Чистото молзење влијае врз безбедноста, лабораториските резултати и откупната класа на млекото. Со проверка на вимето, чиста опрема, брзо ладење и уредна евиденција, малите и средните фарми можат да спречат загуби и одбивање на млекото.
Квалитетот на млекото се гради уште пред да се наполни кантата. Нечисто виме, влажни боските, нечисти раце или остатоци од млеко во цревата можат да внесат микроорганизми во секоја следна количина.
За фармерот, последиците не се само хигиенски. Суровото млеко се оценува според протеини, млечна маст, вкупен број микроорганизми и соматски клетки, а резултатите од анализите влијаат врз класата и исплатата.
Следните седум точки се применливи и на рачно и на машинско молзење. Температурите, тестовите, каренцата и роковите секогаш треба да се усогласат со важечките упатства на Агенцијата за храна и ветеринарство, договорот со откупувачот и советот од ветеринарниот лекар.
Зошто хигиената се гледа и на откупната сметка
Млекото може да изгледа нормално, а сепак да има зголемен број микроорганизми или соматски клетки. Затоа чистотата не се проценува само со поглед, мирис или количина. Лабораториските резултати покажуваат дали постапката на фармата обезбедува стабилен квалитет.
Кај кравјото млеко, правилата за екстра класа наведуваат прагови до 100.000 микроорганизми во милилитар и до 400.000 соматски клетки во милилитар. За овчо и козјо млеко важат посебни прагови, а фармерот треба да ги провери важечките правила и условите на својот откупувач.
Пониската класа за еден од клучните параметри може да влијае врз конечната вредност. Затоа е поевтино да се спречи загадувањето при молзењето отколку подоцна да се бара причината во резултатите од анализата.
- Следете ги лабораториските известувања, а не само дневната количина.
- Проверувајте дали откупувачот има дополнителни услови за температура и чистење.
- Реагирајте веднаш при повторливо зголемување на микроорганизми или соматски клетки.
1. Проверете го животното и вимето пред молзење
Пред секое молзење набљудувајте го животното: дали се однесува вообичаено, дали има оток, рана, болка, црвенило или нечистотија околу вимето. Вимето, боските и околните делови треба да бидат чисти пред приклучување на машината или почеток на рачното молзење.
Видливо воспаление, промена на изгледот на млекото или болна четвртина се причина животното да се одвои од редовната група за молзење. Не одлучувајте сами дали млекото е безбедно за употреба; побарајте процена и упатство од ветеринарен лекар.
Животните со сомнително млеко се молзат последни или со одделна опрема. Така се намалува ризикот променетото млеко да заврши во заедничкиот сад.
- Проверете го вимето пред секое молзење.
- Исчистете ја нечистотијата пред поставување на чашките.
- Означете ги животните што се под набљудување или терапија.
- Издвојте го млекото ако има видливи промени.
2. Првите млазови се проверка, а не отпад за подот
Од секоја четвртина издвојте неколку први млазови во посебна темна чашка или друг соодветен сад. Не ги пуштајте во раката и не ги истурајте на подот, бидејќи така нечистотијата може повторно да се пренесе на животното или на опремата.
Набљудувајте ја бојата, густината и изгледот. Грутки, воденестост, крв или друга промена може да укажуваат на воспаление и бараат издвојување на млекото и совет од ветеринарен лекар.
Чашката за првите млазови исто така мора да се одржува чиста. Ако се користи повеќепати, се мие и суши како и останатата опрема што доаѓа во контакт со млекото.
- Проверувајте ја секоја четвртина одделно.
- Користете сад со темна внатрешност за полесно забележување промени.
- Не мешајте го сомнителното млеко со исправната количина.
- Запишете кое животно покажало промена.
3. Чисти раце, облека и суви боските
Лицето што молзе треба да има чиста облека и можност за миење на рацете во близина на местото за молзење. Рацете се мијат пред почетокот и повторно ако се извалкаат во текот на работата. Ракавиците можат да помогнат при машинско молзење, но не ја заменуваат хигиената на рацете.
Ако боските се само малку нечисти, користете чиста хартиена крпа или посебна чиста крпа за секое животно. Доколку се мијат, мора целосно да се исушат пред поставување на чашките. Влагата може да внесе нечистотии и бактерии директно во млекото.
Средствата за миење или дезинфекција на боските треба да бидат соодветни за таа намена и да се користат според декларацијата на производителот. Не употребувајте непроверени мешавини или средства што можат да остават несакани остатоци.
- Одржувајте чиста работна облека.
- Користете индивидуална крпа или чиста хартија за секое животно.
- Проверете дали боските се суви пред молзење.
- Не поставувајте машински чашки на влажни или нечисти боските.
4. Опремата не се одржува само со плакнење
Садовите, кофите, цревата, филтрите, чашката за првите млазови и сите површини што доаѓаат во контакт со млекото треба да бидат мазни, исправни и лесни за чистење. Напукнати пластични садови, оштетени гуми и лоши споеви задржуваат остатоци што тешко се отстрануваат.
Практичниот редослед е прво отстранување на остатоците од млеко, потоа миење со соодветен детергент, плакнење, дезинфекција ако е предвидена и целосно цедење. Опремата се остава да се исуши на чисто место, без затворање на влажни црева и садови.
Хемикалиите не се мешаат меѓусебно. Секој препарат се употребува според декларацијата, а фармерот треба да го почитува препорачаниот начин на користење и да спречи контакт на остатоци од препарат со млекото.
- Измијте ги сите делови што допираат млеко.
- Отворете ги и проверете ги споевите и цревата.
- Оставете ја опремата да се исцеди и исуши.
- Чувајте ги детергентите одделно од храната и млекото.
- Заменете ги оштетените или тешко чистливи делови.
5. Болното и лекуваното животно мора да биде одвоено
Животните што примаат ветеринарна терапија треба јасно да се означат за да не се помеша нивното млеко со млекото на останатите животни. Млекото не се предава за исхрана или откуп додека трае пропишаниот период на каренца.
Истото правило важи за млеко со видливи промени или млеко од животно со заболување на вимето. Ако на фармата има повеќе лица што молзат, сите треба да знаат кои животни се издвоени.
Во евиденцијата запишете го бројот или ознаката на животното, препаратот, датумот на лекување и датумот од кој млекото повторно може да се користи. Каренцата не се одредува според проценка или според тоа дали животното изгледа подобро.
- Означете го лекуваното животно.
- Молзете го последно или користете одделна опрема.
- Издвојте ја целата количина за време на каренцата.
- Следете го упатството од ветеринарниот лекар и препаратот.
- Не мешајте го издвоеното млеко со млекото за откуп.
6. Брзо ладење и правилно предавање
По молзењето млекото треба што побрзо да се стави во чист сад или резервоар и да се излади според условите за откуп. Според наведените хигиенски барања, при секојдневно собирање температурата треба да биде најмногу 8°C, а ако собирањето не е секојдневно, најмногу 6°C. При пристигнување кај откупувачот температурата не треба да биде над 10°C.
Постојат исклучоци, меѓу другото, ако млекото се преработува во рок од два часа или ако повисока температура е дел од одобрен технолошки процес. Сепак, фармерот треба да ја следи конкретната спецификација на откупувачот, која може да биде построга.
Пред транспорт проверете дали садот е затворен, чист и заштитен од сонце, прашина и нечистотии. Не додавајте топло млеко во веќе изладена количина без да знаете како тоа влијае врз условите за прием.
- Изладете го млекото веднаш по молзењето.
- Измерете и запишете ја температурата.
- Проверете ги условите за секојдневен или поредок откуп.
- Заштитете го млекото при транспорт.
- Чувајте ја приемницата или потврдата за предавање.
7. Евиденцијата го покажува проблемот пред да стане загуба
Дневниот запис не мора да биде сложен. Доволни се неколку минути по секое молзење за да се запишат количината, температурата, издвоеното млеко, чистењето и предавањето. Со такви податоци полесно се забележува дали падот во квалитетот се појавил по промена на детергент, дефект на ладилникот или појава на заболување.
Во тетратка или образец додајте го бројот на примерокот или приемницата, резултатот од последната анализа, препаратот за чистење и датумот на последниот сервис на машината за молзење. Записите треба да бидат читливи и достапни за сите што работат на фармата.
- Запишувајте по секое утринско и вечерно молзење.
- Внесете ги и количините на издвоено млеко.
- Чувајте ги лабораториските резултати за споредба.
- Запишете го секое чистење, дефект и сервис.
- Поврзете ја приемницата со конкретниот ден и количина.
Дневна рутина за мала фарма
Пред почетокот подгответе чиста опрема, сад за првите млазови, чисти крпи или хартија и место за миење на рацете. Проверете кои животни се лекувани или имаат променето млеко и одредете ги за крај.
При молзењето следете ист редослед: проверка на животното, издвојување на првите млазови, чистење и сушење на боските, молзење и веднаш одвојување на сомнителната количина. По завршувањето измерете ја температурата, изладете го млекото и запишете ги податоците.
На крај исчистете ја опремата без одложување. Една кратка дневна проверка на цревата, гумите, филтерот и ладилникот може да спречи проблем што подоцна ќе ја зафати целата количина.
- Подготви чиста опрема.
- Провери ги животните и означените случаи.
- Издвои ги првите млазови.
- Исчисти и исуши ги боските.
- Излади, измери и запиши.
- Измиј, исцеди и исуши ја опремата.
Заклучок
Најсигурниот пристап е секое молзење да се третира како контролирана постапка: здраво и проверено животно, чисти и суви боските, исправна опрема, одвоено млеко од лекувани животни, брзо ладење и запишани податоци.
Фармата што го следи овој редослед полесно го открива изворот на проблемот и има подобра основа за разговор со откупувачот. Температурите, каренцата и лабораториските услови треба редовно да се проверуваат според најновите барања и договорот за откуп.
Најчесто поставувани прашања
