Сено во бали пред зимата: како да откриете загревање пред да стане пожар

По бербата и балирањето, сеното често се внесува во објектот без повторна проверка. Токму тогаш може да се појави скриено загревање, особено ако балите биле собрани со поголема влага, ако наврнал дожд пред складирањето или ако се наредени густо без можност за струење на воздухот.

Проблемот не се гледа секогаш веднаш. Надворешната страна на балата може да изгледа сува, а во средината да има задржана влага и постепено создавање топлина. Затоа контролата треба да биде систем, а не еднократен поглед при внесувањето во магацин.

Најголемата корист доаѓа од раното одвојување на сомнителните бали. Мирис на мувла или карамела, пареа, потемнување, невообичаено слегнување и топол воздух од средината се сигнали што не треба да се игнорираат.

Зошто сеното се загрева во магацин

Во балата остануваат растителни клетки и микроорганизми. Ако има доволно влага и слабo проветрување, нивната активност создава топлина. Густо пресуваната бала ја задржува топлината во внатрешноста, па надворешната површина може да остане навидум нормална.

Ризикот се зголемува кога сеното е собрано пред целосно сушење, кога балите се внесени по влажна ноќ или дожд, или кога се ставени директно на влажна подлога. Проблем може да настане и при мешање суви бали со неколку сомнителни бали во голем, компактен куп.

Не постои една универзална граница што сама по себе го опишува ризикот за секое сено, бидејќи видот на растението, густината на балирањето, големината на балата, проветрувањето и условите во објектот влијаат заедно.

• Преостаната влага во средината на балата.
• Густо редење без воздушни канали.
• Внесување на бали што биле навлажнети од дожд или кондензација.
• Мешање свежо балирано сено со веќе стабилизирано сено.

Првата проверка започнува со мирис и изглед

При секоја контрола застанете меѓу редовите и обрнете внимание на воздухот околу балите. Мирис на мувла, ферментација, карамела или нешто налик на загреано растително масло е причина за дополнителна проверка. Ако мирисот станува посилен во еден дел од купот, не го преместувајте материјалот без план и без процена на ризикот.

Побарајте потемна боја, влажни дамки, кондензација под покривот, пареа, исцедок или бала што видливо се деформирала и слегнала. Мувлата не е само проблем за квалитетот на сточната храна; таа покажува дека во материјалот имало услови за задржана влага.

Мали количества прашина се вообичаени при ракување, но нагло појавување на густ, топол или необично влажен воздух од одредена зона бара прекин на работата и внимателна процена од безбедно место.

• Проверете го мирисот на влезот, по ѕидовите и меѓу редовите.
• Следете дали има темни или влажни делови на балите.
• Побарајте пареа и кондензација на кровната конструкција.
• Запишете која зона е проверена и што е забележано.

Како да ја проверите влагата без да погодувате

Влагата не треба да се оценува само со стискање на неколку стебленца. Рачната процена може да даде насока, но не ја покажува состојбата во внатрешноста на голема или густо пресувана бала. За посигурна контрола користете исправен мерач на влага наменет за сено и следете ги упатствата на производителот.

Измерете повеќе бали од различни места: од надворешниот и од внатрешниот дел на купот, од долниот и горниот ред, како и од партиите што биле балирани во различни услови. Ако една зона покажува отстапување од останатите, таа се третира како сомнителна, а не се „просекува“ со останатите мерења.

Мерачот мора да има правилен контакт со материјалот и да се користи на повеќе точки од балата. Запишете ги резултатите заедно со датумот, видот на сеното и местото на складирање. Не користете непроверен инструмент како единствена основа за одлука при појава на мирис, пареа или чад.

• Измерете од различни редови, не само од врвот.
• Проверете и сомнителни и навидум нормални бали за споредба.
• Користете инструмент според неговото упатство.
• Повторете ја проверката ако мирисот или изгледот се менуваат.

Температурата се следи постепено и внимателно

Температурата во внатрешноста на балата може да биде повисока од воздухот во магацинот. За контрола користете соодветна сонда или термометар за длабоко мерење, а не гола рака. Мерењето треба да се повтори на различни места и во различни делови од купот, бидејќи едно ладно место не ја исклучува можноста за жешко јадро на неколку метри подалеку.

Поголем ризик постои ако температурата расте меѓу две проверки, ако се појави пареа или ако сомнителната зона има специфичен мирис. Не се потпирајте на една измерена вредност без да го земете предвид трендот, состојбата на балата и условите во објектот.

Не внесувајте раце или метални предмети длабоко во сомнителен куп без процена на опасноста. При отворање или поместување може нагло да се ослободи топол воздух, прашина или чад, а нестабилниот куп може да се урне.

• Користете сонда или термометар за длабоко мерење.
• Мерете од повеќе страни и на различни висини.
• Запишете дали вредноста се зголемува меѓу две проверки.
• Прекинете ако се појават чад, пареа, силен мирис или нестабилен куп.

Редење што овозможува контрола и проветрување

Балите не треба да го исполнат магацинот до кровот или да бидат притиснати директно до ѕидови, електрични инсталации, грејни тела и извори на пламен. Оставете пристапни коридори за визуелна проверка и ракување, а ширината и распоредот усогласете ги со објектот, механизацијата и локалните правила за противпожарна безбедност.

Подлогата треба да биде сува и издигната од земја или од површина каде што се собира вода. Палети или друга стабилна конструкција може да помогнат, но само ако се доволно носиви и не создаваат опасност од превртување. Не блокирајте врати, излези и пристап за интервенција.

Сомнителните бали не се ставаат во средината на здрав куп. Одделете ги само ако тоа може да се направи без влегување во опасна зона и без рушење на стабилноста. Отворениот простор за одвојување треба да биде подалеку од објекти, сува трева, возила, гориво и други запаливи материјали.

• Оставете слободен пристап до вратите и излезите.
• Не редете до оџаци, грејни тела и незаштитени електрични водови.
• Користете сува, стабилна и издигната подлога.
• Не поставувајте сомнителни бали во средината на главниот куп.

План за редовна контрола пред и за време на зимата

Проверката треба да биде почеста во првите денови по внесувањето на балите, по период со влага и секогаш кога ќе се појави нов мирис или промена на изгледот. Не е доволно да се провери само пред складирањето; условите во затворен магацин се менуваат со кондензацијата, врнежите, снегот и затворањето на отворите.

Одредете кој член од домаќинството или кој работник ќе ја врши контролата и каде ќе се запишуваат забелешките. На планот означете ги редовите, видот на сеното и партиите што биле внесени во различни денови. Така сомнителната бала може да се најде без непотребно преместување на целиот куп.

Проверете дали детекторите за чад, апаратите за гасење и пристапот до објектот се исправни, ако се предвидени за вашиот објект. Апаратот за гасење не е замена за повик до служба при пожар во голем куп сено, бидејќи жариштето може да остане длабоко внатре.

1. Проверете ја состојбата при секоја посета на магацинот.
2. Повторете мерење ако забележите промена во мирисот или изгледот.
3. Чувајте скица или ознаки на редовите.
4. Проверете ги излезите, пристапот и опремата за рана реакција.

Што да направите со сомнителна бала

Ако се забележат мирис, топлина или влага без чад и пламен, запрете го внесувањето на нови бали и ограничете го пристапот. Не користете трактор или вилушкар за агресивно растурање на купот ако тоа може да предизвика рушење, триење, искри или нагло внесување воздух во жариштето.

Одвојувањето се врши само со доволно луѓе, стабилен терен и јасен пат за повлекување, а при поголем куп или сомнеж за сериозно загревање треба да се побара совет од противпожарната служба или друга стручна служба. Никој не треба да влегува под нестабилни бали, во затворен простор исполнет со чад или на врвот од сомнителен куп.

Бала што била загреана не се враќа автоматски во главниот магацин. По одвојувањето, состојбата повторно се следи од безбедна дистанца, а одлуката за понатамошна употреба на сеното се носи според неговата состојба и безбедноста за животните. Загреано, мувлосано или очигледно оштетено сено не се дава на добиток без стручна процена.

• Запрете со преместување ако се појават чад или пламен.
• Оддалечете деца, работници и животни.
• Не влегувајте во нестабилен куп и не работете сами.
• При пожар или брзо зголемување на топлината веднаш повикајте противпожарна служба.

Кога ризикот е поголем во различни делови на Македонија

Условите не се исти во сите земјоделски подрачја на Македонија. Во повлажни котлини и места со утринска роса балите може да внесат повеќе површинска влага, додека во повисоки и постудени подрачја кондензацијата на кровот и ѕидовите може да навлажни дел од купот.

Во топли затворени објекти без струење на воздухот, внатрешното загревање потешко се забележува навреме. Во отворени или полупропустливи магацини, пак, дождот, маглата и истекувањето од кровот можат да создадат локални влажни зони. Затоа распоредот на контроли треба да се приспособи на конкретната локација и конструкција.

Секој магацин треба да има сопствена процена: од каде влегува влага, каде се задржува топол воздух, дали подот е сув, дали има електрични и топлински извори и дали противпожарните возила или работниците можат да пристапат без пречки.

• Проверете го кровот и олуците пред складирање.
• Следете кондензација во студени ноќи и при нагли промени на условите.
• Не претпоставувајте дека суво време во едно место значи сува бала во друг регион.
• Прилагодете ја зачестеноста на контролата на влажноста и конструкцијата на магацинот.

Кратка контролна листа за земјоделскиот магацин

Пред зимата направете обиколка со запишани точки, наместо да се потпрете на случаен преглед. Контролирајте ја партијата при внесување, означете ги местата со различно време на балирање и оставете простор за повторно мерење.

Секој знак сам по себе не мора да значи пожар, но комбинацијата од необичен мирис, зголемена температура, влага, пареа или чад бара посериозна реакција. При сомнеж, безбедноста на луѓето има предност пред спасувањето на сеното.

• Сув магацин и исправен кров.
• Стабилна, издигната подлога.
• Слободни излези и пристапни премини.
• Балите проверени по партија и по зона.
• Запишани мерења на влага и температура.
• Јасен план за повик и евакуација.
• Сомнителните бали одвоени само ако тоа е безбедно.

Заклучок

Сеното во бали треба да се третира како материјал што бара контрола и по складирањето. Сувата подлога, воздушниот простор, слободните пристапи и редовното следење на мирисот, влагата и температурата овозможуваат проблемот да се открие пред да се развие пожар.

При чад, пламен, нагло зголемување на топлината или нестабилен куп, прекинете со работа, оддалечете ги луѓето и животните и повикајте стручна служба. Не ризикувајте живот за да спасите бала.

Најчесто поставувани прашања