Големите бали остануваат суви и безбедни само ако се наредени на стабилна подлога, со доволно растојание од ѕидовите и пристап за контрола. Димензиите, тежината, обликот на балите и конструкцијата на настрешницата го одредуваат дозволеното редење, па висината не треба да се избира по универзално правило.
Под настрешница балите се заштитени од директен дожд и снег, но сè уште се изложени на подземна влага, кондензација, странично наврнување и нерамномерно слегнување. Проблемот станува поголем ако се наредат премногу високо или се потпрат на слаб ѕид, ограда или нестабилна палета.
Кај земјоделските стопанства во Македонија условите значително се разликуваат меѓу котлините, повисоките села и влажните места покрај реки. Балите поставени на гола земја немаат ист ризик како балите на бетонска подлога, но и бетонската површина може да пропушта влага ако нема добра дренажа или ако водата се задржува покрај објектот.
Правилното складирање треба да обезбеди три работи: стабилност на купот, суво дно и можност редовно да се проверат влагата, мирисот, мувлата и евентуалното загревање.
- Подлогата мора да биде рамна, носечка и заштитена од задржување вода.
- Редете ги балите така што тежиштето да остане над стабилна основа.
- Оставете воздушен простор меѓу балите и ѕидовите.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Прво проверете ја подлогата и водата околу настрешницата
Подлогата мора да биде рамна, носечка и заштитена од задржување вода.
Пред внесување на балите, отстранете кал, растителни остатоци и лабав материјал што може да предизвика навалување. Најсигурна е цврста, рамна површина со одводнување кон надвор, а не место каде дождовницата се собира под купот.
Ако подот е земјен, балите не треба да лежат директно врз него. Користете суви и носечки подметачи, палети или друга конструкција што ги одвојува од почвата и овозможува воздух под долниот ред. Материјалот не смее да биде гнил, скршен или премногу тесен за тежината што ја носи.
Проверете дали кровот пропушта и дали водата од олуците се истура покрај балите. Кровниот раб треба да ја исфрла водата подалеку од складираниот материјал, а не директно пред влезот или покрај ѕидот.
- Рамнете ги вдлабнатините и отстранете ги местата со кал.
- Оставете воздушен простор под долниот ред.
- Проверете го истекувањето од кровот и олуците.
- Не складирајте бали во дел што се поплавува или навлажнува од страничен дожд.
Редењето зависи од формата, тежината и состојбата на балите
Редете ги балите така што тежиштето да остане над стабилна основа.
Правоаголните големи бали најчесто се редат со рамните страни една кон друга, со што се намалува празниот простор и се добива поголема контактна површина. Кај тркалезните бали стабилноста е поинаква: нивната форма полесно овозможува тркалање, па мора да се постават на начин што спречува поместување и да не се оставаат на наклонета површина.
Не постои безбеден универзален број на редови или максимална висина за сите бали. Две бали со слична големина може да имаат различна маса поради влагата, густината на пресување и културата од која се направени. Дополнително, значење имаат носивоста на подот, ширината на купот и можноста за безбедно ракување со трактор или вилушкар.
Долните бали мора да бидат најцврсти и најправилни. Искривени, оштетени или омекнати бали не треба да се користат како основа, бидејќи под товар можат да се деформираат и да го повлечат целиот куп на страна.
- Најтешките и најправилни бали поставете ги долу.
- Не потпирајте го купот на ѕид, ограда или столб.
- Оштетените бали одвојте ги за побрза употреба.
- Избегнувајте редење на наклонета или лизгава површина.
Оставете простор од ѕидовите и пристап за контрола
Оставете воздушен простор меѓу балите и ѕидовите.
Балите не треба да ја допираат конструкцијата на настрешницата. Растојанието овозможува циркулација на воздух и откривање на кондензација, протекување или навлажнување од страничен дожд. Точната ширина зависи од конструкцијата, пристапот и начинот на манипулација, но просторот мора реално да може да се прегледа, а не само да постои на план.
Не го затворајте целосно преминот меѓу куповите. Оставете пристап за визуелна проверка, мерење соодветна температура ако има сомнеж за загревање и безбедно земање бала без раскопување на нестабилен куп.
Влезот, излезот и патеката за трактор треба да останат слободни. Тесен премин може да го принуди операторот да маневрира премногу блиску до купот, што го зголемува ризикот од удар или превртување.
- Не ги прислонувајте балите на ѕидовите.
- Оставете прооден коридор за проверка и земање бала.
- Одделете го купот од столбови, врати и електрични инсталации.
- Не блокирајте противпожарен пристап и излез.
Заштитете го дното од подземна и капиларна влага
Влагата од подот може постепено да се качува во долните бали дури и без видлива локва. Тоа се случува кај незаштитена земја, кај оштетен бетон, покрај надворешни ѕидови и на места каде теренот ја носи водата кон настрешницата.
Подметачите треба да бидат доволно цврсти за да не пропаднат под товарот и доволно широки за балата да не виси нестабилно. Ако се користат палети, прегледајте ги пред товарење и отстранете ги оние со скршени даски, испукани носачи или траги од гниење.
Поставувањето најлон директно под балите може да зароби кондензација ако нема услови за сушење. Материјалот за изолација од влагата треба да биде поставен така што водата да не се собира под него, а долниот ред да остане стабилен и проветрен.
- Одвојте ги балите од гола земја и влажна бетонска површина.
- Проверете дали подметачите се рамни и без оштетувања.
- Не создавајте затворен џеб во кој се задржува кондензација.
- Поправете ги пукнатините и местата низ кои влегува вода.
Како да се намали ризикот од мувла и загревање
Мирисот, промената на бојата и необичната топлина се сигнали за проверка, а не за игнорирање. Бала што е внесена со повисока преостаната влажност може да се загрева во внатрешноста, особено ако е цврсто затворена меѓу други бали и нема циркулација на воздух.
Проверувајте ги надворешните редови по дожд, по топол период и по појава на кондензација под кровот. Допирот може да покаже разлика, но не е доволен за сигурна проценка на целата бала; сомнителните бали треба внимателно да се одвојат и да се следат според состојбата на материјалот.
Мувлосаната или загреана бала не треба повторно да се турка во средината на купот. Одвојувањето мора да се направи без стоење на нестабилни бали и без влегување меѓу притиснати редови.
- Следете мирис на мувла, киселкаст мирис или необична топлина.
- Проверувајте ги прво долниот ред и деловите близу до ѕидовите.
- Одвојте ги сомнителните бали од здравиот материјал.
- Не користете пламен за сушење или загревање на просторот.
Ракување со трактор, вилушкар и рачна опрема
Манипулацијата со големи бали бара исправна опрема и чиста патека. Пред кревање проверете дали балата е добро фатена, дали приклучокот е предвиден за нејзината маса и дали никој не се наоѓа во зоната на движење.
Не подигајте бала повисоко од потребното за преминување или редење. Високо подигнат товар ја намалува стабилноста на машината, особено на нерамна подлога или при вртење. Движењето треба да биде бавно, без нагло сопирање и без поминување под подигната бала.
При редење во тесна настрешница, операторот треба да има јасен поглед кон местото на спуштање. Ако видливоста е ограничена, потребен е договорен сигнал со помошник, но помошникот не смее да стои меѓу машината и купот.
- Проверете ги гумите, хидрауликата и приклучокот пред работа.
- Одржувајте бавна брзина во настрешницата.
- Никој да не стои под подигнат товар или меѓу два купа.
- Користете помошник само на безбедно растојание и со јасни сигнали.
Противпожарен пристап и одделување од извори на топлина
Сеното и сламата се горлив материјал, па настрешницата мора да има слободен пристап за луѓе и техника. Не редете бали пред врати, хидранти, електрични табли, прекинувачи и опрема што се загрева при работа.
Гориво, масла, апарати за заварување, греалки и материјали што можат да создадат искра треба да бидат одделени од складираниот материјал. Пушењето во близина на балите создава непотребен ризик, особено при сув и ветровит период.
Проверете дали електричните кабли се заштитени од оштетување и дали нема импровизирани продолжни кабли под балите. Планот за складирање треба да предвиди како ќе се изнесе материјалот ако треба брзо да се расчисти просторот.
- Оставете ги влезовите и излезите слободни.
- Оддалечете ги балите од греалки, мотори и места за заварување.
- Не покривајте електрични табли и прекинувачи.
- Одржувајте редовен пристап за преглед и интервенција.
Едноставна контрола по редењето
По завршувањето на редењето, направете преглед од сите страни и запишете каде се наоѓаат различните серии или видови материјал. Така полесно ќе се земаат прво постарите или послабите бали и ќе се намали непотребното раскопување на купот.
По дожд или по подолг период на затворена настрешница, проверете го кровот, подот, долниот ред и страните кон надвор. Ако се појави вода, прво отстранете го изворот, а потоа проценете ја состојбата на балите.
Секоја промена во стабилноста, наклонување или ширење на купот бара прекин на земањето бали од тој дел. Не обидувајте се да го исправите купот со туркање од страна со трактор.
- Проверете ја стабилноста на секој ред.
- Побарајте траги од вода под и зад балите.
- Означете ги оштетените или сомнителните бали.
- Повторете ја проверката по силен дожд и при промена на условите во објектот.
Практичен распоред за мало и поголемо стопанство
За помало стопанство најважно е купот да биде прегледен, одвоен од ѕидовите и поставен на сува подлога. Подобро е балите да се распоредат во пониски, стабилни целини со јасен пристап отколку да се искористи секој слободен сантиметар и да се создаде висок нестабилен куп.
Кај поголемо стопанство, распоредот треба да ги оддели парцелите, културите и датумите на балирање. Со тоа полесно се следи квалитетот и се избегнува долго барање на бала во средината на купот. Машинската патека треба да се планира пред редењето, а не откако просторот ќе се наполни.
Висината и бројот на редови треба да се утврдат откако ќе се измери просторот и ќе се земат предвид конкретните бали и опремата. Ако постои сомнеж за носивоста на подот или стабилноста на конструкцијата, побарајте стручно мислење пред складирање.
- Планирајте ја патеката за внесување и вадење пред редењето.
- Одделете ги различните серии и култури.
- Не ја полнете настрешницата до границата на носивоста.
- Изберете стабилност и пристап наместо максимално искористување на просторот.
📚 ПРОЧИТАЈТЕ И
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Најлошото што може да му се случи на сточарот е сеното да заврши во февруари. Еве ориентациони дневни количини сено и концентрат за крава, овца и коза и пресметка до пролет.
Прочитај →
Оревите пред зимско чување проверете ги со отворање на јатката, одделете ги оштетените плодови и користете суви, проветрени и мрежести садови.
Прочитај →
Двете зимски прскања – бакар наесен и масло пред кревање на пупките – се најевтината заштита во овоштарникот. Еве кога, со што и на која температура се прска.
Прочитај →
Косачки, сенопревртувачи и балиркиПогледнете ги моделите од оваа поткатегорија.Погледни →
Машини и алатиАлати и машини за полесна секојдневна работа на терен.Погледни →
Семиња и саднициИзбор на семиња и садници за новата производна сезона.Погледни →
Обувки и работна облекаРаботна опрема за заштита и удобност при работа.Погледни →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Стабилната подлога, одводнувањето, воздушниот простор и безбедното ракување се основата за добро складирани големи бали. Не одредувајте висина без да ги знаете димензиите и тежината на балите, а секој сомнителен знак за влага, мувла, загревање или навалување решавајте го веднаш.
Оставете пристап за контрола и противпожарна интервенција, држете ги балите подалеку од извори на топлина и не дозволувајте практичноста при редењето да ја намали безбедноста на луѓето и објектот.
