Есенското ѓубрење на пченицата и јачменот не треба да се води по една иста формула за сите ниви. Анализата на почвата, преткултурата, надморската височина, дренажата и опасноста од испирање го одредуваат изборот на хранливи материи и количината што има смисла да се внесе.
Почвата по различни преткултури не располага со иста количина хранливи материи. Нива по легуминоза може да има поинаква потреба од азот од нива по сончоглед, пченка или друга култура, додека жетвените остатоци можат привремено да го забават достапниот азот за младото жито.
Разликата се зголемува меѓу висока, добро дренирана парцела и ниска нива каде што водата се задржува по дожд. На првата хранливите материи треба да се внесат така што коренот ќе ги искористи постепено, а на втората претераното внесување може да донесе загуби, буен надземен раст и поголем ризик од измрзнување или полегнување.
Затоа есенското ѓубрење треба да започне со биланс, а не со избор на вреќа според навика. Целта е пченицата и јачменот да влезат во зима со добро развиен корен и умерен склоп, без непотребна залиха што ќе остане незаштитена во почвата.
Почнете од почвата, не од формулата на ѓубривото
Најкорисна основа е репрезентативна анализа на почвата од парцелата што ќе се сее. Примерокот треба да ги претставува главните делови од нивата, а не само местото покрај меѓа, куп ѓубриво, канал или зона со различен раст. Ако парцелата е очигледно нееднаква, подобро е да се разгледува по одделни производни зони.
За есенската одлука најмногу значат достапниот фосфор и калиум, реакцијата на почвата, органската материја и податоците што помагаат да се процени азотниот статус. Самата анализа не е доволна ако не се знае која култура била претходно одгледувана и колку остатоци останале на површината.
Кога нема свежа анализа, одлуката треба да биде претпазлива. Неизвесноста не се надоместува со висока доза, бидејќи вишокот хранливи материи не ја поправа непознатата состојба на почвата.
- Земете примерок од повеќе точки во рамномерниот дел на парцелата.
- Одделете зони со различна боја, текстура, наклон или историја на принос.
- Запишете ја преткултурата, начинот на обработка и количината на внесено органско ѓубриво.
- Чувајте ги резултатите од анализата за споредба со следните сезони.
Преткултурата го менува есенскиот биланс
Пченицата и јачменот не доаѓаат на иста почва по секоја култура. Легуминозите можат да остават биолошки достапен азот, но неговата количина зависи од развиеноста на преткултурата, жетвата, влагата и разложувањето на растителната маса. Тоа не значи автоматски дека следната култура нема никаква потреба од азот.
По култури со многу житни или груби жетвени остатоци, микроорганизмите може привремено да врзуваат дел од достапниот азот додека материјалот се разложува. Во таков случај, прекумерното есенско азотно ѓубрење не е добро решение; потребна е проценка на целата состојба, вклучувајќи ја влагата и времето на внесување.
Остатоците од преткултурата треба рамномерно да се распоредат и добро да се управува со нив. Купови слама или нерамномерно исечкани остатоци создаваат локални разлики во никнењето и во достапноста на хранливите материи.
- По легуминоза проверете дали има реална потреба од дополнителен есенски азот.
- По култура со многу остатоци земете ја предвид можната привремена имобилизација на азот.
- Не изедначувајте ја преткултурата со гарантирана залиха на хранливи материи.
- Следете ја распределбата на жетвените остатоци пред основното ѓубрење.
Фосфорот и калиумот имаат различна улога
Фосфорот е важен за раниот развој на коренот и за формирање добро вкоренето растение. Калиумот учествува во водниот режим и отпорноста на растението кон стрес, но потребата и искористувањето зависат од типот на почвата. Ниту еден од овие елементи не треба да се додава по навика ако почвата веќе има доволна залиха.
На тешки, слабо дренирани почви проблемот често не е само недостаток на хранливи материи. Недостатокот на воздух во зоната на коренот, набивањето и задржувањето вода можат да го ограничат усвојувањето и кога елементот постои во почвата.
Резултатот од анализата треба да се чита заедно со реакцијата на почвата и текстурата. Достапноста на фосфорот и однесувањето на калиумот не се исти во песоклива, глинеста и органски побогата почва.
- Приоритет дајте на елементот што навистина недостига според анализата.
- Не користете сложено ѓубриво само затоа што содржи повеќе елементи.
- Разликувајте недостаток на хранлива материја од проблем предизвикан од вода или набивање.
- Проверете дали реакцијата на почвата ја ограничува достапноста на одредени елементи.
Висока и добро дренирана парцела бара друга проценка
На повисока парцела водата обично побрзо се одведува, но тоа не значи дека секогаш е потребно поголемо есенско ѓубрење. Ако почвата е лесна и сиромашна со органска материја, дел од подвижните хранливи материи може да се изгубат со продирањето на водата. Ако е длабока, структурна и добро снабдена, умерената залиха може да биде доволна за есенскиот развој.
На вакви терени треба да се внимава и на влагата при внесувањето. Ѓубрењето во премногу сува почва не дава брз ефект без доволно влага, а работењето со тешка механизација по влажна нива создава набивање и траги што го нарушуваат никнењето.
Наклонот е дополнителен фактор. На накосени парцели површинскиот истек може да премести дел од гранулите и почвата кон пониските места, па рамномерното расфрлање и избегнувањето на критичните рабови се дел од правилното ѓубрење.
- Проверете ја текстурата и длабочината на почвениот слој, не само надморската височина.
- Избегнувајте работа кога гумите оставаат длабоки траги и ја затвораат почвата.
- На наклон разгледајте го ризикот од површински истек.
- Не претпоставувајте дека високата нива автоматски има мала залиха на вода или хранливи материи.
Ниската парцела не трпи автоматски поголема доза
На ниска парцела со задржување вода коренот може да страда од недостиг на кислород, а дел од азотот да се изгуби или да се премести во подлабоки слоеви. Ова е особено ризично ако се внесе голема количина пред период со чести врнежи или ако дренажните канали не функционираат.
Вишокот азот може да поттикне мек и пребуен раст, наместо добро избалансирано растение. Таквиот склоп може полесно да се оштети од студ, болести или полегнување, додека фосфорот и калиумот нема да го отстранат основниот проблем со водата.
Пред одлуката проверете каде се собира вода, колку долго останува и дали причината е затнат одвод, набивање, непропустлив слој или природна конфигурација на теренот. Ако условите не дозволуваат рамномерно внесување, подобро е да се работи по зони отколку целата нива да се третира исто.
- Означете ги местата каде што водата стои по дожд.
- Не зголемувајте го азотот за да надоместите слаб раст предизвикан од забарување.
- Проверете ги каналите, пропустите и местата со набивање.
- Размислете за одделно планирање на влажната зона и повисокиот дел.
Како да се направи практичен биланс пред внесување
Билансот може да се постави со неколку едноставни прашања: што покажува анализата, што оставила преткултурата, колку растителни остатоци има, каква е дренажата и која е целта на есенскиот развој? Одговорите треба да се внесат во белешка за секоја парцела, за одлуката да не зависи од сеќавање или од препорака за друга нива.
Одделете ја потребата за основно внесување од подоцнежното прихранување. Есенското ѓубрење треба да го поддржи коренот и почетниот развој, а не да ја внесе целата планирана сезонска количина азот одеднаш. Точниот распоред зависи од почвата, културата, развојот и условите во текот на сезоната.
Ако почвата е нерамномерна, поделете ја на производни зони. Една зона може да има поголема залиха на фосфор, друга да е полесна и посиромашна, а трета да има проблем со вода. Таквата поделба е попрактична од една просечна доза за целата површина.
- Напишете ја преткултурата и начинот на отстранување или оставање на остатоците.
- Споредете ја анализата со набљудуваниот раст на претходната култура.
- Проценете ја дренажата и опасноста од испирање.
- Одделете ја есенската потреба од пролетната прихрана.
- Запишете што е внесено за да може следната анализа да се толкува попрецизно.
Внесувањето мора да биде рамномерно и навремено според условите
Без оглед на формулата, гранулата треба да се распредели рамномерно по обработливата површина. Преклопувањето при расфрлање создава ленти со вишок, а празните делови остануваат со недостиг. Рабовите покрај канали и меѓи бараат посебно внимание за да не се префрла материјал надвор од нивата.
Прилагодувањето на опремата започнува со проверка на работната ширина, дозирањето и рамномерноста на исфрлањето. Пробно мерење на мала површина може да открие дали машината навистина нанесува колку што е планирано, без да се потпира само на поставката.
Внесувањето треба да се усогласи со состојбата на почвата. Работа на премногу влажна нива може да создаде долготрајни траги и збиен слој, а внесување пред обилен дожд го зголемува ризикот од поместување или губење на подвижните форми.
- Проверете ја машината пред излегување на парцелата.
- Направете проба за рамномерност и реално количество.
- Оставете заштитно растојание од канали и водотеци според условите на парцелата.
- Не влегувајте со тешка механизација кога почвата се лепи и се набива.
- Чувајте го ѓубривото суво и заштитено до употребата.
Што да следите по сеидбата и до влегување во зима
По никнењето не оценувајте ја нивата само според бојата. Проверете ја густината, рамномерноста, длабочината и развојот на коренот, како и местата каде што се задржувала вода. Жолтеење во ниска зона може да има поинаква причина од бледило на лесна и сува почва.
Следењето овозможува подобра пролетна одлука. Ако дел од парцелата е пребуен, а друг дел слаб, причината може да биде распределбата на ѓубривото, почвената разлика или водниот режим. Не треба целата површина автоматски да се прихранува според најслабиот или најбујниот дел.
Бележете ги датумот на внесување, видот на ѓубривото, состојбата на почвата и реакцијата на растението. Таквата евиденција ја подобрува следната анализа и помага да се намалат непотребните трошоци за репроматеријали.
- Проверете ја нивата по никнењето од повеќе точки.
- Разликувајте симптоми од исхрана, вода, набивање и нерамномерно никнење.
- Не повторувајте внесување без да се утврди причината за слаб или пребуен раст.
- Запишете ги зоните што ќе бараат посебна пролетна проценка.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Есенското ѓубрење на неправилни парцели бара контрола на преклопувањето, ветерот и рабовите. Проверете каде завршува гранулата и бележете ја потрошувачката.
Прочитај →
Кај пченицата и јачменот на ниска парцела, разредениот склоп може да биде од задржана вода, корка, слаба ртност или глодари. Еве како да ги разликувате.
Прочитај →
Заклучок
Есенското ѓубрење на пченица и јачмен треба да се приспособи на конкретната парцела, а не на општа навика. Анализата, преткултурата, жетвените остатоци, дренажата и височината даваат доволно основа за умерен избор на хранливи материи.
На висока и добро дренирана нива треба да се избегне непотребно внесување и испирање, додека на ниска парцела прво се проценуваат водата и набивањето. Со рамномерна апликација, добра евиденција и следење на никнењето, земјоделецот добива посигурна основа за пролетната прихрана и за следната производна одлука.
Најчесто поставувани прашања
