2025 — суверена гаранција за земјоделството. Статус: рокот за аплицирање истече на 20.11.2025. Директен линк (скениран документ)
- Закон бр. 87/2025 — „За буџетот на 2026 година“, правна основа на ВКМ 205/2026.
- Закон бр. 9817, датум 22.10.2007 — „За земјоделството и руралниот развој“, основен закон на системот.
Сите официјални документи се проверени на 23 јули 2026 година. За мерките означени како ненајдени, проверката опфати ВКМ 205/2026, ВКМ 374/2025, страниците на AZHBR и Министерството за земјоделство на Албанија.


















