Најчести грешки при одгледување краставица — и како да ги избегнете
Грешките при одгледување краставица чинат принос — и тоа буквално. Краставицата е ранлива и брзо реагира на секоја агротехничка пропуштеност. Добрата вест е дека поголемиот дел од грешките се лесно препознатливи и уште полесно поправливи — ако знаеш на што да внимаваш.
Зошто краставицата е осетлива на грешки?
Краставицата бара прецизни услови: температура, влажност и исхрана кои мора да се балансирани. При температура над 36°C престанува асимилацијата, а над 42°C целосно се стопира растот. На температура под 0,5°C растенијата угинуваат. Оптималната релативна влажност на воздухот е 70–90%, а влажноста на почвата 65–70% од максималниот воден капацитет. Нагли промени на температурата имаат особено негативно влијание врз развојот — тоа е растение кое „паметат” секое исклучување.
Ова е далеку најчестата грешка и директно влијае и на приносот и на квалитетот. Производителите прават огромни грешки во начинот или одредувањето на времето на наводнување. Краставицата бара влажност на почвата постојано на 65–70% од максималниот воден капацитет — ниту повеќе, ниту помалку.
Прекумерното наводнување создава услови за развој на болести — особено сиво гниење (Botrytis cinerea) и пламеница. Сушата во фаза на цветање ги намалува плодоносењето, причинува опаѓање на цветовите и го намалува приносот и квалитетот на плодовите. Наводнувањето во средината на жешкиот ден е исто така грешка — доаѓа до термички стрес при контакт на студена вода со загреан корен.
Краставицата не треба да се сади на исто место повеќе од 2–3 години по ред, ниту по тиква, диња или луbeница — бидејќи тие се блиски роднини (фамилија Cucurbitaceae) и имаат заеднички болести и штетници. Одгледувањето на исто место доведува до акумулација на патогени во почвата, особено нематоди, фузариоза и пламеница.
Добра претходна култура за краставица е спанак, кромид, јачмен или пченка. При одгледување краставица како втора култура, важни предуслови се добро извршените фитосанитарни мерки и чистење на површината од претходната култура.
Краставицата во пластеник е исклучително склона кон сиво гниење (Botrytis cinerea) кога вентилацијата е слаба. Површината мора да биде редовно влажна поради преголемата транспирација, при што доаѓа до висока влажност — идеални услови за развој на Botrytis. Оваа болест го напаѓа целото растение: листовите, стеблото и плодовите.
Треба да се внимава и на превисоката инсолација — при прејако осончување доаѓа до пригор на листовите и цветовите. Засенчување со специјална мрежа е препорачано во средината на летото.
Недостатокот на хранливи материи негативно се одразува врз развојот на краставицата, но вишокот ѓубрива е подеднакво проблематичен. При висока концентрација на соли во почвата, растенијата изгледаат како да патат за вода, формираат темнозелени и ситни листови, слабо се формираат филизите и настанува завенување на лисната маса.
Прихранувањето на краставиците се врши во текот на целата вегетација, заедно со наводнувањето — фертиригација. Кристалните ѓубрива 100% растворливи во вода се оптимален избор. Различни NPK комбинации се користат за различни развојни фази — повеќе фосфор при цветање, повеќе калиум при плодоносење.
Пламеницата (Pseudoperonospora cubensis) е особено опасна за краставицата во оранжерии и пластеници. По листовите се јавуваат неправилни жолтеникави дамки — прво на долните, потоа на горните листови. Претставува многу опасна болест при влажно, облачно време и при услови на роса. Пепелницата исто така причинува доста штети — бел брашнест наслон на листовите кој брзо ги уништува.
Успешна заштита може да се очекува само ако се врши континуирано следење на поjавата на болести. Доколку сите агротехнички мерки се применуваат во приближно оптимални услови, заштитата со пестициди ќе биде минимална.
При расадувањето на краставицата треба да се внимава да не дојде до растурање на супстратот околу кореновиот систем. Расадот се поставува на исто ниво со површината на почвата — не подлабоко, не поплитко. Грешката „загрлување” (нагрлување со почва) е многу честа и директно ги оштетува коренот и стеблото.
Оптималната температура за никнење е 25–28°C. Расадувањето при студена почва (под 15°C) резултира со слабо прифаќање и болести на коренот. Пожелно е првото наводнување да се направи со црево за поквалитетно спојување на супстратот на коренот со околната почва.
Нематодите и белокрилката се меѓу економски најзначајните штетници кај краставицата во заштитен простор. Нематодите напаѓаат во почвата и формираат израстоци на коренот кои го спречуваат растението да се храни — тоа резултира со постепено венење без видлива надземна причина. Белокрилката, пак, директно ги оштетува растенијата и пренесува вируси.















