Пчелните семејства пред зимата: проверка на матицата, храната и вароата

Пред затворањето на пчеларската сезона, секоја кошница треба да се процени како целина. Самото присуство на матицата или поголемиот број рамки не гарантира успешно презимување ако леглото е расфрлано, храната е далеку од идниот зимски кластер или семејството е оптоварено со вароа.

Септемврискиот преглед треба да даде јасен одговор на четири прашања: дали матицата е квалитетна, колкава е реалната јачина на семејството, дали има достапен мед и полен и дали вароата е на прифатливо ниво. Проценката се приспособува на типот на кошницата, локалната клима, надморската височина, расата и текот на есенската паша.

Одлуките не треба да се носат само според календарот. Семејствата во различни микролокации влегуваат во зимата со различна динамика, па затоа корисни се краток, внимателен преглед, точна евиденција и повторна проверка по преземените мерки.

Прегледот започнува со реалната состојба на семејството

Отворете ја кошницата во мирен период и работете брзо, без непотребно разладување на леглото. Прво проценете ја компактноста на семејството, количината на легло и однесувањето на пчелите, а потоа запишете ги наодите за конкретната кошница.

Бројот на рамки покриени со пчели е корисен податок, но не постои една бројка што е соодветна за сите пчеларници. Истиот број рамки не значи ист зимски потенцијал во различен тип кошница, на различна надморска височина или при различни есенски услови.

Слабо семејство со мал број пчели и недоволна храна има помали шанси да ја одржи температурата и да стигне до резервите во студениот период. Можно е спојување или засилување, но само по проверка на матицата, здравствената состојба и потеклото на рамките.

Запишете колку рамки се густо покриени со пчели, колку имаат легло, а колку се со мед и полен. Така подоцна ќе можете да следите дали семејството напредува или слабее.

• Проценете ја густината на пчелите на секоја рамка, а не само бројот на рамки во кошницата.
• Проверете дали семејството е компактно и дали може да го брани просторот.
• Избегнувајте префрлање рамки меѓу кошници ако постои сомнеж за болест.
• Слаби семејства не засилувајте автоматски без претходна здравствена процена.

Матицата се оценува според леглото, не само според присуството

Матицата може да биде присутна, а сепак да не обезбедува доволно квалитетно легло. Побарајте свежи јајца, отворено легло и компактна површина на леглото. Добро распоредено легло покажува дека матицата е активна и дека пчелите успешно ја одржуваат колонијата.

Расфрлано, прекинато или нерамномерно легло може да укажува на слаба матица, проблем со оплодувањето или здравствена причина. Таквиот наод не значи автоматски дека матицата треба веднаш да се замени. Потребна е дополнителна процена на возраста на матицата, бројот на пчели, достапната храна и здравјето на леглото.

Ако семејството е безматично, има невообичаено однесување или долго време нема нормално легло, одлуката за спојување или замена треба да се донесе внимателно. Користењето рамки од семејство со непроверена здравствена состојба може да го прошири проблемот во пчеларникот.

• Побарајте свежи јајца и млади ларви.
• Оценете дали леглото е компактно и рамномерно.
• Разликувајте проблем со матицата од можен здравствен проблем.
• Не носете одлука за замена само по еден визуелен впечаток.

Храната треба да биде достапна до зимскиот кластер

Пчелите можат да имаат мед во кошницата, а сепак да останат без достапна храна при нагло заладување ако резервите се на крајните рамки или се одделени од местото каде што ќе се собере кластерот. Затоа проверете не само колку мед има, туку и каде се наоѓа.

Запечатениот мед е сигурна резерва, но треба да биде правилно распоредена околу и над идниот зимски простор. Незапечатените резерви исто така се бележат, но нивната употребливост зависи од зрелоста и условите во кошницата. Тежината на кошницата може да даде корисна слика, но најдобро е да се потврди со кратка контрола.

При процената земете ги предвид локалната есенска паша, големината на семејството и типот на кошницата. Не пренесувајте рамки со мед од непознато потекло, бидејќи со нив може да се внесат болести.

• Запишете ги рамките со запечатен и со незапечатен мед.
• Проверете дали храната е блиску до идниот зимски кластер.
• Користете ја тежината на кошницата како индикатор, но не како единствен доказ.
• Не оставајте рамки со непознато потекло во здраво семејство.

Поленот и пергата го поддржуваат есенското легло

Во септември семејството често сè уште одржува легло, па потребни му се протеини. Проверете дали има складиран полен или перга и набљудувајте дали пчелите внесуваат полен во деновите со поволно време.

Додаток на протеинска храна не треба да се дава рутински во секоја кошница. Прво утврдете дали природните резерви се доволни и дали леглото е нормално. Разновидната природна поленска исхрана вообичаено е подобар избор од непромислена замена.

Недостатокот на полен се проценува заедно со јачината на семејството и состојбата на леглото. Ако има многу малку резерви, а семејството продолжува да одгледува легло, дополнувањето треба да биде внимателно и со соодветна храна.

• Проверете складиран полен и перга на рамките.
• Следете го внесот на полен при поволни есенски денови.
• Не давајте додаток без процена на реалната потреба.
• Користете само чиста и соодветна храна наменета за пчели.

Дополнување на резервите без поттикнување грабеж

Ако резервите не се доволни, дополнувањето треба да се приспособи на сезоната, температурата и јачината на семејството. Користете чист, свежо подготвен и соодветен шеќерен сируп или соодветна цврста храна, според условите и практиката препорачана за периодот.

Хранењето се врши внатре во кошницата и без истурање сируп по покривките, рамките или пред летото. Отворена храна и мирис на мед привлекуваат пчели од соседните кошници, оси и други натрапници.

Не користете мед или рамки со непознато потекло. Таквата практика може да пренесе заразни заболувања и да создаде поголем проблем од самиот недостиг на храна.

• Хранете во внатрешен хранилник, а не надвор од кошницата.
• Работете во кратки интервали и не оставајте откриени рамки.
• Отстранете ја секоја трага од истурен сируп или мед.
• Не користете храна и рамки со непроверено потекло.

Вароата се следи со мерење и повторна контрола

Визуелниот изглед на пчелите не е доволен за процена на вароата. Природниот пад на паразити на подницата може да даде ориентир, но посигурна слика се добива со правилно и доследно мерење на примерок од пчели со метод што пчеларот знае да го примени.

Резултатот треба да се поврзе со присуството на легло, јачината на семејството и локалните услови. Семејство што изгледа добро може да има значајна наезда, а повторната зараза може да се појави и по третманот поради контакт со други колонии.

По третманот направете повторна проверка за да се оцени ефикасноста. Ако наездата е невообичаено висока, ако пчелите покажуваат знаци на слабеење или има сомнеж за друга болест, побарајте совет од ветеринар или квалификуван советодавен стручњак.

• Изберете една метода за мерење и применувајте ја правилно.
• Запишете го резултатот пред третманот.
• Проверете ја состојбата повторно по завршувањето на третманот.
• Следете можност за повторна зараза од други семејства.

Третманот против вароа мора да биде според регистрација и упатство

Во Македонија користете само ветеринарно-медицински препарат со важечко одобрение за употреба. Пред примена проверете ја актуелната листа на одобрени препарати и целото упатство, бидејќи статусот и условите за употреба може да се променат.

Не постои единствен рок или ист препарат што одговара за секој пчеларник. Времето на примена зависи од регистрираниот препарат, присуството на легло, температурата, последното вадење мед, медишните наставци и локалната состојба.

Следете ги дозирањето, времетраењето, ограничувањата во однос на медот и сите мерки наведени на етикетата. Не комбинирајте различни акарициди и не продолжувајте со третманот подолго од пропишаното, бидејќи тоа може да ги оштети пчелите, матицата и леглото и да придонесе за отпорност.

• Проверете дали препаратот има важечко одобрение.
• Прочитајте ја етикетата и упатството пред употреба.
• Почитувајте ги условите за мед, легло, температура и времетраење.
• Не мешајте или повторувајте третмани на своја рака.
• Побарајте стручна помош при невообичаено висока наезда.

Намалете го летото и спречете грабеж

Во период со малку нектар, слабите семејства полесно стануваат цел на грабеж. Летото намалете го до ширина што семејството може да ја брани, особено ако има помал број пчели или ако кошницата е ослабена.

Прегледите нека бидат кратки и без оставање откриени рамки. Не истурајте сируп, не оставајте восок или мед околу кошниците и избегнувајте надворешно хранење. Пукнатините и непотребните отвори затворете ги за да не им дадете на натрапниците дополнителен влез.

Знаци на можен грабеж се борби пред летото, хаотично влегување и излегување на пчели, искинат восок и обиди за влез низ пукнатини. Ако ги забележите, отстранете го изворот на мирис, намалете го летото и скратете го прегледот. Проверете дали семејството е слабо, безматично или болно, но не преместувајте рамки додека не се исклучи болест.

• Намалете го летото според јачината на семејството.
• Работете без откриени рамки подолго од неопходното.
• Отстранете истурен сируп, восок и остатоци од мед.
• Затворете ги непотребните пукнатини и отвори.
• При борби пред летото веднаш прекинете со непотребниот преглед.

Евиденцијата го олеснува последниот есенски преглед

По секоја кошница запишете ја состојбата на матицата, бројот на рамки покриени со пчели, рамките со мед и полен, резултатот од следењето на вароата и преземената мерка. Додадете го датумот на прегледот и кога треба повторно да се провери семејството.

Таквата евиденција спречува мешање на податоците и покажува кои семејства се развиваат, кои трошат премногу резерви и каде третманот можеби не дал очекуван резултат. Корисна е и при појава на зимски загуби, бидејќи овозможува да се утврди што било направено пред затворањето на сезоната.

Кошницата може да се намести за зима дури откако ќе се усогласат јачината, храната, здравствената состојба и заштитата на летото. Тоа е попрактична цел од механичко намалување или проширување според фиксен календарски датум.

• Состојба и квалитет на матицата.
• Број на рамки густо покриени со пчели.
• Рамки со мед, незапечатени резерви и полен.
• Резултат од мерењето на вароа.
• Преземена мерка и датум за повторна проверка.

Заклучок

Пред зимата, секое пчелно семејство треба да има функционална матица, доволно пчели, достапна храна и низок притисок од вароа. Септемврискиот преглед треба да заврши со конкретна одлука за секоја кошница: што останува, што се стеснува, што се дополнува и што повторно се проверува.

Со безбедно хранење, регистриран третман според упатство, добро намалено лето и точна евиденција, пчеларот ги намалува најчестите ризици пред заладувањето. Конечната поставеност приспособете ја на јачината на семејството и на условите во сопствениот пчеларник, а не само на датумот во календарот.

Најчесто поставувани прашања