Садење овошки во мирување: како да нема воздушни џебови и предлабока јама

Есенското садење овошки може да даде добар почеток само ако садницата е поставена на правилна висина и кореновиот систем има непосреден контакт со почвата. Калемот и стеблото не смеат да бидат затрупани, а околу коренот не треба да останат празнини исполнети со воздух.

На повисоките и посуви терени почвата побрзо ја губи влагата, па првото полевање и заштитата на површината имаат посебна улога. На ниски, тешки и влажни парцели поголем проблем се задржувањето вода, слегнувањето на земјата и задушувањето на коренот.

Садењето треба да се приспособи на состојбата на конкретната парцела, а не само на видот или сортата. Добро подготвената јама, правилно распоредениот корен и умерено набивање се поважни од додавање голема количина материјал само во дупката.

Прво проверете ја влажноста и состојбата на почвата

Јамата не треба да се копа и полни додека почвата е леплива и се гмечи во тешки грутки. Ако при обработка се создава мазен, набиен слој по ѕидовите, коренот подоцна потешко ќе навлегува надвор од јамата. Почекајте почвата да биде доволно ронлива за да може да се обликува без лепење.

На повисока падина или добро дренирана парцела најчесто се работи на рамна површина со добро распоредени корени. На ниско место прво треба да се процени дали водата се задржува по дожд или наводнување. Ако парцелата редовно се забаричува, длабока јама исполнета со растресита земја може да стане собиралиште на вода, наместо подобра средина за коренот.

• Не садете во премокра земја што се лепи за алатот и обувките.
• Проверете дали водата се повлекува од јамата по полевање или дожд.
• На ниски места планирајте подобро одведување или благо подигнато садно место, наместо подлабока јама.

Јамата треба да го прими коренот, а не да го закопа стеблото

Ширината на јамата треба да овозможи корените да се распоредат природно, без остро превиткување. Дното не треба да биде меко и длабоко ископано како сад во кој садницата ќе потоне по првото полевање и слегнувањето на земјата.

Длабочината се одредува според кореновиот врат и старата линија на садење, а не според висината на садницата во моментот кога е извадена од расадникот. Кај калемените овошки местото на калемење мора да остане над конечната површина на земјата. Стеблото не треба да биде затрупано за да се исправи или стабилизира садницата.

Ако јамата е предлабока, подобро е дел од земјата да се врати и да се формира стабилна основа пред поставување на садницата. Така се намалува опасноста овошката да слегне по полевањето.

• Кореновиот врат поставете го на нивото на околната почва, со мало прилагодување според очекуваното слегнување.
• Местото на калемење оставете го јасно над земјата.
• Не користете ја длабочината на старата саксија како единствено мерило за гола садница.

Разлика меѓу гол корен и контејнерска бала

Кај садница со гол корен, корените треба да останат заштитени од сушење и ветер додека се подготвува јамата. Сувите, оштетени или скршени делови се отстрануваат со чист и остар алат, без непотребно кратење на здравите корени. Кореновиот систем не се остава изложен подолго од потребното.

Корените се поставуваат радијално, во различни насоки, така што да не се преклопуваат во еден тесен сноп. Долг корен не се витка нагоре за да се вклопи во премала јама; подобро е јамата внимателно да се прошири.

Кај контејнерска садница, балата се вади внимателно и се проверува дали корените кружат по работ. Ако има силно сплетени корени, надворешниот слој внимателно се разлабавува за да можат да продолжат нанадвор. Балата не треба да се распадне целосно, но мазниот коренов круг не треба да остане недопрен.

• Гол корен: чувајте го влажен и заштитен додека ја подготвувате јамата.
• Контејнерска бала: проверете дали има кружни или задушени корени по работ.
• Не ставајте корени свиткани нагоре или во остар агол.
• Не ја оставајте садницата со гол корен на сонце и ветер.

Поставување на калемот и правилна висина

Пред да започнете со затрупување, поставете права летва или рачка од алат преку јамата за да ја споредите висината на кореновиот врат со околната површина. Оваа проверка е едноставна, но спречува садницата да биде поставена предлабоко поради нерамно дно.

Местото на калемење треба да остане над земјата и да не биде покриено со влажна почва или дебел слој малч. Ако калемот се затрупа, овошката може да пушта корени од подлогата, а стеблото останува подложно на постојана влага и оштетувања.

Држете ја садницата исправена додека постепено се додава земја. Повремено протресете ја лесно нагоре-надолу за почвата да навлезе меѓу корените, но не ја влечете силно и не дозволувајте да се промени висината на калемот.

• Проверете ја висината пред да се наполни јамата.
• Држете го калемот над конечната површина на почвата.
• Исправете ја садницата пред последното набивање.
• Не го покривајте стеблото со земја или со дебел слој органски материјал.

Како да се отстранат воздушните џебови

Земјата се враќа постепено, во помали слоеви, додека корените остануваат распоредени. Со рака или со стапалото се притиска умерено околу коренот, без силно газење директно врз стеблото или врз корените. Целта е земјата да ги исполни празнините, а не да се претвори во тврда плоча.

На тешка почва особено треба да се избегне силно набивање додека е мокра. Таквата почва може да се залепи и да го ограничи движењето на воздухот и водата. На посув терен, лесното слегнување со рака и постепеното полевање помагаат земјата да се намести околу коренот.

Не оставајте големи грутки веднаш до корените и не истурајте само сув прав околу нив. Доколку горниот слој е многу сув, првото полевање треба да се изведе внимателно за водата да навлезе рамномерно, без да создаде канал покрај коренот.

1. Враќајте ја земјата постепено, а не одеднаш.
2. Притискајте умерено од страните кон коренот.
3. Не газете силно врз кореновиот систем во мокра тешка почва.
4. Проверете дали садницата останала исправена и на правилна висина.

Првото полевање ја покажува состојбата на садењето

По затрупувањето, полевањето треба да ја навлажни зоната околу коренот и да помогне почвата да слегне. Водата се додава постепено, особено на стрмни или лесни почви каде брзо се движи надолу и може да остави суви делови околу коренот.

Ако по полевањето садницата се навалува, се појавува празнина или кореновиот врат се спушта под нивото на земјата, треба веднаш да се коригира положбата додека почвата е обработлива. Не додавајте вода повторно без да ја проверите причината за слегнувањето.

На ниска и влажна парцела полевањето не треба да биде автоматско само затоа што садницата е новозасадена. Проценете ја влажноста во кореновата зона и избегнувајте создавање баричка околу стеблото.

• Полевајте рамномерно околу кореновата зона, а не само до стеблото.
• Проверете ја висината на кореновиот врат по слегнувањето.
• На влажни места не додавајте вода без проверка на состојбата на почвата.
• Пополнете ги видливите празнини со ронлива почва.

Поддршка, малч и заштита без задржување влага кај стеблото

На изложени или ветровити места, колецот се поставува така што да ја стабилизира садницата без постојано триење на стеблото. Врската треба да биде еластична и да не го стега растот. Прекумерно фиксирана садница може да се оштетува на истото место при секое движење.

По полевањето може да се постави органски материјал како површинска заштита од брзо сушење и температурни промени. Материјалот се распоредува во поширок прстен, но не се натрупува директно околу стеблото или калемот.

На ниски и влажни парцели малчот мора да биде умерен и воздушен. Дебел, влажен слој прилепен до стеблото создава услови за оштетувања, особено ако водата веќе се задржува во почвата.

• Користете стабилна, но не стегната врска со колецот.
• Оставете слободен простор околу стеблото и калемот.
• Не поставувајте малч во непосреден допир со кората.
• На влажни места избегнувајте натрупување материјал што ја задржува водата.

Најчести грешки што се поправаат веднаш по садењето

Садницата често се поставува предлабоко затоа што земјоделецот очекува почвата многу да слегне или затоа што ја следи висината на контејнерската бала. Друг чест пропуст е враќање на земјата без проверка дали корените останале свиткани и дали околу нив има празнини.

Грешка е и пополнување на јамата со многу различна, премногу богата или недоволно измешана материја. Коренот треба постепено да преминува во околната почва. На тешки парцели, подобрувањето на целата коренова зона и одведувањето вода имаат поголем ефект од создавање мал мек џеб само околу садницата.

По првото полевање проверете ја исправеноста, изложеноста на коренот, нивото на калемот и појавата на баричка. Корекцијата веднаш по садењето е полесна отколку откопување на веќе слегната садница.

• Предлабока садница и затрупан калем.
• Корени свиткани нагоре или собрани во тесен сноп.
• Суви празнини околу коренот по затрупувањето.
• Силно газење на мокра тешка почва.
• Малч или земја натрупани директно до стеблото.
• Садење во место каде водата редовно се задржува.

Кратка проверка пред да ја напуштите парцелата

Пред да заврши работата, направете обиколка на секоја садница. Проверете дали стеблото е исправено, кореновиот врат е на соодветно ниво, калемот е над земјата и нема откриени корени или празнини на површината.

Проверете и дали водата се распоредила околу кореновата зона без да остане во трајна баричка. На повисоките терени следете дали почвата пребрзо се суши, а на ниските места дали се задржува прекумерна влага. Таа разлика треба да го одреди следното полевање и начинот на површинска заштита.

• Садницата е исправена и стабилна.
• Корените се распоредени без остри превиткувања.
• Кореновиот врат и калемот не се затрупани.
• Нема воздушни празнини или откриени корени.
• По полевањето нема трајно задржување вода околу стеблото.
• Малчот и врската со колецот не ја допираат или стегаат кората.

Заклучок

Правилното садење на овошка во мирување започнува со процена на почвата, а завршува со проверка по првото полевање. Коренот треба да биде распослан во природна положба, добро опфатен со земја и поставен на висина што нема да го затрупа калемот по слегнувањето.

На сувите терени вниманието оди кон рамномерна влага и заштита на површината, додека на ниските и тешки парцели приоритет се дренажата и избегнувањето предлабока јама. Така садницата влегува во мирување стабилна, без скриени воздушни џебови и без корен заглавен во влажна дупка.

Најчесто поставувани прашања