Силажата не престанува да се расипува со отворањето на силосот. Откако ќе навлезе воздух, квасците и мувлите можат да предизвикаат загревање, губење на сува материја и намалување на хранливата вредност, дури и во студените есенски и зимски денови.
Најголемиот ризик по отворањето е кислородот. Тој овозможува квасците да ги трошат шеќерите и органските киселини во силажата, при што се создава топлина и се отвора пат за развој на мувли. Последицата не е само лош мирис или променета боја, туку и помала сварливост и енергетска вредност на храната.
Студеното време го забавува процесот, но не го запира. Ако челото е лабаво, нерамно или долго изложено на воздух, расипувањето може да продолжи и при ниски температури. Особено внимание е потребно по дожд, снег и периоди на замрзнување и одмрзнување.
Секојдневното земање треба да биде организирано така што отворената површина постојано и рамномерно ќе напредува. Не постои една дневна количина што одговара за секој силос, бидејќи потребното темпо зависи од температурата, димензиите и типот на силосот, густината на набивањето и бројот на животни.
Кислородот го започнува загревањето
Во добро затворената силажа, ферментацијата создава услови што го ограничуваат развојот на несакани микроорганизми. По отворањето, воздухот навлегува низ пукнатини, лабави делови и нерамно челo. Квасците почнуваат да ги користат хранливите материи, а како резултат се создаваат топлина и јаглероден диоксид.
Така се намалуваат сувата материја, сварливоста и енергетската вредност. Ако процесот продолжи, се појавуваат мувли и непријатен мирис, а дел од протеините може да стане потешко искористлив за животните.
Загревањето е еден од најраните сигнали дека силажата губи аеробна стабилност. Затоа промената на температурата треба да се сфати сериозно, дури и ако надворешниот изглед сè уште не е драматично променет.
- Воздухот е главниот услов за аеробно расипување по отворањето.
- Загреаната силажа може да има помала енергетска и хранлива вредност.
- Студот го забавува, но не го запира расипувањето.
Челото треба да биде рамно и компактно
При секое земање, отвореното чело треба да остане што е можно порамно, мазно и вертикално. Длабоките вдлабнатини, пукнатините и лабавите висечки делови создаваат површини во кои воздухот лесно се задржува и навлегува подлабоко.
Силажата треба да се отстранува рамномерно по целата ширина и висина на челото. Копањето само од една точка, особено од дното или од средината, остава неправилни рабови и зголемува дел од површината што е изложена на воздух.
При работа со механизација, алатот треба да сече или зема чист слој, без непотребно кинење и рушење на материјалот. Целта е да се зачува компактна површина што секој ден напредува, а не да се создаде голем лабав насип пред силосот.
- Рамномерно земајте по целата површина.
- Не оставајте длабоки шуплини и надвиснати парчиња.
- Редовно отстранувајте го материјалот што се одвојува од челото.
- Работете внимателно ако челото е стрмно или нестабилно.
Дневното земање се приспособува на условите
Нема универзална дневна норма што може безбедно да се примени на секој силос. Малото стадо, широкото чело и бавното трошење можат да остават силажа долго изложена. Кај поголемо стадо, истата површина може да се намалува побрзо и ризикот да биде помал.
Температурата на воздухот е само еден од факторите. Влијаат и ширината и висината на силосот, густината на набивањето, видот на силажата, количината во дневниот оброк и начинот на земање.
Практичното решение е силосот да се планира и користи така што отвореното чело постојано ќе напредува. Ако материјалот стои долго изложен без доволно дневно трошење, треба да се преиспита начинот на отворање, димензиите на челото или организацијата на хранењето.
- Проценете го темпото според бројот на животни и количината во оброкот.
- Следете дали отвореното чело редовно напредува.
- Не користете туѓа дневна норма како автоматско правило за вашиот силос.
Не вадете повеќе силажа отколку што ќе се употреби
Материјалот што е изваден од челото, а не е внесен во оброкот, продолжува да биде изложен на воздух. Ако остане на сонце, дожд или ветер, може брзо да се загрее, особено ако е растресит и натрупан на едно место.
Земањето е најдобро да се направи непосредно пред подготовката и делењето на оброкот. Со тоа се скратува времето во кое силажата е без заштита и се намалува можноста расипани остатоци да се измешаат со свежата храна.
Не враќајте назад во силосот материјал што паднал на земја, се извалкал со кал или сточни измет, или веќе покажува знаци на загревање. Таквата практика може да внесе нечистотии и расипана маса во преостанатата силажа.
- Вадете ја количината што реално ќе се употреби во оброкот.
- Не оставајте големи купови пред силосот.
- Не враќајте падната или извалкана силажа во силосот.
- Чистете ги хранилките од загреани остатоци пред новото делење.
Покривката, рабовите и водата бараат контрола
Пластиката не треба однапред да се отстранува од голема површина. Отворете само онолку колку што е неопходно за тековното земање, а остатокот оставете го под непрекината покривка.
Рабовите, преклопите и местото околу челото треба повторно да се затворат и добро да се оптоварат со вреќи, гуми или друг соодветен материјал. Така се ограничува навлегувањето воздух и вода под пластиката.
Дождовницата и водата од топењето снег можат да навлажнат и разлабават делови од површината. По невреме, снег или замрзнување и одмрзнување проверете дали има оштетувања, подигнати рабови и задржување вода во близина на силосот.
- Отворајте ја пластиката постепено.
- Проверувајте ги преклопите и рабовите по секое невреме.
- Одржувајте добар одвод околу силосот.
- Не дозволувајте дождовница да се задржува покрај откриеното чело.
Како навреме да се препознае расипувањето
Загреаната силажа е предупредување дека процесот на аеробно расипување веќе започнал. Следете и други знаци: мирис на квасец или мувла, променета боја, слепени делови, невообичаено суви зони и повторно загревање откако силажата ќе се стави во хранилката.
Во зима, пареата што се појавува над материјалот сама по себе не докажува дека силажата е расипана. Таа може да биде последица на разлика меѓу температурата на силажата и студениот воздух. Проценката треба да ги опфати и мирисот, изгледот и температурата.
Едноставен термометар со сонда, бесконтактен термометар или инфрацрвена камера може да помогне при споредба на свежиот материјал со подлабоките слоеви и со околниот воздух. Мерењето треба да се прави внимателно, без влегување под нестабилно или стрмно чело.
- Побарајте повторно загревање во хранилката.
- Проверете дали мирисот е кисел и нормален или потсетува на квасец и мувла.
- Разликувајте зимска пареа од вистинско загревање.
- Внимавајте на безбедноста при мерење на стрмно чело.
Мувлосаната и загреаната силажа не се за автоматско мешање
Видливо мувлосаните и јасно загреаните делови треба да се издвојат и безбедно да се отстранат. Не е доволно само да се извади тенок слој со мувла ако целата маса под него е топла, има непријатен мирис или покажува знаци на широка промена.
Мувлите можат да бидат поврзани со микотоксини, а нивното присуство не може сигурно да се процени само со гледање. Исто така, топлинското оштетување може да ја намали искористливоста на протеините и другите хранливи материи.
Ако промената е поголема, нејасна или постојано се повторува, одлуката за употреба треба да ја даде ветеринар, стручно лице за исхрана или овластена лабораторија. Ризичната храна не треба да се дава само за да не се фрли.
- Издвојте ги видливо мувлосаните делови.
- Не ја мешајте сомнителната силажа со свежиот оброк без процена.
- Побарајте стручна процена ако е загреана поголема маса или промената се повторува.
- Следете го здравјето и внесот на храна кај животните по секоја сомнителна серија.
Хигиената околу силосот е дел од квалитетот
Силосот може да биде правилно затворен, а храната повторно да се контаминира при земањето и делењето. Калта, земјата, сточниот измет и остатоците што паднале на подот не смеат да се враќаат во силосот или во свежиот оброк.
Хранилките и опремата треба редовно да се чистат. Загреаните остатоци оставени во аглите или на дното можат да го нарушат и новиот оброк, особено ако храната подолго стои во хранилката.
Околината околу силосот треба да биде проодна, без задржување вода и без насобран отпад. Со тоа се олеснува секојдневната контрола и се намалува внесувањето нечистотии при работа со механизација.
- Отстранувајте ја паднатата и извалкана силажа.
- Чистете ги хранилките пред ново делење.
- Одржувајте го подот и просторот околу силосот суви и проодни.
- Не мешајте расипани остатоци со свежа храна.
Додатоците не го заменуваат доброто управување
Одредени бактериски култури, меѓу нив и хетероферментативни култури базирани на Lactobacillus buchneri, можат да ја подобрат аеробната стабилност кај одредени видови силажа. Нивниот ефект зависи од видот на материјалот и од правилната примена.
Сепак, ниту еден додаток не може да надомести лошо набивање, недоволно затворање или предолго изложување по отворањето. Ако во силосот постојано навлегува воздух, проблемот треба да се бара во постапката и организацијата, а не само во изборот на препарат.
За секоја употреба на додаток треба да се следат упатствата за конкретниот производ и советот од стручно лице. Не треба да се импровизира со количини или комбинации.
- Додатокот е поддршка, а не замена за правилно набивање и затворање.
- Проценете дали проблемот потекнува од начинот на отворање и земање.
- Следете ги упатствата за конкретниот производ.
Едноставна зимска проверка пред секое хранење
Кратката контрола пред подготовката на оброкот може навреме да открие проблем. Проверете го челото, рабовите и покривката, проценете го мирисот и изгледот, а по потреба измерете ја температурата на сомнителните делови.
Водете белешка ако загревањето се повторува на исто место или ако промената се шири. Таквата информација му помага на стручното лице да ја процени состојбата и да се утврди дали причината е во покривката, набивањето, димензиите на челото или темпото на трошење.
Квалитетот на силажата треба да се следи од силосот до хранилката. Со навремено отстранување на сомнителните делови и чиста опрема се намалува ризикот проблемот да се пренесе во целиот оброк.
- Проверете ја покривката и рабовите.
- Погледнете дали челото е рамно и компактно.
- Помирисајте ја силажата и побарајте промена во бојата или структурата.
- Измерете ја температурата ако има сомнителни делови.
- Не мешајте ризичен материјал без стручна процена.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Чиста и функционална поилка е неопходна во зима. Практични чекори за хигиена, проток, лабораториска проверка на водата и заштита од замрзнување.
Прочитај →
Заклучок
Добрата силажа по отворањето се зачувува со рамно и компактно чело, постепено откривање на покривката, редовно напредување на отворената површина и земање непосредно пред хранењето. Студеното време помага, но не е замена за правилно управување.
Секое повторно загревање, необичен мирис или видлива мувла треба да биде сигнал за издвојување и проверка. Кога промената е поголема или нејасна, одлуката за употреба треба да се донесе со ветеринар, нутриционист или лабораториска процена, а не со ризикување на здравјето на стадото.
Најчесто поставувани прашања
