Од 1 јануари 2026 година Бугарија ги исплаќа субвенциите во евра. Но не курсот е најголемата разлика во однос на нас, туку едно правило: бугарскиот земјоделец што бара поддршка за јаболка мора со фактури да докаже дека продал најмалку 11.914 килограми по хектар. За домати — 19.000 килограми. Ако не докаже, не добива ништо. Тоа е системот што кај нас не постои, а вреди повеќе од која било стапка.

Како е направена оваа анализа

Основниот извор е Прирачникот за директни плаќања за Кампања 2026, рег. бр. 93-З-257 од 23 март 2026 година, издаден од бугарското Министерство за земјоделство и храна. Тој е изготвен врз основа на Стратешкиот план за развој на земјоделството и руралните области 2023–2027, одобрен со Одлука на Европската комисија C(2026) 1272 final од 27 февруари 2026 година, Законот за подпомагање на земјоделските производители и Наредбите бр. 3 и бр. 4, последно изменети во „Държавен вестник” бр. 28 од 20 март 2026 година.

Износите по интервенција се утврдени со заповеди на министерот за земјоделство и храна за Кампања 2025 и се објавени на страницата на Државниот фонд „Земеделие” (ДФЗ). Податоците за исплатените суми се од официјални соопштенија на ДФЗ и на Министерството.

ДЕЛ 1 — Како е поставен бугарскиот систем

Кој одлучува и кој исплаќа

• Министерство за земјоделство и храна (МЗХ) — ја креира политиката, ги издава наредбите и со заповед го определува износот по секоја интервенција.
• Државен фонд „Земеделие” — Разплащателна агенция (ДФЗ) — платежната агенција што ги прима барањата, врши контроли и исплаќа.
• СЕУ (Систем за електронски услуги) — преку него се доставуваат сите докази: планови за паша, планови за исхрана, фактури, описи заверени од агроном.
• Систем за мониторинг на површините — сателитска контрола што се вкрстува со податоците од физичките блокови.
• БАБХ — Бугарската агенција по безбедност на храната, чија интегрирана информациска система ги води сите животни.

Буџетот на Стратешкиот план

Според објавените распределби, вкупниот буџет на Стратешкиот план за развој на земјоделството и руралните области за периодот 2023–2027 година изнесува околу 8,08 милијарди евра, од кои околу 3,53 милијарди евра се наменети за инвестиции во руралните области.

Просечно годишно тоа е околу 1,6 милијарди евра. За споредба, Грција располага со околу 2,85 милијарди евра годишно, Македонија со околу 113 до 141 милион евра, а Албанија со околу 52 милиони евра.

Колку е исплатено во тековната кампања

Податоците за вкупно исплатеното се од јавното броило на ДФЗ и се однесуваат на моментот на проверката.

ДЕЛ 2 — Основното плаќање: 102,32 евра по хектар

Основното подпомагање на доходот за одржливост (ОПДУ) е годишно плаќање, исто за целата територија на земјата, независно од културата и од регионот. За Кампања 2025 конечната стапка е 102,32 евра по хектар.

Услови

• Минимална прифатлива површина во стопанството: 0,5 хектари, со минимална големина на парцела од 0,1 хектар.
• Прифатливи површини: обработливи земјишта, постојано затревени површини, трајни насади и земјиште оставено под угар.
• Барателот мора да е активен земјоделски стопанин.

Таванот од 100.000 евра — и механизмот што кај нас го нема

Ова е најдобро осмислениот дел од бугарскиот систем. Не се исплаќаат плаќања по ОПДУ што надминуваат 100.000 евра годишно по корисник. Но пред да се примени таванот, од одобрениот износ се одбиваат реално исплатените и пријавени трошоци за работни плати во земјоделството, вклучувајќи ги даноците и социјалните придонеси.

Ограничувањето е дека трошоците за плати и осигурување по едно вработено лице што се одбиваат не смеат да надминат 2,5 пати од просечната бруто месечна плата во дејноста „Селско, шумско и рибно стопанство” според последните податоци на Националниот статистички институт. Податоците ДФЗ ги добива по службена должност од даночната управа, статистиката и осигурителниот институт.

ДЕЛ 3 — Прераспределителното плаќање: 120,72 евра по хектар

Дополнителното прераспределително подпомагање (ДП-ОПДУ) се доделува за првите до 30 хектари од стопанствата со големина до 600 хектари. За Кампања 2025 конечната стапка е 120,72 евра по хектар, од кои 118,12 евра беа исплатени како прв транш во март 2026 година.

Забележете еден детаљ што многу малку системи во регионот го имаат: прераспределителното плаќање е повисоко од основното. Мал производител со 5 хектари добива 102,32 плус 120,72, односно 223,04 евра по хектар. Голем производител со 300 хектари добива 102,32 евра на секој хектар и уште 120,72 евра само на првите 30.

Значи, малото стопанство добива двојно повеќе по хектар од најголемото. Тоа е дегресивност што работи, за разлика од македонскиот систем каде стапката по хектар е иста сè до многу висок таван.

ДЕЛ 4 — Млади земјоделци и мали стопанства

Млади земјоделци (МЗС)

• Возраст: најмногу 40 навршени години во првата година на аплицирање.
• Поддршката се дава за целата прифатлива површина на стопанството, за период до 5 години.
• Стопанството мора да е основано за првпат не порано од 5 години пред првото барање.
• Задолжителна е професионална квалификација: завршено средно или високо образование во областа на земјоделството или ветерината, економско образование со земјоделска насока, потврда за завршен курс од најмалку 150 часа, или свидетелство за степен на професионална квалификација.

Мали земјоделски стопанства (ДЗС)

Годишно плаќање во форма на еднократна сума до 1.250 евра по корисник. Ако интервенцијата биде побарана од повеќе кандидати отколку што е предвидено во Стратешкиот план, износот може да се определи на 1.000 евра.

Клучен детаљ: оваа сума ги заменува сите други директни плаќања и се бара наместо нив. Земјоделецот може паралелно да ја бара само преодната национална помош.

ДЕЛ 5 — Седумте еко-шеми

Што бараат конкретно

Еко-НИП (пестициди): да не се применуваат тотални хербициди, вклучувајќи такви со глифосат, ниту препарати од прва професионална категорија. Алтернативно — да не се користат препарати од прва категорија, а да се употребуваат феромонски стапици, дозволени биолошки агенси или препарати на база на микроорганизми. Доказ: дневници за третирања и фактури, поднесени преку СЕУ во периодот од 1 до 31 декември 2026 година.

Еко-ЗВПП (зелено ѓубрење): одгледување меѓукултури или покривни култури како смеси од житни и нежитни видови. Покривните култури мора да бидат на нивата од 15 октомври 2026 до 15 февруари 2027, а меѓукултурите од 1 октомври до 1 декември 2026. Забрането е користење вештачки ѓубрива и препарати во тој период, а терминирањето не смее да се врши со хербицид. Задолжителен е план за управување со хранливите материи изготвен од агроном, поднесен во јули.

Еко-ПЗП (екстензивна паша): задолжителен план за паша изготвен од ветеринар, зооинженер или агроном. Оптоварувањето мора да е од 0,3 до 1 условно грло по хектар, а пасењето да трае најмалку 60 дена во годината. Забрането е орање на пријавените површини во текот на целата календарска година.

Еко-РОК (разновидност): стопанства до 10 хектари — најмалку 2 култури, главната не над 95%; од 10 до 30 хектари — најмалку 3 култури, главната не над 75%; над 30 хектари — најмалку 4 култури.

ДЕЛ 6 — Врзано подпомагање за животни: 12 интервенции

Условот што сè менува: докажана реализација

Дополнителни услови: животните мора да се задржат најмалку 80 дена по последниот ден за поднесување барања, да се идентификувани со по една ушна маркица на секое уво и да се внесени во системот на БАБХ. Кај млечните крави и биволите барем еден одгледувачки објект мора да е во системот за контрола и мониторинг на суровото млеко.

ДЕЛ 7 — Овошје и зеленчук: највисоките стапки во регионот

Задолжителните минимални приноси

Ова е срцето на бугарскиот систем и делот што најмногу вреди да се разбере. За да добие врзана поддршка, производителот мора со документи да докаже дека реализирал на пазарот најмалку определен принос по хектар:

За сертифицирано органско производство и површини во преод, се бараат 50 отсто од овие приноси. Документите за реализација мора да се издадени во периодот од 1 февруари 2026 до 31 јануари 2027 година и се поднесуваат во јануари 2027 година.

Дополнително, за постоечките насади е потребен документ од агроном дека насадот е во период на плододавање, со копие од дипломата на агрономот, поднесен во јули. Најмалку 70 отсто од растенијата во пријавената парцела мора да бидат живи.

За новите насади — минимални норми на садници

ДЕЛ 8 — Преодна национална помош

Покрај европските интервенции, Бугарија сè уште применува три преодни национални помошти, финансирани од националниот буџет:

• ПНДЖ1 — за говеда, неврзана со производството. Право имаат стопанствата што на 31 декември 2018 година одгледувале 10 или повеќе говеда и/или биволи. Помошта се пресметува според тој референтен број, но во тековната кампања мора да се одгледуваат најмалку 50 отсто од референтниот број.
• ПНДЖ3 — за овци-мајки и кози-мајки, врзана со производството. Минимум 50 грла. Мора да се задржат најмалку 80 отсто од пријавените животни во период од 100 дена.
• ПНДТ — за тутун, неврзана со производството. Прва исплата за Кампања 2025 беше предвидена до крајот на март 2026 година.

Важно ограничување: животните пријавени по ПНДЖ3 не се прифатливи за врзаното подпомагање за овци и кози. Производителот мора да избере.

ДЕЛ 9 — Државна помош: акцизата на горивото

Бугарија има постојана шема за отстапка од акцизата на гасолот што се користи во примарното земјоделско производство, за секторите растително и сточарско производство.

Дополнителна помош поради кризата со горивата

Поради затворањето на Ормускиот теснец и кризата на пазарите на горива, Бугарија нотифицира дополнителна еднократна отстапка од акцизата во износ од 9 евроценти по литар гориво за целата 2025 година. На 14.835 земјоделски стопани се исплатени 21.442.071 евра во мај 2026 година.

ДЕЛ 10 — Взаемниот фонд: 1,5 отсто од секое плаќање

Ова е новина што заслужува посебно внимание. Од Кампања 2025 влегува во сила нов механизам за солидарност: од сумата на сите директни плаќања на површина автоматски се одбива 1,5 отсто. Тие средства формираат инструмент за управување со ризикот, наменет да им помага на земјоделците при непредвидени околности.

ДЕЛ 11 — Состојбата во јули 2026 година

Меѓу промените за 2026 година: барањата ќе можат да се поднесуваат и без електронски потпис, а барањето за документи за користење водни извори кај зеленчукот повторно е одложено.

Истовремено, исплатите за Кампања 2025 се одвиваат пред роковите од индикативниот график. Основното плаќање беше исплатено предвреме, а прераспределителното на 42.415 стопанства уште во март 2026 година. Во март 2026 година земјоделци побараа оставка на тогашниот министер за земјоделство; последователните заповеди за износите ги потпишува новиот министер.

ДЕЛ 12 — Колку реално добива една бугарска фарма

Пресметките се направени по конечните стапки за Кампања 2025, со одбивање на придонесот од 1,5 отсто за Взаемниот фонд. Не се вклучени еко-шемите, кои се доброволни и се додаваат одозгора.

ДЕЛ 13 — Споредба со Македонија: неочекуваниот резултат

Резултатот е поинтересен отколку што се очекува. Кај житните култури и кај млечните крави, македонскиот земјоделец добива повеќе по единица од бугарскиот. Разликата се појавува кај интензивните култури — градинарството, овоштарството и особено заштитениот простор — каде Бугарија плаќа повеќекратно повеќе.

ДЕЛ 14 — Анализа: што Бугарија прави подобро

Силните страни

1. Условот за реализација. Ниту едно врзано плаќање без докажана продажба со фактури. Тоа истовремено ги исклучува фиктивните стопанства и го формализира откупот. Ова е најсилниот елемент на системот.
2. Функционална дегресивност. Мала фарма добива 220 евра по хектар, голема 136. Таванот од 100.000 евра, со одбивање на трошоците за плати, ги штити оние што вработуваат луѓе.
3. Взаемниот фонд од 1,5 отсто. Самофинансирано управување со ризик, без да се бараат пари од буџетот.
4. Јасен приоритет за интензивното производство. Оранжерија 9.821 евра по хектар, пиперка 1.510, домати 1.237. Државата недвосмислено ја наградува додадената вредност.
5. Квалификацијата како услов за младите. Без образование или курс од 150 часа нема дополнителна поддршка.
6. Навремени исплати. Плаќањата за Кампања 2025 се извршени пред роковите од индикативниот график.
7. Еко-шеми пишувани со струка. Периоди на гнездење на птици, забрана за шредери, планови за паша и за исхрана изготвени од стручно лице.

Слабостите

1. Огромен административен товар. Планови за паша, планови за исхрана, описи заверени од агроном, дневници за третирања, фактури за посевен материјал, документи за реализација — сето тоа со различни рокови распоредени низ целата година. За мало семејно стопанство тоа е речиси неизводливо без сметководител и агроном.
2. Ниска основна стапка. 102,32 евра по хектар е меѓу пониските во Европската Унија и е половина од грчката основна поддршка.
3. Кампања 2026 доцни поради чекање на измени на наредбите.
4. Минималните приноси можат да бидат неправедни. При суша или град, производителот што не го достигнал приносот од 11.914 кг јаболка по хектар го губи целото врзано плаќање, токму во годината кога најмногу му треба.
5. Сложеност. Дванаесет интервенции само за животни, девет за овошје и зеленчук, седум еко-шеми — со различни минимални броеви грла, возрасни граници и периоди на задржување.

Три работи што Македонија би можела да ги преземе

1. Условот за реализација, но постепено. Не мора веднаш да се воведат високи минимални приноси. Доволно е поддршката за градинарството и овоштарството да се врзе за докажана продажба со документ, како што веќе е случај со премијата за млеко. Тоа е најбрзиот начин да се исфрлат фиктивните пријави.
2. Прераспределителна логика. Повисоко плаќање на првите хектари, пониско на остатокот. Бугарскиот модел — каде прераспределителното плаќање е дури повисоко од основното — е поедноставен и подиректен од грчкиот.
3. Фондот за взаемна помош. Одбивање од 1,5 отсто од сите плаќања гради реален фонд за непогоди. Кај нас, при исплати од редот на 8,7 милијарди денари, тоа би значело фонд од околу 130 милиони денари годишно — сто и триесет пати повеќе од сегашната мерка за осигурување.

Завршна табела: сите износи за Кампања 2025

Најчесто поставувани прашања

Извори

• Наръчник за директни плащания — Кампания 2026, рег. № 93-З-257 од 23.03.2026, Министерство на земеделието и храните на Република България. Одразува законодавството кон 20 март 2026 година. Директен линк
• Стратегически план за развитие на земеделието и селските райони 2023–2027, одобрен со Одлука на Европската комисија C(2026) 1272 final од 27.02.2026. sp2023.bg
• Наредба № 3 от 10 март 2023 г. за условите и редот за примена на интервенциите под форма на директни плаќања, последно изменета во ДВ бр. 28 од 20 март 2026 година.
• Наредба № 4 от 30 март 2023 г. за условите и редот за поднесување барања, последно изменета во ДВ бр. 28 од 20 март 2026 година.
• Закон за подпомагане на земеделските производители, последно изменет во ДВ бр. 24 од 6 март 2026 година.
• Държавен фонд „Земеделие” — Разплащателна агенция, соопштенија за исплатите и заповеди за износите по интервенциите. dfz.bg
• Министерство на земеделието и храните, соопштенија за утврдените стапки за Кампања 2025. mzh.government.bg
• Одлука (ЕУ) 2025/1407 на Советот од 8 јули 2025 година за прифаќање на еврото од Бугарија, со важност од 1 јануари 2026 година, и Регламент (ЕУ) 2025/1409 за курсот на замена.
• Државна помош „Помош во форма на отстапка од вредноста на акцизата на гасолот” — Министерство за земјоделство и храна, одобрено со Заповед РД09-969 од 30.10.2025.

Сите документи и објави се проверени на 23 јули 2026 година.