Нови прагови за субвенции: што менува преодниот период за малите производители

Промената на минималните прагови најдиректно ги погодува малите полјоделци, лозари и овоштари. Земјоделец со шест декари житни култури, на пример, не го достигнува редовниот праг од седум декари, додека лозар со три декари е под минималните пет декари за лозови насади.

Сепак, правилото не се сведува на еден општ минимум од 0,5 хектари. За 2026 година условот зависи од видот на производството и од конкретната мерка. Градинарите, тутунарите и сточарите имаат свои прагови и дополнителни обврски.

Преодниот период им дава време на дел од старите корисници да се приспособат, но не носи автоматска исплата. Пред поднесувањето на барањето треба да се проверат прифатливата површина, регистрите, производството, претходно одобрената поддршка и банкарската сметка.

Нема единствен праг од 0,5 хектари

Минималната површина во 2026 година се определува според мерката, а не според едно правило што важи за сите земјоделски стопанства. Кај поледелските култури се бараат најмалку 0,7 хектари, односно седум декари. За лозја и овоштарници минимумот е 0,5 хектари или пет декари.

Градинарските култури на отворено и во пластеници имаат понизок праг од 0,3 хектари, односно три декари збирно. За тутунот, кај основната поледелска мерка, предвиден е минимум од 0,2 хектари. Затоа земјоделецот прво треба да утврди по која мерка бара поддршка, а потоа да ја спореди својата прифатлива површина со соодветниот минимум.

• Поледелски култури: најмалку 0,7 хектари или 7 декари.
• Лозја и овоштарници: најмалку 0,5 хектари или 5 декари.
• Градинарски култури на отворено и во пластеници: најмалку 0,3 хектари или 3 декари збирно.
• Тутун кај основната поледелска мерка: најмалку 0,2 хектари или 2 декари.

Кој може да го користи преодниот период

Двегодишниот преоден период е наменет за земјоделци кои веќе користеле поддршка, но се под новиот минимум. Тие имаат можност да продолжат со поддршката во 2026 и 2027 година, додека од 2028 година треба целосно да се применуваат новите граници.

Оваа можност е ограничена на постојните корисници и на истата намена за која претходно им било одобрено барање. За 2026 година мерката за мали земјоделски стопанства ги опфаќа стопанствата што не го исполнуваат новиот минимум, но имале одобрено барање и ги исполнувале условите за истата намена во 2025 година.

Лозар кој во 2025 година имал одобрена поддршка за помала лозова површина може да биде опфатен со преодната мерка во 2026 година. Земјоделец кој никогаш немал одобрено барање не може автоматски да се повика на преодниот период само затоа што има мала површина.

• Преодната можност се однесува на постојни корисници.
• Потребно е во 2025 година да имало одобрено барање за истата намена.
• Во 2026 и 2027 година и понатаму мора да се поднесе барање.
• Од 2028 година новите минимални граници треба да се применуваат целосно.

Најмногу внимание им треба на малите полјоделци, лозари и овоштари

Најголем ризик имаат стопанствата што се веднаш под новите граници и досега редовно добивале поддршка. Полјоделец со пет или шест декари може да има пријавено производство и обработена нива, но сепак да биде под редовниот праг од седум декари.

Слично е и кај лозјата и овоштарниците. Насад од три или четири декари не го исполнува новиот редовен минимум од пет декари, но кај стар корисник може да постои преодна можност. Таа зависи од претходно одобреното барање, истата намена и исполнувањето на останатите услови.

Двете преодни години треба да се искористат за проверка на економската оправданост на евентуално проширување, за средување на регистрите и за планирање на производството. Самото додавање површина без уредни документи или без исполнување на производните услови не го решава проблемот.

• Полјоделци со 5–6 декари.
• Лозари со 2–4 декари.
• Овоштари со површина под 5 декари.
• Стопанства што досега добивале поддршка, но се под новиот редовен праг.

Градинарите и тутунарите имаат различна пресметка

Градинарите не треба автоматски да го применуваат прагот од 0,5 хектари. За градинарски култури на отворено и во пластеници се бараат најмалку три декари збирно. Кај производството во контролирани услови, покрај површината, може да се бараат и услови поврзани со производството и продажбата во определен период.

Кај тутунот, минимумот кај основната поледелска мерка е два декари. Тоа не значи дека секој тутунар со два декари автоматски го стекнува правото на сите плаќања, бидејќи поддршката по произведен производ се разликува од основната поддршка по површина.

За зеленчук, овошје и тутун дел од податоците се поврзуваат со регистрирани откупувачи или други надлежни евиденции. Земјоделецот треба да провери дали производството е правилно евидентирано и дали се исполнети условите за продажба или предавање.

• Кај градинарските култури се гледа збирната прифатлива површина.
• Пластеничкото производство може да има дополнителни производни и продажни услови.
• Плаќањето по производ не е исто што и основното плаќање по хектар.
• Податоците од откупот и продажбата можат да бидат клучни за одобрувањето.

И сточарите треба да ги проверат минималните броеви

Сличен принцип важи и кај дел од сточарските мерки. За основната поддршка во 2026 година се поврзуваат минимални броеви од најмалку три говеда, 30 овци, 30 кози, 10 маторици и 30 пчелни семејства.

Сточарите што се под овие граници можат да бидат опфатени со мерката за мали стопанства ако имале одобрено барање во 2025 година и ги исполнуваат условите од Програмата. И тука преодниот режим не значи дека секој сопственик на мал број животни добива поддршка без дополнителна проверка.

За плаќањата по грло се признаваат животни што се евидентирани во регистарот за идентификација и регистрација. Ако фактичкиот број животни не се совпаѓа со бројот во регистарот, разликата може да влијае врз одобрувањето.

• Говеда: најмалку 3 грла.
• Овци: најмалку 30 грла.
• Кози: најмалку 30 грла.
• Маторици: најмалку 10 грла.
• Пчелни семејства: најмалку 30.

Прифатливата површина е онаа што е заведена во регистрите

За пресметката на прагот не се зема предвид само земјиштето што земјоделецот го обработува во пракса. Клучна е прифатливата и евидентирана површина во Единствениот регистар на земјоделски стопанства и во Системот за идентификација на земјоделски парцели.

Ако парцелата не е заведена, има погрешна намена или содржи неточни податоци, земјоделецот може да остане под потребниот минимум иако фактички обработува поголема површина. Ова особено може да биде проблем кај земјиште со променет корисник, наследни парцели или договори за користење што не се ажурирани.

Пред поднесувањето треба да се проверат границите, површината, намената и културата што е внесена за секоја парцела. Секоја разлика треба да се расчисти навреме, наместо да се чека контролата по поднесеното барање.

• Проверете дали сите парцели се внесени во регистрите.
• Проверете дали површината и намената се точни.
• Проверете дали пријавената култура одговара на фактичкото производство.
• Проверете ги податоците за стопанството и адресата.

Површината не ги заменува другите услови на мерката

Кај повеќе мерки прагот е само првиот услов. Поледелците може да имаат обврска за користење сертифицирано семе, како и за продажба или складирање на определени количини. Кај лозарите и овоштарите, за дел од културите може да се бара предавање на производството кај регистриран откупувач.

Градинарите исто така треба да ја проверат обврската за продажба на определено производство. Овие услови се одделни од минималната површина и нивното исполнување не се подразбира само затоа што земјоделецот го достигнал потребниот број декари.

Исто така, поддршката по произведен производ има поинаков начин на реализација. Кај млекото и дел од производите од овошје, зеленчук и сточарство, податоците можат да се преземаат од откупувачи или други надлежни евиденции, па површинскиот услов не е доволен за исплата.

• Проверете дали мерката бара сертифицирано семе.
• Проверете дали постои обврска за продажба или складирање.
• Проверете дали откупувачот е регистриран и дали предаденото производство е евидентирано.
• Разликувајте плаќање по хектар од плаќање по произведен производ.

Што да се провери пред поднесувањето на барањето

Земјоделците треба да направат практична проверка на податоците пред да го поднесат барањето за 2026 година. Тоа ги опфаќа личните податоци, парцелите, видот на производството, претходното користење на поддршката и активната трансакциска сметка.

Кај сточарите проверката мора да го опфати и регистарот за животните. Податоците треба да се усогласат преку ветеринарното друштво, особено ако имало продажба, угинување, нови грла или промена на сопственоста.

Барањата по површина и по грло во 2026 година се поднесуваат електронски, а рокот е 30 септември 2026 година. По електронското поднесување треба да се испечати и потпише примерокот што се доставува до Агенцијата. Измени во поднесеното барање може да се прават во рок од 30 дена од поднесувањето.

1. Лични податоци и адреса во Единствениот регистар на земјоделски стопанства.
2. Сите парцели, површини и намени во регистрите и СИЗП.
3. Податок дали во 2025 година имало одобрено барање за истата намена.
4. Активна трансакциска сметка на име на барателот.
5. Евиденција за животните, каде што се бара поддршка по грло.
6. Документи и податоци за продажба, откуп или складирање на производството.

Како да се планираат 2026 и 2027 година

Преодниот период им овозможува на малите производители да направат реална процена, наместо избрзано да го зголемуваат производството. Земјоделецот треба да спореди колку површина или животни му недостигаат до редовниот праг, дали проширувањето е изводливо и дали за избраната мерка може да ги исполни сите производни услови.

Кај земјиштето, првиот чекор е административното усогласување. Дури потоа може да се процени дали има смисла проширување на насадот или закуп на дополнителни парцели. Кај сточарството, зголемувањето на бројот животни треба да се разгледа заедно со евиденцијата, храната, сместувањето и условите на конкретната мерка.

За старите корисници, 2026 и 2027 година се можност да се избегне изненадување во 2028 година. За новите апликанти, пак, не треба да се претпостави дека малата површина сама по себе создава право на преодна поддршка.

• Утврдете колку точно недостига до редовниот праг.
• Проверете дали проширувањето е економски оправдано.
• Средете ги регистрите пред да менувате производство или површина.
• Побарајте го условот за конкретната мерка, а не само општото правило.
• Чувајте докази за откуп, продажба, складирање и предавање на производството.

Заклучок

Клучното прашање за секој мал производител не е само колку декари или грла има, туку по која мерка аплицира и дали неговите податоци се прифатливи во официјалните евиденции.

Старите корисници под новите прагови имаат преодна можност во 2026 и 2027 година, но треба навреме да поднесат барање, да ја докажат истата намена и да ги исполнат дополнителните услови. Проверка на парцелите, производството, животните и сметката е најсигурниот начин да се избегне губење право поради административна несогласност.

Најчесто поставувани прашања