Ново животно во стадото: карантин и проверка пред мешање

Едно животно што изгледа здраво може да биде во инкубација на болест, да носи паразити или да потекнува од стадо со поинаков здравствен ризик. Ако веднаш се измеша со останатите, проблемот може брзо да се прошири преку директен контакт, измет, поилки, хранилки, опрема или заедничка испаша.

Карантинот не значи само да го ставите новото животно на друг крај од оборот. Потребен е физички одделен простор, посебен прибор и дневна евиденција за неговата состојба. Пред мешањето, ветеринарот треба да процени дали се потребни анализи и дали животното ги исполнува условите за приклучување кон матичното стадо.

Чек-листата подолу е наменета за земјоделци во Македонија кои купуваат или добиваат овци, кози, говеда или свињи. Рокот на карантин не треба да се одредува напамет, туку според видот, потеклото, контактите, здравствената состојба и советот од овластен ветеринар.

Првото правило: новото животно останува одделено

На денот на пристигнувањето, животното треба директно да се смести во карантински простор, без претходно пуштање во заеднички бокс, на заедничка испаша или кај заедничките поилки. Ова важи и ако животното е купено од соседно одгледувалиште, донесено од пазар или добиено како подарок.

Одделувањето го намалува ризикот од пренос на зараза и паразити додека не се проверат здравствената состојба, документите и потеклото. Животното што нема видливи симптоми сепак може да пренесува причинител пред да се појават знаците на болест.

Карантинскиот простор треба да биде физички одвоен со ограда, бокс или посебен објект. Само поставување на животното на „друг крај“ од истиот обор не е доволно ако може да дојде во контакт со стадото, храната, изметот или опремата.

• Подгответе го одделниот простор пред пристигнувањето на животното.
• Спречете директен контакт со матичното стадо и со други новодојдени животни.
• Не користете заедничка испаша додека ветеринарот не одобри мешање.

Опремата во карантинот нека остане таму

Новото животно треба да има свои поилки, хранилки, кофи, четки и друг прибор. Опремата од карантинот не треба да се пренесува кај останатите животни без претходно темелно чистење и дезинфекција според упатство и проценка на ветеринар.

Хранењето и проверката на животните организирајте ги по матичното стадо, а потоа во карантинот. Така се намалува можноста работната облека, рацете, обувките или приборот да пренесат нечистотии и причинители од новото животно кон здравите животни.

Карантинскиот простор треба редовно да се чисти, но отпадот и изметот не смеат да се разнесуваат кон местата каде што престојува матичното стадо. Посебни обувки или заштитна облека за овој простор се практична дополнителна мерка.

• Користете посебни поилки, хранилки, кофи и четки.
• Чистете ги рацете и обувките по излегување од карантинот.
• Работете прво со здравото матично стадо, а потоа со новото животно.
• Не оставајте неизедена храна и загадена простирка да се мешаат со отпадот од останатите боксови.

Што да се провери во првите часови

По пристигнувањето, оставете го животното да се смири, но направете основен преглед и запишете ги наодите. Стресот од превозот може привремено да влијае врз апетитот и однесувањето, па првичната состојба треба да се спореди со набљудувањата во следните денови.

Проверете дали животното станува, се движи нормално, јаде и пие. Внимавајте на слабост, болка, куцање, повлеченост, необично агресивно однесување или знаци на исцрпеност по транспортот.

Температурата мерете ја со термометар, а не со допирање на ушите или муцката. Вредноста треба да се разгледа заедно со другите знаци и со видот, возраста и околностите на животното, па сомнителниот наод пријавете го кај ветеринар.

• Датум и време на пристигнување
• Вид, пол и приближна возраст
• Идентификациски број и потекло
• Апетит, внес на вода и активност
• Температура и забележани знаци на стрес или болка

Дневна проверка: апетит, дишење, измет и кожа

Во текот на карантинот проверувајте го животното секој ден во приближно исто време. Најкорисно е набљудувањето да се прави пред хранење, за полесно да се процени интересот за храната и однесувањето во боксот.

Следете дали има кашлање, забрзано или отежнато дишење, течење од носот или очите, пролив, запек, крв или слуз во изметот. Кај преживарите обрнете внимание и на џвакањето, надуеноста и промените во движењето, а кај свињите на кашлањето, тресењето и наглото групирање или одвојување.

На кожата и влакната барајте рани, красти, опаѓање на влакната, чешање, паразити, црвенило и отоци. Проверете ги и зглобовите, копитата и вимето, особено кај животни наменети за приплод или производство на млеко.

• Дали јаде и пие како вообичаено
• Дали е активно и се движи без болка
• Дали дише мирно или има кашлање и исцедок
• Дали изметот е нормален по изглед и конзистенција
• Дали има промени на кожата, влакната, вимето, зглобовите или копитата

Колку трае карантинот?

Нема еден универзален рок што автоматски важи за сите овци, кози, говеда и свињи во секоја ситуација во Македонија. Времетраењето го одредува овластен ветеринар според видот и возраста на животното, потеклото, начинот на транспорт, контактите со други стада, тековната епизоотолошка состојба и резултатите од прегледите.

Во стручната практика може да се сретнат препораки од приближно 14 до 30 дена, но тие не треба да се сфатат како единствен законски рок за секое животно. Ако се појави симптом или се чека резултат од анализа, ветеринарот може да го продолжи одделувањето.

Исто така, различен пристап може да биде потребен за младо јаре, млечна крава, овца за приплод или свиња со непознато потекло. Производната намена и здравствената историја влијаат врз ризикот и врз потребните проверки.

• Не одредувајте рок само според календарот.
• Побарајте план од ветеринар уште пред пристигнувањето.
• Продолжете со карантин ако се појават симптоми или се чекаат анализи.
• Проверете ги актуелните мерки за движење на животни пред транспорт.

Документите и идентификацијата се проверуваат пред истовар

Пред животното да влезе во одгледувалиштето, проверете дали бројот на ушната маркица или другото средство за идентификација се совпаѓа со документите. Несовпаѓање, нечитлива маркица или недостиг на документ треба веднаш да се разгледа со договорното овластено ветеринарно друштво.

Кај говедата идентификацијата е поврзана со средства за идентификација и пасош. Кај овците и козите се применуваат правила за идентификација со ушни маркици или електронско средство. При секое движење треба да има соодветен документ, а податоците за испраќачот, примачот и одгледувалиштето мора да бидат проверливи.

Побарајте и здравствени информации од претходниот одгледувач: вакцинации, третирање против паразити, претходни болести, употребени лекови, репродуктивен статус, угинати животни и неодамнешни контакти со пазари, превози или други стада. Овие податоци не ја заменуваат изолацијата, но му помагаат на ветеринарот да го процени ризикот.

1. Споредете ја ушната маркица или електронската идентификација со документите.
2. Проверете го бројот на одгледувалиштето и податоците за испраќачот и примачот.
3. Побарајте документ за движење.
4. Проверете ги датумот, бројот на животните и идентификациските броеви.
5. Зачувајте ги документите со карантинскиот лист.

Ветеринарен преглед и анализи според ризикот

Пред мешањето со матичното стадо, ветеринарот треба да направи клинички преглед и да процени дали се потребни дополнителни анализи. Не се прават исти тестови за секое животно, бидејќи ризикот зависи од видот, потеклото, возраста, намената и здравствената историја.

Во зависност од проценката може да се предложи испитување на измет за паразити, крвни анализи, тестови за одредени заразни болести, преглед за кожни заболувања или проверки поврзани со репродукцијата и производната намена.

Не започнувајте самостојно терапија со антибиотици, средства против паразити или вакцини. Изборот на препарат, моментот на примена и понатамошното следење треба да ги одреди ветеринар, особено кај животни за млеко, месо или приплод.

• Закажете преглед пред планираното мешање.
• Доставете ги сите информации за потеклото и претходните третмани.
• Прашајте кои анализи се оправдани за конкретниот вид и намена.
• Чувајте ги резултатите заедно со документите за животното.

Кога животното станува итен случај

Болно или сомнително животно веднаш издвојте го и од другите животни што се во карантин. Не чекајте симптомите да се повлечат сами и не го преместувајте во заедничкиот обор за да го „набљудувате со стадото“.

Ненадејна угинатост, висока температура, тешко дишење, крвав пролив, нервни знаци или појава на повеќе болни животни бараат брз контакт со ветеринарното друштво. До добивање стручна насока, ограничете го движењето на луѓе, опрема и други животни меѓу просторот со симптоми и здравото стадо.

Не давајте лекови на своја рака. Неправилниот третман може да ги прикрие симптомите, да го отежне утврдувањето на причината и да создаде проблеми со безбедноста на производите.

• Нагло издвојте го сомнителното животно.
• Не мешајте го со другите карантинирани животни.
• Известете ветеринар при тешки или брзо распространети симптоми.
• Запишете кога е забележана промената и што точно е видено.
• Не започнувајте терапија без ветеринарска проценка.

Проверете ги мерките пред купување и преместување

Пред да договорите купување или пренос, проверете дали за конкретното одгледувалиште или подрачје има актуелни ограничувања. Мерките може да се менуваат според појавата на заразна болест, видот на животното и регионот.

Ова е особено важно при купување овци и кози, бидејќи ограничувањата може да опфатат движење, транспорт, собирање и мешање на животни. Проверете ги најновите известувања и побарајте совет од ветеринар пред да го организирате превозот.

Планот за карантин треба да постои уште пред животното да пристигне. Така нема да се случи новото животно да заврши во заедничкиот обор поради недостиг на слободен бокс или неподготвен прибор.

• Проверете ги актуелните мерки пред купување.
• Прашајте дали испраќачот и примачот ги исполнуваат условите за движење.
• Подгответе карантински простор и посебна опрема однапред.
• Не организирајте транспорт ако документацијата или здравствениот статус се нејасни.

Карантински лист што може да се води секој ден

Едноставен лист за секое животно или група овозможува да се следи развојот на состојбата без потпирање на сеќавање. Записите се корисни и при разговорот со ветеринарот, особено ако симптомите се појавуваат постепено.

На листот запишете го датумот на прием, потеклото, идентификацискиот број, дневниот апетит и внесот на вода, измерената температура, дишењето, изметот, промените на кожата, дадените третмани, резултатите од анализите и датумот на ветеринарното одобрување за мешање.

Ако имате повеќе нови животни, водете одделни записи или јасно означете ги групите. Така полесно ќе се утврди дали промената се однесува на едно животно или на целата пратка.

• Датум на прием и потекло
• Идентификациски број
• Апетит, вода и активност
• Температура и дишење
• Измет и промени на кожата
• Третмани и резултати од анализи
• Датум на одобрено мешање

Заклучок

Безбедното внесување на ново животно започнува со одделување, а не со мешање. Подгответе сопствен простор и прибор, проверувајте ја состојбата секој ден, усогласете ја идентификацијата со документите и повикајте овластен ветеринар за преглед и проценка на анализите.

Во матичното стадо пуштајте го животното дури откако ќе заврши проценетиот карантин, ќе се разјаснат сите сомнителни знаци и ветеринарот ќе потврди дека мешањето е соодветно.

Најчесто поставувани прашања