Младите овошни садници најчесто страдаат од разлабавени колци, затегнати врски и заштита што трие или ја задржува влагата околу стеблото. Со правилно потпирање, растојание и проверка по силен ветер, овоштарникот може да влезе во зима стабилен, без механички повреди и непотребни трошоци.
Ноември е погоден период за преглед на младите овошни насади, особено по завршувањето на садењето и пред почвата да замрзне. Садницата не треба само да стои исправено; коренот мора да остане мирен, стеблото да не се трие од колецот, а заштитата да го намалува ризикот без да создава затворен, влажен простор.
Разликата меѓу парцела на отворена висорамнина и овоштарник во заветрена низина е голема. На изложен терен потребни се постабилни колци, внимателно поставени врски и почести контроли. Во низина можеби нема ист притисок од ветер, но влажноста, задржувањето вода и глодарите може да бидат поголем проблем.
Целта не е садниците да се обвиткаат со што било што е при рака. Зимската заштита треба да биде пропустлива, стабилна и лесна за поместување при контрола, со доволно простор стеблото да се развива без стегање.
- Проверете ја стабилноста на секоја садница со лесно поместување на стеблото.
- Поставете колец што останува стабилен во влажна и раздвижена почва.
- Оставете лабава, широка врска меѓу стеблото и колецот.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Прво проверете дали садницата се поместува во почвата
Проверете ја стабилноста на секоја садница со лесно поместување на стеблото.
Ако се ниша целата садница заедно со почвата, проблемот не е само во врската. Движењето може да го наруши контактот меѓу коренот и почвата, особено ако земјата околу кореновиот врат не е добро слегната по садењето. Во таков случај, почвата внимателно се дополнува и се набива со умерен притисок, без газење директно до стеблото.
Не повлекувајте силно нагоре за да ја „исправите“ садницата. Таквото движење може да ги оштети младите корени. Ако е накривена, исправувањето треба да биде постепено, со стабилизирање на кореновата зона и со колец поставен така што да го поддржува, а не да го влече стеблото.
Кореновиот врат треба да остане на соодветното ниво во однос на почвата. Не натрупувајте земја високо околу стеблото за да ја зголемите стабилноста, бидејќи таквата насипана и влажна зона може да создаде дополнителни проблеми.
- Проверете дали се поместува стеблото или целата коренова бала.
- Отстранете лабава почва и камења што го попречуваат правилното потпирање.
- Не го покривајте кореновиот врат со дополнителен материјал.
- Исправувајте ја садницата без нагло влечење.
Колецот треба да држи, но да не стане потпора за триење
Поставете колец што останува стабилен во влажна и раздвижена почва.
Колецот се поставува така што садницата да биде потпрена без постојано да удира во него. Ако е предалеку, врската ја влече садницата на страна; ако е преблиску, стеблото може да се трие при секое нишање. Кај коренов систем што веќе е во почвата, поставувањето мора да биде внимателно за да не се пресечат корени.
На отворени висорамнини и рабови на парцели, ветерот обично создава поголемо странично оптоварување. Таму колецот треба да биде добро фиксиран и да не се ниша одделно од садницата. На заветрени низини, пониската изложеност не значи дека контролата е непотребна, бидејќи натопена почва може полесно да попушти околу колецот.
Изберете материјал без остри рабови и испакнати клинци. Дрвен или друг соодветен колец што е сув, цврст и без распаѓање е подобар од импровизација што може да се скрши и да го повреди стеблото.
- Проверете ја стабилноста на колецот со рака, без силно нишање на садницата.
- Оставете доволно простор за стеблото да се движи малку, но да не се удира.
- Избегнувајте остри рабови, жица без заштита и материјал што пука.
- На изложен терен контролирајте ги колците почесто отколку во заветрина.
Врската мора да попушта со растењето на стеблото
Оставете лабава, широка врска меѓу стеблото и колецот.
Најчеста грешка е врската да се затегне како жица за садницата да изгледа совршено исправено. При ветер, таквата врска не го намалува триењето, туку го пренесува притисокот директно на едно место од кората. Со текот на времето може да настане засекување, оштетување на кората или искривување на стеблото.
Користете широка и еластична лента или друг материјал наменет за врзување садници. Врската треба да го спречи силното удирање, а не целосно да го имобилизира стеблото. Не користете тенка жица, најлонска врвка или тврда пластика директно околу кората.
Проверете дали врската се навлажнува, собира нечистотија или се вовлекува во кората. Ако садницата расте, врската се поместува или олабавува пред да почне да остава трага.
- Користете широка, мека и еластична врска.
- Оставете простор за зголемување на дијаметарот на стеблото.
- Поставете ја врската така што да не создава една тесна точка на притисок.
- Отстранете ја веднаш ако трие, засекува или ја оштетува кората.
Заштитната мрежа не смее да го затвори стеблото
Поставете заштита што спречува глодање и механички удари, но не ја прилепувајте цврсто до кората.
Заштитната мрежа или навлака треба да има простор околу стеблото и да биде фиксирана така што не се лизга надолу во влажна почва. Долниот дел не треба да создава непропустлив прстен во кој се собира вода, кал и растителни остатоци. Ако материјалот се допира до стеблото, ветерот може постојано да ја трие кората.
На места со глодари, механичката заштита е особено корисна кога има тревна вегетација, остатоци или засолништа во близина. Сепак, не секоја мрежа е соодветна: преголемите отвори не штитат доволно, а премногу тесната и цврсто врзана обвивка може да предизвика влага и повреда.
Проверете дали мрежата останува исправена по дожд и ветер. Ако се потпре врз стеблото, нејзината заштитна улога се намалува и се зголемува ризикот од триење.
- Оставете воздушен простор меѓу мрежата и стеблото.
- Не ја закопувајте мрежата така што водата да се задржува околу кората.
- Проверете дали долниот дел е стабилен, но не е затворен како непропустлив прстен.
- Отстранете материјал што се трие, се кинe или се полни со влажни остатоци.
Различен пристап за висорамнина и заветрена низина
Теренот го одредува интензитетот на контролата, а не само видот на садницата.
На отворени висорамнини, ветерот може да ја ниша садницата во повеќе насоки и да го разлабави колецот. Проверете ги редовите на рабовите на парцелата, местата без природна преграда и деловите каде што оградата или објектот го забрзуваат струењето на воздухот. Таму стабилноста на колецот и правилната врска се прва задача.
Во заветрени низини, почвата може подолго да остане влажна, а водата да се задржува по дожд. Проверете дали околу кореновиот врат има кал, насобран растителен материјал или мали вдлабнатини. Во такви услови механичката заштита треба да овозможи сушење на површината и лесен пристап за контрола.
На наклонет терен, проверете и од која страна доаѓа притисокот при лизгање на почвата или истекување на вода. Колецот не треба да се користи како брана за вода, ниту да се постави во мала депресија каде што постојано се собира влага.
- На висорамнина прво проверете ветер, рабови на парцелата и разлабавени колци.
- Во низина прво проверете задржување вода, кал и влажност околу стеблото.
- На наклон гледајте ја и стабилноста на почвата околу кореновиот врат.
- Приспособете ја честотата на контролите според изложеноста, а не според календарот.
Чек-листа по силен ветер
Контролата по ветер треба да биде систематска, а не само визуелно гледање од тракторскиот пат. Почнете од рабовите на овоштарникот, потоа проверете ги редовите во внатрешноста. Садница што изгледа исправено може да има разлабавена почва или скршена врска под заштитата.
Прво проверете дали стеблото е накривено и дали кореновата зона се поместува. Потоа разгледајте ја кората на местото на врската, состојбата на колецот и мрежата. Ако има отворена повреда, не ја премачкувајте со непроверени материјали; отстранете го триењето и спречете ново механичко оштетување.
Скршените колци и остатоци од мрежа соберете ги од редот за да не претставуваат опасност при следното движење со механизација. Поправката нека биде едноставна и достапна за повторна контрола.
- Проверете ја исправеноста на садницата.
- Проверете дали почвата околу коренот е разлабавена.
- Побарајте траги од триење, засекување или лупење на кората.
- Проверете ги колецот, врската и заштитната мрежа.
- Отстранете скршени делови од редот и поправете ги веднаш.
Што да не се користи како зимска заштита
Импровизацијата е прифатлива само ако не создава нов ризик. Тенки жици, пластични ленти со остри рабови, тесни најлонски врвки и материјали што се распаѓаат на влага можат да ја оштетат кората или да се распаднат во редот.
Не користете непропустливи обвивки што целосно го затвораат стеблото, особено ако се поставени ниско и допираат до влажна почва. Не натрупувајте трева, слама или растителни остатоци директно околу стеблото без да знаете дали задржуваат вода и создаваат засолниште за глодари.
Пластична фолија може да се поместува од ветерот, да се прилепи до кората и да создаде неповолна микросредина. Ако се користи материјал за привремена заштита, тој мора да биде стабилен, пропустлив и лесен за проверка.
- Избегнувајте тенка жица и тврда врвка директно околу стеблото.
- Не користете оштетена, кршлива или валкана мрежа.
- Не затворајте го просторот околу кореновиот врат со непропустлив материјал.
- Не оставајте лабави парчиња пластика во редовите.
Одводнувањето е дел од заштитата на младите садници
Стабилна садница не значи многу ако водата се задржува околу кореновиот врат. Проверете дали редовите, каналите и пристапите овозможуваат истекување на површинската вода, без да се насочува директно кон садниците.
Во низини и потешки почви, набљудувајте каде остануваат барички по врнежи и дали колецот стои во највлажниот дел. Мала корекција на површинското истекување може да биде покорисна од дополнително затегнување на врската. Не копајте длабоки канали во близина на коренот без јасна причина, бидејќи може да се пресечат плитки корени или да се создаде ерозија.
Проверете ги пропустите, малите канали и местата каде што водата се собира поради набита почва од механизација. Пристапот за зимска контрола треба да остане безбеден и прооден, но движењето по премногу влажна почва треба да се ограничи за да не се создаде дополнително набивање.
- Означете ги местата каде што водата се задржува по дожд.
- Проверете дали каналите се затнати со земја и растителни остатоци.
- Не насочувајте вода кон кореновиот врат.
- Избегнувајте непотребно движење со тешка механизација по натопена почва.
Практична контрола пред зимата
Пред да го оставите овоштарникот без редовна работа, направете обиколка со едноставна листа и означете ги садниците што бараат поправка. Не се потпирајте на помнење, особено ако насадот е поголем или ако има повеќе сорти и различни теренски услови.
Проверете ги и ознаките на садниците. Лабава етикета, конец или пластична ознака не треба да го стега стеблото. Кај садници со калем, заштитата и врските не смеат да го покриваат или притискаат местото на калемење.
Откако ќе завршите, оставете доволно пристап за повторен преглед по силен ветер или обилни врнежи. Зимската заштита не е еднократна работа ако теренот е изложен.
- Стабилен колец без остри делови.
- Широка и лабава врска без засекување.
- Мрежа со простор околу стеблото.
- Чист и непоплавен коренов врат.
- Отворен пристап за следна контрола.
- Ознаки што не го стегаат стеблото.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Младото лозје бара посебна зимска контрола: проверете го калемениот спој, олабавете ги врските, спречете глодари и не задржувајте влага околу стеблото.
Прочитај →
Паднатите лисја под овошките може да бидат органска материја или извор на ризик. Еве како да изберете меѓу собирање, уситнување и компостирање.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Младите овошни садници најдобро се подготвуваат за зима со едноставна механичка дисциплина: стабилен колец, мека и лабава врска, пропустлива мрежа и чист простор околу стеблото.
На отворена висорамнина приоритет се ветерот и разлабавувањето, а во заветрена низина влагата, одводнувањето и глодарите. По силен ветер повторно проверете ја секоја ризична точка, бидејќи навременото олабавување или поправање често спречува поголема повреда.
