Штетници кај доматот се една од главните причини за намален принос и слаб квалитет на плодот. За разлика од болестите, тие често се појавуваат ненадејно и можат да предизвикаат огромни штети за кратко време.

Најголемиот проблем е што многу производители реагираат доцна – кога штетата веќе е направена.

Во овој водич ќе ги најдеш:

најопасните штетници кај доматот
како да ги препознаеш
како да ги контролираш (органски и со препарати)

1. Белокрилка (Trialeurodes vaporariorum)

Симптоми

Мали бели мушички на долната страна од листот
Леплива површина (медена роса)
Жолтење на листовите

Штета

Го ослабува растението
Пренесува вируси

Заштита

Органска:

Жолти лепливи плочи
Биолошка контрола (Encarsia formosa)
Препарати на база на neem (азадирахтин)

Хемиска (активни материи):

Имидаклоприд
Ацетамиприд
Спиротетрамат

2. Лисни вошки (Aphididae)

Симптоми

Насобрани мали инсекти на врвови
Деформирани листови
Лепливи секрети

Штета

Брзо размножување
Пренос на вируси

Заштита

Органска:

Калиумови сапуни
Neem масло
Природни предатори (бубамари)

Хемиска:

Пиримикаб
Имидаклоприд
Тиаметоксам

3. Трипси (Thrips tabaci, Frankliniella occidentalis)

Симптоми

Сребрени линии на лист
Деформација на плод
Цветовите паѓаат

Штета

Пренесуваат вируси
Намалуваат род

Заштита

Органска:

Сини лепливи плочи
Биолошки предатори (Orius spp.)
Препарати на база на спиносад

Хемиска:

Спиносад
Абамектин
Делтаметрин

4. Лисен минер (Liriomyza spp.)

Симптоми

Тунели во листот
Белузлави линии
Ослабено растение

Штета

Намалена фотосинтеза
Слаб раст

Заштита

Органска:

Жолти лепливи плочи
Биолошки паразити (Diglyphus isaea)

Хемиска:

Абамектин
Ципромазин

5. Памучна ноќенка (Helicoverpa armigera)

Симптоми

Дупки во плод
Гасеници внатре во доматот

Штета

Директно го уништува плодот
Нема пазарна вредност

Заштита

Органска:

Bacillus thuringiensis
Феромонски клопки

Хемиска:

Ламбда-цихалотрин
Хлорантранилипрол
Индоксакарб

6. Црвен пајак (Tetranychus urticae)

Симптоми

Жолти точки на лист
Пајажина
Сушење на лист

Штета

Брзо уништување во топло време

Заштита

Органска:

Зголемена влажност
Биолошки предатори (Phytoseiulus persimilis)

Хемиска:

Абамектин
Бифеназат
Спиродиклофен

7. Голи полжави

Симптоми

Изгризани листови
Оштетени плодови

Заштита

Органска:

Пепел
Пивски стапици
Рачно собирање

Хемиска:

Металдехид

Штетници кај доматот кои најмногу го напаѓаат? – Препознавање, заштита и третирање

ТАБЕЛА: Брз водич за штетници

Штетник	Органска заштита	Хемиска заштита
Белокрилка	Neem, лепливи плочи	имидаклоприд
Лисни вошки	сапун, neem	пиримикаб
Трипси	спиносад	абамектин
Лисен минер	паразити	ципромазин
Ноќенка	Bacillus	хлорантранилипрол
Пајак	предатори	абамектин
Полжави	стапици	металдехид

Најважни препораки

Редовен преглед на насадот (секои 2–3 дена)
Рано откривање = 50% решен проблем
Ротација на инсектициди
Не претерувај со прскање
Комбинирај органска и хемиска заштита

Најчести грешки

Се чека да се размножат штетниците
Се користи ист препарат постојано
Се прска без потреба
Се игнорира биолошка контрола

Заклучок

Штетниците кај доматот не можат целосно да се избегнат, но можат да се држат под контрола. Клучот е во навремена реакција, правилен избор на активни материи и комбиниран пристап.