Светот повторно влегува во глобална криза со храна: Растат цените на месото, пченицата и ѓубривата

Светот влегува во нова глобална криза со храна: Цените растат, производството поскапува, а земјоделците се под сè поголем притисок

Глобалниот пазар на храна повторно е во алармантна состојба

По неколку години нестабилност предизвикана од пандемијата, војната во Украина, климатските промени и енергетската криза, светот повторно се соочува со нов силен раст на цените на храната. Според најновите анализи на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО), цените на храната на глобално ниво бележат континуиран раст веќе трет месец по ред, а причините овојпат се многу пошироки и посложени.

Во април, индексот на светските цени на храната на ФАО достигна 130,7 поени, што претставува значително зголемување во однос на претходниот период. Индексот ги следи цените на најтргуваните прехранбени производи во светот – житарки, месо, млечни производи, шеќер и растителни масла – и се смета за еден од најрелевантните показатели за глобалната состојба на пазарот на храна.

Според аналитичарите, зад новиот раст стојат неколку клучни фактори:

геополитичката нестабилност на Блискиот Исток,
растот на цените на нафтата,
високите трошоци за транспорт,
проблемите со снабдување преку Ормускиот Теснец,
скапите ѓубрива,
климатските екстреми,
и намаленото производство во дел од земјоделските региони.

Ормускиот Теснец – точка што може да ја потресе светската економија

Една од најголемите причини за новиот бран поскапувања е кризата околу Ормускиот Теснец – тесен морски премин низ кој поминува околу 20 проценти од светската трговија со нафта.

Секое нарушување во овој регион веднаш влијае врз:

цената на суровата нафта,
транспортот,
производството на ѓубрива,
цените на сточната храна,
и комплетниот синџир на производство на храна.

Бидејќи модерното земјоделство е директно зависно од енергија и горива, секое зголемување на цената на нафтата автоматски ги зголемува трошоците за:

обработка на почвата,
транспорт,
наводнување,
греење на пластеници,
производство на вештачки ѓубрива,
и логистика.

Економистите предупредуваат дека доколку кризата дополнително ескалира, светот би можел да влезе во нов инфлаторен циклус сличен на оној од 2022 година.

Ѓубривата стануваат нов глобален проблем

Еден од најзагрижувачките трендови е повторниот раст на цените на минералните ѓубрива.

Производството на азотни ѓубрива е директно поврзано со природниот гас, а високите цени на енергенсите ги прават ѓубривата значително поскапи. Во некои региони веќе се забележува:

намалена употреба на ѓубрива,
одложување на прихраната,
и кратење на производствените трошоци од страна на земјоделците.

Тоа може директно да влијае врз:

приносите,
квалитетот на производството,
и глобалната понуда на храна.

Експертите предупредуваат дека токму овошјето и зеленчукот би можеле најмногу да поскапат во наредниот период, бидејќи се култури со високи производствени трошоци и голема зависност од ѓубрење и заштита.

Раст на цените кај житарките и месото

Во последните месеци повторно растат и цените на житарките, особено:

пченицата,
пченката,
и сточната храна.

Причините се:

нестабилните временски услови,
сушите во делови од Европа,
намалените резерви,
високите транспортни трошоци,
и геополитичките ризици.

Поскапувањето на житарките автоматски влијае врз цената на месото, бидејќи сточарството директно зависи од сточната храна.

Во многу земји веќе се бележи:

намалување на сточниот фонд,
затворање на фарми,
и намалено производство на млеко и месо.

Македонија особено ранлива на глобалните потреси

Македонија е земја што значително зависи од увоз на:

пченица,
масло за јадење,
сточна храна,
горива,
ѓубрива,
и дел од прехранбените производи.

Поради тоа, секое глобално поскапување многу брзо се прелева и на домашниот пазар.

Домашните земјоделци веќе подолг период предупредуваат дека:

производството станува неисплатливо,
работната сила е сè поскапа,
механизацијата е прескапа,
а откупните цени често не ги покриваат реалните трошоци.

Дополнителен проблем е што голем дел од малите производители немаат:

сопствени ладилници,
складишта,
преработувачки капацитети,
ниту сигурен пласман.

Затоа најчесто се принудени да продаваат веднаш по берба, кога цените се најниски.

Потрошувачите плаќаат сè повеќе

Иако земјоделците велат дека заработуваат сè помалку, потрошувачите плаќаат сè поскапа храна.

Во маркетите веќе се забележува постепен раст на цените кај:

месото,
млечните производи,
маслото за јадење,
овошјето,
зеленчукот,
и пекарските производи.

Економистите предупредуваат дека храната повторно станува главен двигател на инфлацијата, особено во помалите и увозно зависни економии.

Дали светот влегува во нова прехранбена криза?

Според дел од аналитичарите, моменталната состојба сè повеќе потсетува на кризата од 2022 година, кога светот се соочи со историски раст на цените на храната и енергенсите.

Најголемиот ризик е што денес истовремено постојат: