Премија за млеко неисплатена 2025. Девет месеци без премија за млеко — македонските сточари во длабока финансиска криза

Тони Петковски одгледува крави во Пелагонија. Во март 2026 изјавил јавно: „Моментално треба да добијам околу четири илјади евра. Ако ги добијам одеднаш е во ред, ама ако е на рати ништо не ми значи. Сега почнува пролетната сеидба и ни требаат пари.”

Тој не е исклучок. Тој е правило.

Македонските сточари влегоа во 2026 година со девет месеци неисплатена премија за млеко, заостанати субвенции по грло, намалена откупна цена на сировото млеко и нова програма за субвенции која дополнително ги намалува шансите на малите фарми. Истовремено, трошоците за сточна храна, нафта и ветеринарни услуги не стојат — тие растат.

Оваа статија ги изнесува сите факти: бројките, причините, виновниците, барањата и реалните очекувања.

Премија за млеко неисплатена 2025 – Колку пари се должат и на кој рок

Бројките не се мали. Државата им должи на сточарите по неколку основи истовремено, а кумулираниот долг во сточарскиот сектор е еден од највисоките во целото земјоделство.

Премијата за произведено и предадено кравјо млеко изнесува 5 денари по литар. За овчо и козјо млеко таа е 6 денари по литар. На прв поглед сумите звучат скромно, но кога ги множите со обемот на производство и со бројот на месеци без исплата, добивате загуба во стотици илјади денари по фарма.

Покрај премијата за млеко, државата исплаќа и субвенции по грло стока — 8.000 денари годишно по крава. Оваа исплата, исто така, заостанала за значителен дел од 2025 година. Сточарот Аце Милевски од Гнеотино, кој одгледува 500 овци, јавно изјавил: „Ми должат 1.400 денари по грло.” При 500 грла — тоа е 700.000 денари кои ги чека само тој.

Тони Петковски, претседател на здружението „Пелагониско поле”, пред почетокот на пролетта изјавил дека за 2025 година некои сточари добиле исплата само за два до три месеци предадено млеко по литар, додека останатите девет месеци се чекаат.

До средината на март 2026 година, власта успеала да исплати дел од долгот — вкупно околу 30 милиони евра по сите основи во земјоделството. Но земјоделците тврдат дека само во сточарскиот сектор долгот е значително поголем, а барале исплата на сè до мај 2026 година.

Новите услови за субвенции кои ги погодуваат малите фарми

Кризата со неисплатените субвенции ќе можела да биде сама по себе управлива, доколку новата Програма за субвенционирање за 2026 не донела дополнителни удари врз малите фарми.

Една од највозбудените промени е новиот услов за субвенционирање на женски телиња за приплод. Во 2025 година условот бил телето да е постаро од 6 месеци. Во 2026 таа граница е подигната на над 18 месеци. Тоа значи дека сточарот мора да чува теле уште 12 дополнителни месеци пред да стекне право на субвенција. За тоа чување нема ниту приход ниту поддршка — само трошоци за храна и ветеринарна нега.

Истовремено, квотите кои треба да се исполнат за одредени видови субвенции се зголемени. Наместо да се намалат прагот за пристап, властите ги зголемиле барањата — во период кога сточарите веќе едвај ги покриваат основните трошоци.

Новата програма предвидува и минимална обработлива површина од 0,5 хектари за право на финансиска поддршка. Малите семејни фарми, кои го чинат огромниот дел од македонското сточарство — над 80 проценти од фармите во земјата се мали, со еднo до пет говеда — едноставно не можат да ги исполнат ваквите услови.

Борче Бучински, сточар и претставник на здружението „Пелагониско поле”, директно изјавил: „Министерот нема слух, не сака да ја измени програмата. Со ваквата програма ќе се намали бројот на ситните земјоделци и сточари кои го крепат аграрот.”

Условот за јагниња во кланица — зошто 1.200 сточари останале без субвенции

Еден од најспорните услови во сточарскиот сектор е обврската за предавање на 50 проценти од јагнињата во регистрирана кланица. Само јагнињата предадени преку кланица носат субвенција — оние продадени „на приватно” или на пазар не се субвенционирани.

Проблемот е практичен и конкретен. Откупните цени во кланиците се пониски отколку цените на слободниот пазар — разликата може да биде и стотина денари по килограм жива мера. На сточниот пазар во Битола, јагнето се продавало и по 5 евра за килограм, додека во кланиците откупот бил 210-230 денари. Сточарите кои сакаат да ја добијат субвенцијата мора да прифатат пониска цена за половина од своето стадо.

Виктор Ристевски, сточар од Битола, изјавил: „Заради обврската со субвенциите морам да го предадам во кланица, иако тоа значи директна загуба.”

Во Пелагониско, стадото е особено погодено. Сточарот Кирил Стефановски пред велигденскиот откупен период изјавил дека около 70 проценти од јагнињата во Пелагониско биле прерастени и неоткупени. Причината: поради условот за предавање во кланица, пазарот останал нерамнотежен — мал јаглен со точна тежина се барал, а поголемите јагниња останале без откуп.

Последица: над 1.200 сточари во Македонија во 2025 година го изгубиле правото на субвенции поради непочитување на условот за предавање на 50 проценти во кланица. Тоа не значи дека сочарите не работеле — значи дека условот е поставен на начин кој ги исклучува оние кои имаат деловна логика да продаваат на пазар по повисока цена.

Марјан Стојаноски, сточар од Новоселани и потпретседател на здружението „Орлови бари”, прашал јавно: „Зошто не ни дозволуваат слободно да ги продаваме јагнињата, туку само ни поставуваат услови во интерес на кланичарите?”

Транспортот до кланица паѓа на товар на производителот

Дополнителна финансиска тежина е организацијата и трошокот за транспорт на стоката до кланичните капацитети. Во земја со рурален карактер, кланиците не се секаде достапни. Сточарот кој живее на 30 до 50 километри оддалеченост мора сам да го организира и сам да го плати транспортот — или да го изгуби правото на субвенција.

Државата нема воведено мерка за компензација на транспортните трошоци. Нема ни организиран државен транспорт до кланиците. Товарот паѓа исклучиво на производителот, и тоа во период кога цените на нафтата растат.

Во мај 2026 година, Влада донела одлука за ограничување на маржата на ѓубривата, реагирајќи на зголемувањето на цените. Но за нафтата во транспортот — мерки нема. Откупувачот добива јагне по пониска цена. Сточарот го плаќа транспортот. Субвенцијата стигнува со доцнење. Единствениот кој заработува во овој ланец е кланицата.

Барањата кои сточарите ги поставија во Прилеп

На состанокот во Прилеп во март 2026 година, сточарите и земјоделските здруженија ги поставиле своите барања јасно и писмено. Тие барања биле доставени до Министерството за земјоделство, а Zemjodelie.mk ги пренесува во целост:

Итна исплата на заостанатата премија за млеко за 2025 година — барем шест месеци во најкраток рок, а останатите паралелно со субвенциите по грло. Целосна исплата на субвенциите по грло стока за цела 2025 година до крај на мај 2026. Враќање на Програмата за субвенционирање според условите од 2025 година, а новите мерки да се воведуваат постепено и во договор со производителите. Укинување или ублажување на условот за предавање на 50 проценти од јагнињата во кланица. Враќање на старосната граница за субвенционирање на женски телиња на 6 месеци. Консултации со здруженијата пред донесување на секоја идна програма за субвенции.

Ѓорги Каракашев, претседател на Националната земјоделска мрежа, изјавил: „Програмата е условена, буџетот е намален и многу земјоделци ќе останат без субвенции во овој критичен момент за земјоделството. Бараме да се врати програмата од 2025 со измени. Од тоа не отстапуваме.”

Ветувањата кои не се исполнети

Листата на неисполнети ветувања е долга и документирана.

Во јуни 2025 година, директорот на АФПЗРР изјавил дека заостанувањето во млекопроизводството е „недозволиво” и дека во јули ќе биде исплатена премијата за млеко за првиот квартал на 2025. Тоа не се случило навреме.

Во почетокот на 2026 година, на сточарите им биле дадени ветувања дека по исплатата кон лозарите и овоштарите во февруари, редот ќе дојде и на нив. Исплатата кон лозарите и овоштарите се одвивала, но паралелно со тоа — обврските кон сточарите сè уште стоеле.

Тони Петковски, претседател на „Пелагониско поле”, изјавил во март 2026: „Бевме на шест состаноци на кои преговаравме. Јас бев излажан. Како што бев излажан јас, така ги излажав сточарите низ целата држава.”

Истиот Петковски изјавил дека поддржал програмата за 2026 година пред членството на своето здружение, верувајќи во ветувањата на министерот Трипуновски — и потоа бил критикуван од своите членови, бидејќи ветувањата не биле исполнети.

Министерот Трипуновски ги одбрани ваквите ветувања со аргументот дека не може да се исплати сè одеднаш, дека исплатата оди постепено и дека нема кратење — само прераспределба. Но за сточарите кои секојдневно купуваат сточна храна, плаќаат ветеринари и чекаат субвенции, постепеноста не е решение.

Краен рок и реални очекувања

Официјалниот барао краен рок на земјоделците за расчистување на сите долгови бил мај 2026 година. Во април, министерот Трипуновски соопштил позитивна вест: субвенциите по грло овца за 2025 година се целосно исплатени, а исплатата за кравјо, овчо и козјо млеко до јуни 2025 е извршена.

Тоа е напредок. Но тоа не е целосно решение.

Сè уште останува непотврдена исплата за премијата за млеко за периодот јули-декември 2025. Сточарите кои поради условот за кланица ги изгубиле субвенциите за 2025 не добиле компензаторна мерка. Новата Програма за 2026 сè уште е во сила — со истите спорни услови.

А на крај на мај 2026, дошол нов удар. Пелагониските млекопроизводители алармирале дека откупната цена на суровото млеко паднала — некои млекарници ја намалиле за два денари по литар, а во споредба со цените пред две години, разликата е 8-9 денари по литар. Откупна цена од 24-25 денари наспроти продажна цена во маркетите која не паднала.

Борче Бучински изјавил директно: „Ќе прифатиме и 20 денари за литар млеко, но министерот да најде начин да нè субвенционира. Зошто се дозволува млекото чија откупна цена е намалена за 2 денари, во маркетите да се продава поскапо за 15 денари?”

Млекопроизводителите побарале итна средба со премиерот, а не со министерот — и предупредиле дека секторот е пред колапс.

Каде оди македонското сточарство

Зад сите овие бројки стои поголема слика која е уште поалармантна.

Над 80 проценти од фармите во Македонија се мали — со едно до пет говеда. Просечната домашна крава дава околу 3.600 литри млеко годишно, додека европскиот просек е над 8.100 литри. Тоа значи дека трошокот за производство на еден литар домашно млеко е структурно поголем отколку на европскиот пазар, и без субвенции — нерентабилен.

Сточарите веќе одговараат на оваа состојба со единственото средство кое го имаат: намалување на стадата. Еден сточар од 20 грла отишол на 17. Друг, кој порано студирал деца со 8 крави, ги намалил на четири. Трети целосно го напуштиле секторот.

Маријан Стојановски, сточар кој излегол пред владата на протест, рекол: „Ние сме последна генерација. Кога ќе изумреме нашата генерација, веќе нема да има кој да работи.”

Ако тој тренд продолжи, Македонија — планинска земја со традиција на сточарство — ќе стане целосно зависна од увозно млеко и месо. Тоа не е прашање на аграрна политика — тоа е прашање на прехранбена безбедност.

Што следи

Zemjodelie.mk ќе продолжи да ги следи исплатите на субвенциите и ќе известува за секоја нова одлука на Министерството за земјоделство. Доколку сте сточар и ги чекате субвенциите за 2025 година, проверете го статусот на вашата апликација преку официјалниот портал на АФПЗРР или контактирајте го регионалниот претставник на Агенцијата.

Доколку ветувањата дадени во Прилеп не се исполнети — известете нè. Оваа тема нема да ја затвориме.

Имате информации или лична приказна за неисплатените субвенции? Контактирајте нè на info@zemjodelie.mk или оставете коментар подолу.

Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени. 

Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK