Лисната анализа кај овошките: правилен примерок за подобра прихрана

По завршувањето на бербата, овоштарникот не престанува да дава податоци. Листовите што останале на дрвјата можат да покажат дали досегашната прихрана била доволна, дали некој елемент не се усвојувал и дали програмата за следната година треба да се намали, засили или прераспредели.

Резултатот, сепак, не зависи само од лабораторијата. Ако во кесата се најдат листови од едно слабо дрво, од болен летораст или од различни сорти и подлоги, анализата може да даде бројки што не ја опишуваат вистинската состојба на насадот.

Добро земениот примерок претставува една јасно определена производна целина. Тоа значи ист вид и сорта, слична старост, иста подлога и наводнување, како и приближно еднаква почва, изложеност и бујност.

Што покажува лисната анализа, а што не може да покаже

Лисната анализа ја мери концентрацијата на хранливите материи што навлегле и се наоѓаат во растителното ткиво. Таа затоа е корисна за процена на реалниот нутритивен статус на дрвото, а не само на потенцијалната достапност на елементите во почвата.

Почвената анализа, од друга страна, покажува какви се реакцијата, залихите и достапноста на хранливите материи во кореновата зона. Ниту еден од двата резултата не треба да се чита одделно. За правилна одлука се додаваат приносот, квалитетот на плодот, бујноста, режимот на вода и видливите симптоми.

• Лисната анализа покажува што растението реално усвоило.
• Почвената анализа покажува што може да биде достапно во кореновата зона.
• Резултатите се толкуваат заедно со приносот, наводнувањето и симптомите.

Кој дел од насадот треба да биде опфатен

Пред берењето листови, насадот поделете го на блокови што навистина се слични. Не мешајте различни сорти, подлоги, старост на насадот или системи на наводнување. Исто така, одделете делови со јасно различна почва, надморска изложеност, бујност или производен резултат.

Ако насадот е нерамномерен, подобро е да се испратат два или повеќе примероци отколку сите листови да се соединат во една кеса. Така ќе се види дали проблемот е општ или е ограничен на одреден блок.

Изборот на дрвјата треба да се направи по случаен или цик-цак распоред низ блокот. Не избирајте само дрвја што изгледаат најдобро, но ниту само оние што се најслаби.

• Одделете различни сорти и подлоги.
• Одделете блокови со различна почва, наводнување или бујност.
• За проблематична зона земете посебен примерок и споредбен примерок од нормална зона.
• Избегнувајте избор на дрвја само според изгледот.

Кога се земаат листовите по бербата

Најчесто се избира периодот кога листовите се целосно развиени и физиолошки постабилни, што кај повеќе овошни видови се совпаѓа со доцното лето или периодот непосредно по бербата. Точниот термин не е ист за јаболко, круша, праска, цреша, кајсија и слива.

Кај некои видови упатствата бараат листови по бербата, додека кај праска и нектарина лабораторискиот протокол може да предвиди земање во периодот на пораст на плодот. Пред излегување во насадот, проверете што бара лабораторијата за конкретниот вид.

• Јаболко, кајсија и цреша често се анализираат со околу 50 зрели листови од новиот прираст.
• Кај круша и слива позицијата и бројот на листовите може да се разликуваат.
• Кај праска и нектарина можно е да се бара поинаков термин од оној веднаш по бербата.
• Ако се следи насадот секоја година, користете ист термин и ист тип лист колку што дозволува протоколот.

Како да се изберат репрезентативни листови

Практичен примерок може да се земе од најмалку десет типични дрвја, со по неколку листови од секое, така што вкупно ќе се соберат приближно 40 до 60 листови, освен ако лабораторијата не побара поинаку. Ваквиот пристап го намалува влијанието на едно необично дрво врз просечниот резултат.

Избирајте целосно развиени, здрави листови од средниот дел на овогодишниот прираст. Добар избор се листови од добро осветлени гранчиња и од средната или надворешната зона на крошната, според упатството за конкретниот вид.

Не земајте листови од врвовите на леторастите, од многу бујни или многу слаби гранчиња, ниту листови со болести, инсектни оштетувања, прашина или птичји измет. Не мешајте млади, стари, родни и неродни листови без јасна причина.

• Изберете најмалку десет репрезентативни дрвја низ блокот.
• Соберете приближно 40–60 листови, ако лабораторијата нема поинакво барање.
• Користете здрави и целосно развиени листови.
• Одберете слична позиција на гранката и во крошната.
• Избегнувајте болни, оштетени, прашливи и контаминирани листови.

Што да се направи по фолијарно прскање

Листовите не треба да се земаат веднаш по фолијарна прихрана или заштитно прскање. Остатоците од препарати со цинк, бакар, бор, калциум и други елементи можат вештачки да ја зголемат измерената концентрација и да создадат погрешна слика за исхраната.

Практичната препорака е да поминат најмалку околу 15 дена по ваков третман, но периодот може да зависи од препаратот, временските услови и протоколот на лабораторијата. Во пријавата задолжително наведете кога и со што е прскано или прихранувано.

• Проверете го датумот на последното фолијарно прскање.
• Оставете приближно 15 дена до земањето, освен ако лабораторијата бара поинаку.
• Запишете ги последните третмани и елементите што ги содржеле.
• Не земајте листови со видливи наслаги од препарат.

Пакување, означување и доставување

Собраните листови ставете ги во чиста хартиена кеса. Хартијата овозможува проветрување, додека затворена пластична вреќа задржува влага и може да предизвика загревање или распаѓање на материјалот.

Примерокот чувајте го сув и доставете го според упатството на лабораторијата. На етикетата и во пријавата запишете доволно податоци за резултатот подоцна да може да се поврзе со точниот дел од насадот.

• Користете чиста хартиена кеса.
• Не оставајте влажен материјал во затворена пластика.
• Наведете насад, сорта, подлога, возраст и блок.
• Запишете датум, вид на примерок и последна прихрана или прскање.
• Чувајте копија од податоците за споредба со следната година.

Како да се читаат азотот, фосфорот, калиумот и секундарните елементи

Азотот не се толкува самостојно. Ниска вредност може да се поврзе со недоволна достапност, слаба коренова активност, недостиг на вода или голем товар со плод. Високата вредност, пак, не значи автоматски дека дрвото е во добра состојба; може да се поврзе со прекумерна бујност, доцно зреење или слаб квалитет на плодот.

Фосфорот, калиумот, калциумот и магнезиумот треба да се разгледуваат како систем. Калиумот е поврзан со водниот режим и квалитетот на плодот, калциумот со цврстината и физиолошките нарушувања, а магнезиумот со фотосинтезата. Но, достапноста и односите меѓу елементите зависат и од почвената реакција, влагата, приносот и кореновата зона.

Самото додавање ѓубриво поради еден низок број може да создаде нов дисбаланс. Резултатите треба да се споредат со почвената анализа и со историјата на прихрана.

• Споредете го азотот со бујноста, приносот и квалитетот на плодот.
• Разгледувајте ги фосфорот, калиумот, калциумот и магнезиумот заедно.
• Проверете ја почвената реакција и влагата во кореновата зона.
• Не зголемувајте ѓубрење врз основа на само еден изолиран резултат.

Микроелементите и симптомите не се читаат „на око“

Недостигот на железо, цинк, бор, манган или бакар може да личи на оштетување од болест, суша, проблеми со коренот или несоодветна почвена реакција. Затоа визуелниот симптом е сигнал за проверка, а не доволна основа за избор на фолијарна прихрана.

Ако проблемот е ограничен на одредена зона, земете примерок од оштетената и од нормалната зона, без да ги мешате. Споредбата е покорисна од просек направен од сосема различни листови.

• Фотографирајте ги симптомите и запишете каде се појавуваат.
• Проверете ја почвата заедно со растителното ткиво.
• Разликувајте симптоми на исхрана од последици од суша, болест или коренов проблем.
• Не применувајте микроелемент само врз основа на визуелна процена.

Од лабораториски резултат до план за следната година

Примерокот по бербата најмногу помага при планирањето на следната сезона. Резултатот може да покаже дали досегашната програма била преслаба, соодветна или претерана и да насочи кон промена на количината, формулацијата или времето на прихранување.

Одлуката треба да се поврзе со приносот и квалитетот на плодовите. Низок калиум кај насад со слаб воден режим не се решава секогаш само со повеќе калиумово ѓубриво, а нискиот азот кај преоптоварени дрвја може да бара и разгледување на родноста, коренот и водата.

Секоја година, ако е можно, земајте примерок од истиот блок, во сличен термин и од истиот тип лист. Така резултатите ќе станат споредливи и ќе покажат тренд, а не само моментална состојба.

• Поврзете го резултатот со приносот и квалитетот на плодот.
• Проверете дали проблемот е во количината, времето или начинот на прихрана.
• Вклучете ги почвената анализа, наводнувањето и состојбата на коренот.
• Чувајте ги резултатите од повеќе години за да се следи трендот.
• Планирајте ја пролетната и вегетациската прихрана според целата слика.

Каде да се испрати примерокот во Македонија

Примерокот треба да се достави до лабораторија што јасно наведува дека работи анализа на растително ткиво и има методи за бараните елементи. Пред носењето, прашајте дали се прифаќаат листови за процена на хранлив статус, кој дел од растението се бара и колкава количина треба да се достави.

Во Македонија, земјоделците можат да се обратат до лабораторијата за агрохемија и исхрана на растенијата при Факултетот за земјоделски науки и храна во Скопје, како и да проверат соодветност на услугите во Државната фитосанитарна лабораторија. Претходниот телефонски или електронски договор е корисен, бидејќи лабораториите може да имаат различни барања за пакување, вид на лист и пријавни податоци.

• Потврдете дека лабораторијата анализира растително ткиво.
• Прашајте кои елементи се опфатени со анализата.
• Побарајте упатство за видот, терминoт и количината на примерокот.
• Доставете ги податоците за сортата, блокот и последните третмани.

Заклучок

Добрата лисна анализа започнува во насадот, а не во лабораторијата. Изберете повеќе здрави и типични дрвја, одделете ги различните блокови и сорти, користете зрел и чист лист и оставете доволно време по прскањето.

Резултатот користете го како дел од планот за следната година, заедно со почвената анализа, приносот, наводнувањето и состојбата на дрвјата. Така прихраната ќе биде насочена кон реалниот проблем, а не кон претпоставка.

Најчесто поставувани прашања