Зимското продолжување на производството во пластеник не започнува со греалка, туку со добро затворена и здрава конструкција, правилна заштита на растенијата и контрола на влагата. Двојната фолија, внатрешните ниски тунели и органската покривка можат значително да ги намалат топлинските загуби, ако се постават навреме и без да се создаде затворена, влажна средина.
Првите студени ноќи најчесто ги откриваат слабостите на пластеникот: олабавена фолија, процепи кај вратите, недоволно затворени странични отвори и конструкција што не е подготвена за ветер или тежина од снег. Пред температурата да падне, производителот треба да направи систематска проверка, а не само привремено да покрие една оштетена точка.
Целта не е пластеникот постојано да биде херметички затворен. Во сончевиот дел од денот, топлиот и влажен воздух мора да излезе за да се намалат кондензацијата и ризикот од габични заболувања. Навечер, пак, сите непотребни отвори треба да се затворат, а топлината да се задржи околу растенијата и кореновата зона.
Најисплатливата зимска заштита обично се гради во слоеви: исправна надворешна фолија, дополнителна внатрешна термофолија или ниски тунели, сува органска покривка и внимателно наводнување. Така се избегнува непотребно греење и се намалува стресот од нагли температурни промени.
Почнете со преглед на конструкцијата
Проверете ги лаците, вертикалните столбови, вратите, страничните механизми и местата каде што фолијата се прицврстува за конструкцијата. Олабавен лак или искривен столб може да создаде нерамномерно оптоварување, а силниот ветер дополнително ќе ја растегнува фолијата и ќе ги зголемува оштетувањата.
Отстранете гранки, камења и други предмети што би можеле да ја пробијат фолијата. Ако конструкцијата е метална, обрнете внимание на остри рабови и 'рѓа. Местата што допираат до фолијата треба да бидат измазнети или заштитени со соодветна лента.
Проверете дали вратите се затвораат до крај и дали страничните завеси лежат правилно во своите водилки. Мал процеп кај вратата можеби изгледа безопасно преку ден, но навечер може да предизвика студен воздушен млаз директно врз растенијата.
- Проверете ги споевите, сидрата и затегнатоста на лаците.
- Поправете ги острите рабови пред повторно затегнување на фолијата.
- Исчистете ја надворешната страна од кал и растителни остатоци за да пропушта повеќе светлина.
- Проверете дали вратите и страничните отвори можат брзо да се затворат.
Затегната фолија значи помали топлински загуби
Фолијата треба да биде доволно затегната за да не трепери на ветер и да не создава големи џебови во кои се задржува кондензирана вода. Претераното затегнување, сепак, може да ја оштети при промена на температурата или при оптоварување од снег. Работете според системот на прицврстување на конкретниот пластеник и не ја пробивајте фолијата со дополнителни дупки без потреба.
Малите дупки може да се затворат со поправна UV-отпорна лента, на сува и чиста површина. Поголемите расцепи, оштетувањата околу прицврстувачите и деловите што се одлепуваат од каналите обично бараат замена или повторно поставување на дел од фолијата.
Кај пластеници со двојна фолија, воздушниот слој меѓу двата слоја има изолациска улога. Ако тој слој се спушта поради истекување воздух, ефектот е значително помал. Затоа проверете ги вентилаторот, цревата, вентилите и местата на спојување, ако системот користи надувување.
- Лепете само на сува, обезмастена и исчистена фолија.
- Проверете дали воздушниот меѓуслој кај двојната фолија е рамномерно исполнет.
- Затворете ги процепите околу вратите, темелите и страничните завеси.
- Не потпирајте остри алати или цевки директно на фолијата.
Двојна заштита без целосно загревање
Внатрешната термофолија се поставува така што создава дополнителен воздушен слој меѓу надворешната обвивка и просторот со растенијата. Таа не треба да лежи врз листовите, бидејќи триењето, кондензацијата и слабата циркулација на воздухот можат да предизвикаат повреди и заболувања.
Практично решение за ниски насади е нискиот тунел над редовите. Лесни лакови и агротекстил или соодветна внатрешна фолија создаваат втор заштитен простор само таму каде што е потребно. Ова често е поекономично од загревање на целиот пластеник, особено ако растенијата се ниски и има јасно одделени редови.
Меѓу надворешната фолија и внатрешниот тунел треба да има доволно растојание за да не се допираат. Допирањето создава ладни контактни точки и ја пренесува надворешната температура кон растенијата. Материјалот треба да се прицврсти без да паѓа врз културата при ветер или кондензација.
- Поставете ја внатрешната заштита пред критично студените ноќи.
- Оставете простор меѓу двата слоја и меѓу тунелот и врвовите на растенијата.
- Отворете ги ниските тунели преку ден ако под нив се собира топол и влажен воздух.
- Не користете валкана или оштетена фолија што го намалува продорот на светлина.
Температурните граници не се исти за сите култури
Растенијата различно реагираат на студ, а оштетувањето зависи и од возраста, влажноста, времетраењето на студот, ветерот и тоа дали температурата е измерена во висина на листовите или блиску до почвата. Следните вредности се практични ориентири за планирање заштита, а не гаранција дека секоја сорта ќе реагира исто.
Мразот е особено опасен за топлољубивите култури. Доматот, краставицата и пиперката може да претрпат оштетување веќе околу 0 °C, а кај незаштитени млади растенија проблем може да се јави и при краткотрајна изложеност на температури само неколку степени над нулата. За нив внатрешната заштита треба да се постави пред прогнозирани ноќни температури под 5–7 °C.
Лиснатите култури и некои коренести растенија се поотпорни, но и кај нив долготрајниот студ, замрзнувањето на почвата и влажните листови можат да предизвикаат загуби.
Проветрувањето се приспособува на сонцето
Затворен пластеник во студена, сончева зима може брзо да се загрее, а истовремено да остане влажен. Влагата се ослободува од почвата и растенијата, се таложи на фолијата и листовите, а кондензацијата создава услови за ширење на габични заболувања.
Затоа проветрувајте во најтоплиот и најсветол дел од денот, кога надворешниот воздух е посув и кога нема силен студен ветер. Отворот нека биде постепен, за да не се создаде нагол температурен шок. Пред зајдисонце повторно затворете ги отворите, особено ако ноќта е ведра и се очекува брзо ладење.
Не наводнувајте доцна навечер и не оставајте вода на листовите. Наводнувањето наутро им дава време на растенијата и површината на почвата да се исушат пред ноќта. Во облачни денови потребно е пократко и повнимателно проветрување, затоа што пластеникот се загрева побавно.
- Проветрувајте кога сонцето ја зголемува температурата, а не во најстудениот дел од денот.
- Отворете од спротивни страни само ако нема силен ветер и ако тоа не создава директен промаен удар врз насадот.
- Избегнувајте вечерно наводнување.
- Отстранете заболени листови и растителни остатоци од пластеникот.
Коренот се штити со сува и чиста покривка
Органската покривка околу растенијата го намалува губењето топлина од површината на почвата и ги ублажува наглите промени на температурата. Може да се користи зрела, чиста слама, суви растителни остатоци без знаци на болест или друг проверен органски материјал што не задржува премногу вода.
Покривката не треба да го допира стеблото. Оставете мал прстен околу основата за да се намали задржувањето влага и ризикот од гниење. Слојот треба да биде растресит, а не набиван, бидејќи збиениот и влажен материјал го ограничува проветрувањето на површината.
Не внесувајте мувлосана слама, заболени листови, свежо ферментиран материјал или остатоци од насад со видливи габични симптоми. Таквата покривка може да стане извор на зараза и да привлече штетници. Пред поставување, исчистете го плевелот и проверете дали почвата е умерено влажна, а не натопена.
- Користете сув и здрав материјал без мувла и непријатен мирис.
- Оставете растојание меѓу покривката и стеблото.
- Не ја поставувајте покривката врз мокри листови.
- Проверувајте дали под материјалот се собираат голтки и други штетници.
Наводнување и почва пред студената ноќ
Премногу сува почва го зголемува стресот од студ, но преобилното наводнување ја исполнува почвата со вода и го намалува воздушниот простор околу коренот. Најдобар пристап е умерена влажност, со наводнување порано во денот и според реалната состојба на почвата, а не според фиксен распоред.
Проверете ја влажноста на повеќе места, особено ако пластеникот има различна изложеност на сонце или различна текстура на почвата. Кај садови и подигнати леи, кореновата зона може да се исуши побрзо отколку во длабоки леи.
По наводнувањето оставете време за истекување на вишокот вода и за сушење на површината. Не поставувајте дебела покривка врз каллива почва. Ако се користи систем капка по капка, проверете дали цревата протекуваат и дали капалките даваат рамномерно.
- Наводнувајте наутро или претпладне, особено во студен период.
- Проверете ја влажноста под површинскиот слој, не само визуелно.
- Поправете протекување кај цревата и споевите.
- Избегнувајте стоечка вода во браздите и околу стеблата.
Дневна контрола спречува скапи интервенции
Термометар со минимална и максимална меморија е едноставна, но корисна алатка. Поставете го на висина на листовите, во сенка од директното сонце, а ако пластеникот е поделен на повеќе делови, измерете ги најтоплиот и најстудениот дел.
Секое утро проверете ги листовите, врвовите на растенијата, почвата и фолијата. Водени дамки, сивкаст налеп, омекнати стебла, свенати листови и мирис на гниење бараат брза реакција. Најпрво подобрете ја циркулацијата на воздухот и отстранете го заболениот материјал. За употреба на препарат секогаш следете ја етикетата и дозволената примена за конкретната култура.
Во студена ноќ не влегувајте со импровизирани извори на пламен или уреди што не се наменети за затворен земјоделски простор. Покрај опасноста од пожар, согорувањето може да создаде штетни гасови и дополнителна влага.
- Запишувајте ги минималната температура и појавата на кондензација.
- Проверувајте ја состојбата на внатрешната фолија по секој посилен ветер.
- Отстранете заболени делови со чист алат и не ги оставајте во пластеникот.
- Проверете ги електричните кабли и уреди пред нивна употреба.
Ефикасен редослед за подготовка
Подготовката може да се направи во еден работен ден ако однапред се обезбедат лента за поправка, резервни прицврстувачи, материјал за внатрешна заштита, термометар и чиста покривка за почвата. Редоследот е важен: прво се отстрануваат конструктивните слабости, а потоа се додава изолација.
Не покривајте заболени растенија со внатрешна фолија со надеж дека студот ќе го реши проблемот. Влажната и затворена средина може да го забрза ширењето на болеста. Прво направете санитарен преглед, па поставете ја заштитата над здравиот насад.
- Проверете ја конструкцијата, сидрата и вратите.
- Исчистете и поправете ја надворешната фолија.
- Затворете ги процепите и проверете ја двојната фолија.
- Поставете внатрешна термофолија или ниски тунели над чувствителните редови.
- Додајте сува органска покривка околу кореновата зона.
- Проверете ја влажноста и наводнете само ако е потребно.
- Подгответе план за дневно проветрување и вечерно затворање.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Сервисен водич за пластеник во септември: проветрување, засенчување, наводнување и заштита од кондензација и нагли температурни промени.
Прочитај →
Есенски календар за спанаќ и зелена салата на отворено и во незагреан пластеник: последователна сеидба, сорти, влага, проредување и берба.
Прочитај →
Заклучок
Пластеникот може да продолжи да произведува и по заладувањето без автоматски да се претвори во скап загреан простор. Здрава и затегната фолија, затворени процепи, втор заштитен слој над чувствителните растенија и умерено влажна почва се основата на таквата заштита.
Најголемата заштеда доаѓа од навремена проверка и правилно проветрување. Следете ја температурата на висина на растенијата, отворајте во сончевиот дел од денот и затворајте пред ноќното ладење. Така се чува и топлината и здравјето на насадот.
Најчесто поставувани прашања
