Бербени гајби и транспорт: помалку гмечење, нечистотија и загуби

Загубите по бербата често не настануваат само поради долг транспорт или висока температура. Еден остар раб, пукнатина на гајбата, преполнет сад или удар при товарење може да создаде оштетување што не се забележува веднаш, но подоцна станува место за гниење.

Амбалажата треба да се избира според производот, начинот на берба и должината на превозот. Цврстите пластични гајби се практични за повеќекратна употреба, но кај меко овошје може да биде потребна мека и чиста подлога или соодветен внатрешен вметок.

Со едноставна проверка пред полнење, внимателно ракување и добро редење, земјоделецот може да зачува поголем дел од квалитетот до откупниот пункт, магацинот или купувачот.

Гајбата се избира според производот, а не само според цената

За цврсти производи и за повторна употреба, пластичните гајби се практични бидејќи се перат, сушат и редат без тешкотии. Тие треба да имаат стабилни страници, доволно отвори за воздух и површина што не го оштетува плодот.

Кај праски, кајсии, јагоди, малини и други меки производи, тврда или груба површина може да предизвика гребење и гмечење. Чиста мека подлога или соодветен вметок може да го намали триењето, но не смее да ги затвори отворите за проветрување.

Дрвените гајби можат да бидат корисни ако се добро изработени и без иверки, клинци или остатоци што можат да го прободат плодот. Амбалажата што доаѓа во контакт со храна треба да биде наменета и усогласена за таа употреба.

• Проверете дали гајбата е доволно цврста за тежината на производот.
• Кај пластични гајби за повеќекратна употреба, побарајте информации за намената и усогласеноста за контакт со храна.
• За меко овошје користете мазна, чиста и мека заштита што не задржува нечистотија.

Проверка пред берба: оштетената амбалажа оди на страна

Пред почетокот на бербата, секоја гајба треба да се прегледа одвнатре и однадвор. Пукнатини, искршени рачки, климави страници, остри рабови, шајки и иверки се причина гајбата веднаш да се издвојат.

Пластичните садови со скршени делови можат да создадат остри точки што го сечат или гребат плодот. Кај старите дрвени гајби, иверките и испакнатите клинци се особено ризични, дури и ако оштетувањето изгледа мало.

Издвоената амбалажа не треба повторно да се внесува во работниот тек само затоа што недостигаат чисти гајби. Подобро е да се поправи соодветно или да се замени отколку да се ризикува цела партија.

• Поминете со рака по внатрешните рабови и дното за да проверите дали има остри делови.
• Проверете дали рачките и ѕидовите ја држат тежината без виткање.
• Означете ги неисправните гајби за да не се вратат случајно во употреба.

Чистење и сушење пред секое ново полнење

Земја, лисја, сокови и остатоци од расипан плод можат да пренесат нечистотија и микроорганизми на следната берба. Затоа повратната амбалажа се чисти пред секоја нова употреба, а не само на крајот од сезоната.

Практичниот редослед е прво отстранување на крупниот отпад, потоа миење, дезинфекција кога е оправдана и на крај целосно сушење. Дезинфекцијата треба да се спроведува со средство и постапка соодветни за амбалажа што доаѓа во контакт со храна.

Влажна гајба не треба веднаш да се полни. Водата и задржаната влага можат да го забрзаат пропаѓањето на производот, а кај картонските кутии можат да ја намалат цврстината и да предизвикаат распаѓање.

1. Отстранете ги земјата, лисјата и остатоците од плод пред миење.
2. Оставете ја измиената амбалажа целосно да се исуши на чисто место.
3. Не мешајте чисти гајби со валкана амбалажа или со расипан производ.

Не го мијте секој производ автоматски

Миењето на плодот се применува само кога е потребно и кога производот го поднесува тоа. Кај одредени овошја, водата може да ја оштети природната заштитна површина, а влажниот или веќе оштетен плод побрзо пропаѓа.

Ако производот мора да се измие, треба да се остави да се исцеди и исуши пред пакување. Ова е особено важно ако се користат картонски кутии, бидејќи влагата ја слабее амбалажата и создава услови за распаѓање.

Плодовите со видливи оштетувања, презрелите парчиња и нечистите примероци издвојте ги пред полнењето. Мешањето на различни квалитети го зголемува ризикот гниењето да се прошири низ целата гајба.

• Издвојте ги прободените, напукнатите и презрелите плодови.
• Не пакувајте влажни производи во затворена амбалажа.
• Одделете ги производите со различна зрелост или намена кога тоа е можно.

Правилно полнење: стабилно, но без притисок

Гајбата не треба ниту да биде полупразна, ниту преполнета. Ако има премногу слободен простор, плодовите се движат, се удираат и се тријат при превоз. Ако е пренатрупана, горниот слој создава притисок врз долниот и настануваат модринки и гмечење.

Целта е производот да биде стабилен во гајбата, без силно лулање, но и без потреба плодот да се турка со рака за да се затвори или покрие амбалажата. Горниот слој не треба да биде притиснат од капак, друга гајба или врзувачки материјал.

При полнењето, оштетените и нечистите плодови се издвојуваат, а производите со различна зрелост, големина или квалитет се разделуваат кога за тоа има практична причина. Така се олеснува сортирањето и се намалува ширењето на гниењето.

• Полнете рамномерно, без туркање и набивање.
• Оставете доволно простор горниот слој да не биде притиснат.
• Не оставајте голем празен простор во кој плодот ќе се ниша.
• Одделете ги партиите според квалитет, зрелост или купувач.

Проветрување и заштита од сонце додека се чека превоз

Отворите на гајбата треба да останат слободни. Фолија, хартија, лисја или плодови не смеат да ги затворат каналите низ кои се движи воздухот, бидејќи топлината и влагата ќе се задржат во средината на товарот.

Гајбите со свеж производ се чуваат под сенка и се заштитуваат од директно сонце и дожд. Дури и кратко изложување на сонце може значително да ја зголеми температурата на родот, а дождот ја навлажнува амбалажата и го зголемува ризикот од пропаѓање.

Бербата, привременото чекање и товарењето треба да бидат што пократки. Ако транспортот не започнува веднаш, гајбите наредете ги на чисто, проветрено и заштитено место, без директен контакт со кал или вода.

• Не ги покривајте отворите со непропустлива фолија.
• Чувајте ги полните гајби под сенка, подалеку од дожд и жешка подлога.
• Овозможете воздух да циркулира и меѓу редовите на гајби.

Редење, товарење и возење без непотребни удари

Купот од гајби мора да биде стабилен, исправен и со висина што одговара на јачината на амбалажата. Премногу високите или накривени купови можат да се урнат, а долните гајби да се деформираат под тежината.

Кај гајби што се вклопуваат една во друга, поставувањето треба да биде правилно и наизменично, така што горната гајба да не легне директно врз плодот. Отворите меѓу редовите треба да останат функционални, а товарот да не се потпира на слаби или оштетени страници.

При товарење и истовар, гајбите не се фрлаат и не се влечат по подот. Ударите, наглото сопирање, вибрациите и лошата патна површина предизвикуваат скриени оштетувања. Товарот треба да се прицврсти за да не се ниша, а возењето да биде рамномерно.

1. Редете на рамна и чиста подлога.
2. Ограничете ја висината според носивоста и стабилноста на гајбите.
3. Прицврстете го товарот за да не се поместува во свиоци и при сопирање.
4. Носете ги гајбите, наместо да ги фрлате или влечете.

Ознака на партијата и приемни документи

Секоја пратка треба да има едноставна и читлива ознака. На етикетата или придружниот лист може да се наведат производителот, местото или парцелата, датумот на берба, видот на производот, сортата, класата, количината и купувачот.

Документите не се само административна обврска. Вагарскиот лист, откупниот документ, приемницата и забелешките за квалитетот помагаат да се следи пратката и полесно да се расчисти евентуално несогласување за количината или состојбата на родот.

Ознаката треба да остане читлива и при транспорт. Ако се користи хартија, заштитете ја од влага или поставете ја на место каде што нема да се искине при редење и истовар.

• Означете го датумот на берба и потеклото на партијата.
• Наведете го производот, сортата, класата и количината кога тие се познати.
• Зачувајте ги вагарскиот лист, приемницата и забелешките за квалитет.
• Проверете дали ознаката се совпаѓа со реалниот товар.

Контролна листа пред да тргне возилото

Последната проверка трае кратко, но може да спречи оштетување на цел товар. Пред испорака, одговорното лице треба да ја прегледа амбалажата, полнењето, редењето, условите околу товарот и документацијата.

Ако се забележи оштетена гајба, расипан плод или нестабилен куп, проблемот треба да се отстрани пред возилото да тргне. Поправка во текот на превозот најчесто е потешка и создава дополнителни удари и доцнење.

• Гајбите се чисти и целосно суви.
• Нема остри рабови, пукнатини, шајки или скршени делови.
• Нема расипан, прободен или силно оштетен плод.
• Гајбите не се преполнети и производот не е притиснат.
• Отворите за воздух се слободни.
• Товарот е стабилен и прицврстен.
• Гајбите се под сенка до моментот на товарење.
• Партијата е означена, а приемните документи се зачувани.

Заклучок

Квалитетот на родот се чува со низа мали, но навремени постапки: исправна и чиста гајба, умерено полнење, слободен проток на воздух, сенка и внимателно ракување. Кога на тоа ќе се додадат стабилно редење, означена партија и зачувани приемни документи, се намалуваат и физичките загуби и недоразбирањата при предавање.

Пред секоја берба проверете ја амбалажата, а пред секој превоз поминете ја контролната листа. Таквата рутина не бара голема инвестиција, но директно влијае врз количината и квалитетот што ќе стигнат до купувачот.

Најчесто поставувани прашања