Старите домашни сорти на домати, пиперки и грав опстојуваат само затоа што некој секоја година го чува нивното семе. Правилното чување семе не е тешко, но неколку грешки – влажно семе, топла просторија, жижак во гравот – можат да ја уништат цела залиха.
Објаснуваме чекор по чекор за секоја култура.
- Семе се зема само од домашни сорти, не од хибриди (F1) – хибридите не го даваат истиот плод.
- Доматите бараат кратка ферментација, пиперките само сушење, а гравот замрзнување против жижакот.
- Семето се чува суво, ладно и темно, во хартиени ќесиња или стакло, со етикета.
Чување семе од домати: ферментација
- Изберете целосно зрели плодови од најубавите и здрави растенија.
- Исечете ги и исцедете ги семките со желето во тегла.
- Додадете малку вода и оставете 2–3 дена на собна температура. Се создава бела скрама – тоа е нормално.
- Семките што паднале на дното се добри. Исплакнете ги неколку пати.
- Раширете ги тенко на хартија или чинија и сушете ги на сенка, неколку дена.
Ферментацијата ја отстранува лигавата обвивка и намалува дел од болестите што се пренесуваат со семето.
Пиперки: само сушење, без ферментација
- Земете семе од целосно зрели, црвени (или жолти, според сортата) пиперки.
- Семките извадете ги и сушете ги на сенка, тенко раширени.
- Кај лутите пиперки работете со ракавици.
Грав: сушење и заштита од гравовиот жижак
- Мешунките оставете ги да се исушат на растението, или откорнете ги растенијата и досушете ги под стреа.
- Зрното е суво кога не може да се засече со нокот.
- Замрзнете го гравот неколку дена пред чување – тоа ги уништува јајцата и ларвите на гравовиот жижак, кои не се гледаат однадвор.
- По замрзнувањето оставете го да се „стопли“ во затворен сад, за да не собере влага.
Каде и колку долго се чува семето?
Најдобро место е суво, ладно и темно – хартиени ќесиња, пликови или стаклени тегли со добро исушено семе. На секое пакување напишете сорта и година.
| Култура | Колку години ’рти добро (ориентационо) |
|---|---|
| Домати | 4–6 години |
| Пиперки | 2–3 години |
| Грав | 3–4 години |
Заклучок: семето е најевтиното наследство
Чување семе од домашни сорти е едноставно: доматите кратко ферментираат, пиперките само се сушат, а гравот се замрзнува против жижакот. Семето чувајте го суво, ладно и темно, со етикета, и пред сеидба направете проба на ’ртливост. Така старите сорти ќе останат во градината и за следните генерации.
Најчесто поставувани прашања
Може ли да се чува семе од хибриди F1?+−
Зошто семето од домати се ферментира?+−
Колку трае ферментацијата?+−
Дали семето од пиперки се ферментира?+−
Како да го заштитам гравот од жижак?+−
Каде се чува семето?+−
Колку години е добро семето од домати?+−
Како да проверам дали семето ’рти?+−
