Кои болести најмногу го уништуваат доматот? – Препознавање, заштита и третирање
Производството на домат во Македонија е силно зависно од правилната заштита од болести. Во пракса, најголемите загуби не се резултат на лоша агротехника, туку на доцна реакција или неправилен избор на заштита.
Болестите можат да го намалат приносот за 30–80%, а во одредени услови и целосно да го уништат насадот. Затоа е клучно секој производител да ги препознае навреме и да примени соодветна програма за заштита.
1. Пламеница (Phytophthora infestans)
Симптоми
- Темни, воденести дамки на листовите
- Брзо сушење на надземниот дел
- Кафени оштетувања на плодот
Услови за појава
- Висока влажност
- Чести врнежи
- Температура 15–25°C
Заштита
Агротехнички мерки:
- Добра проветреност
- Избегнување на наводнување со прскање
- Редовно следење на насадот
Препарати (активни материи):
- Металаксил + манкозеб
- Мандепропамид
- Пропамокарб + флуопиколид
Органска заштита:
- Препарати на база на бакар (бакар хидроксид, бакар сулфат)
Напомена: Заштитата треба да биде превентивна, пред појава на симптоми.
2. Фузариозно венење (Fusarium oxysporum)
Симптоми
- Жолтење на долните листови
- Постепено венеење
- Прекини во проводниот систем
Клучен проблем
Патогенот се задржува во почвата повеќе години, што го прави тешко контролирачки.
Заштита
Агротехнички мерки:
- Плодоред (минимум 3–4 години)
- Користење отпорни сорти
- Здрав и сертифициран расад
Препарати (активни материи):
- Пропамокарб
- Фосетил-алуминиум
Органска заштита:
- Биопрепарати на база на Trichoderma spp.
Напомена: Хемиската заштита има ограничен ефект – превенцијата е клучна.
3. Вертицилиум (Verticillium spp.)
Симптоми
- Постепено слабеење на растението
- Жолти листови
- Намален принос
Заштита
Агротехнички мерки:
- Плодоред
- Подобрување на структурата на почвата
- Избор на отпорни хибриди
Хемиска заштита:
- Дезинфекција на почва пред садење (на пример активни материи како даzомет)
Органска заштита:
- Биолошки препарати
- Подобрување на микробиолошката активност на почвата
4. Сив трулеж (Botrytis cinerea)
Симптоми
- Сивкаст налеп на плодот
- Гниење на стебло и лист
- Појава при висока влажност
Заштита
Агротехнички мерки:
- Проветрување (особено во пластеници)
- Намалување на влага
- Отстранување заразени делови
Препарати (активни материи):
- Ципродинил + флудиоксонил
- Фенхексамид
- Боскалид + пираклостробин
Органска заштита:
- Биопрепарати на база на Bacillus subtilis
5. Бел трулеж (Sclerotinia sclerotiorum)
Симптоми
- Бела мувла на стеблото
- Меко гниење
- Пад на растението
Заштита
Агротехнички мерки:
- Добра дренажа
- Плодоред
- Отстранување заразени растенија
Препарати (активни материи):
- Ипродион
- Ципродинил + флудиоксонил
6. Бактериски болести (Pseudomonas, Xanthomonas)
Симптоми
- Мали темни дамки
- Деформација на плодот
- Намалена пазарна вредност
Заштита
Агротехнички мерки:
- Користење сертифицирано семе
- Дезинфекција на алат
- Избегнување на наводнување со прскање
Препарати (активни материи):
- Бакар хидроксид
- Бакар оксихлорид
Напомена: Контролата е претежно превентивна.
7. Вирусни заболувања (TMV, CMV, TSWV)
Симптоми
- Мозаик на лист
- Деформации
- Отсуство на род
Клучен факт
Не постои директен лек за вирусни болести.
Заштита
Превентивни мерки:
- Здрав расад
- Дезинфекција на алат
- Отстранување заразени растенија
Контрола на преносители:
- Инсектициди на база на имидаклоприд, тиаметоксам или други дозволени активни материи
Табела: Брз преглед на заштита
| Болест | Тип на заштита | Активни материи |
|---|---|---|
| Пламеница | Превентивна | металаксил, манкозеб |
| Фузариум | Почва/превенција | пропамокарб |
| Вертицилиум | Почва | даzомет |
| Сив трулеж | Фунгициди | ципродинил, фенхексамид |
| Бел трулеж | Фунгициди | ипродион |
| Бактерии | Бакар | бакар хидроксид |
| Вируси | Контрола инсекти | имидаклоприд |
Најважни препораки за производителите
- Заштитата мора да започне пред појава на болеста
- Ротација на активни материи е задолжителна
- Плодоредот е основа на здраво производство
- Наводнувањето мора да биде контролирано
- Редовен мониторинг на насадот е клучен
Заклучок
Болестите кај доматот не се случајна појава, туку резултат на комбинација од услови и агротехника. Производителите кои применуваат превентивен пристап, правилен избор на препарати и навремена реакција, постигнуваат стабилен принос и висок квалитет на производот.
Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени.
Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK
